Муддатли ҳарбий хизматдаги аскарларга таълим кредити берилади

2026-йил 1-сентабрдан муддатли ҳарбий хизматни ўташ даврида олий таълим ташкилотига тўлов-контракт асосида қабул қилинган аскарларга ўқишнинг биринчи йили учун таълим кредити ажратилади. Бу Президентнинг 2026-йил 7-апрелдаги ПҚ-134-сон қарорининг 11-банди «а» кичик бандида ёзилган; қарор 8-апрелдан кучга кирган. Кредит манбаси — Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Таълим кредитини молиялаштириш жамғармаси.

Аввал қандай эди, энди нима ўзгарди

Илгари муддатли хизматдаги йигит олий таълимга фақат хизматдан бўшагач ҳужжат топширарди: қабул тест синови хизмат даврига тушиб қолса, у кейинги қабулни кутарди. Таълим кредити эса талаба мақомига боғлиқ эди — абитуриентга ҳам, хизматдаги аскарга ҳам берилмасди. ПҚ-134 шу икки тугунни бир вақтда очади.

Қарорда яна учта йўл бор. Муддатли хизматни намунали ўтаган, республика ёки халқаро спорт мусобақаларида ёхуд фан олимпиадаларида 1-ўринни олган аскарлар орасидан 100 нафари танлов асосида олий ҳарбий таълим муассасаларига тест синовларисиз қабул қилинади. Олимпия ва Осиё ўйинлари дастуридаги спорт турларида 1-ўринни олган аскар Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университетига кириш синовларисиз, давлат гранти асосида киради. Ҳарбий қисмларда эса олти ойгача касбга ўқитиш курслари очилади ва курсни тамомлаган аскарга давлат намунасидаги сертификат берилади.

Таълим кредити кимга ва қанча ажратилади?

ПҚ-134 нинг 11-банди икки шартни бирга қўяди: аскар хизмат даврида қабул қилинган бўлиши ва тўлов-контракт асосида ўқиши керак. Грант асосида кирган аскарга кредит керак эмас, чунки контракт тўлови йўқ.

Кредит миқдори Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 18-августдаги 527-сон қарори билан тасдиқланган Низомга бўйсунади. 21-бандга кўра шартнома контрактдаги бир йиллик тўлов суммасига тенг миқдорда тузилади. Иккинчи ва ундан юқори босқичда эса қоида ўзгаради: ўзлаштиришнинг ўртача кўрсаткичи (GPA) «3» дан паст бўлса, кредит контракт суммасининг кўпи билан 80 фоизи миқдорида ажратилади ва дастлабки 20 фоизни талаба ўзи тўлайди. ПҚ-134 эса жамғарма маблағини фақат биринчи йил учун кафолатлаган — иккинчи курсдан бошлаб аскар ҳам умумий тартибга ўтади.

Фоиз ставкаси, кафиллик ва қайтариш муддати

Фоиз ставкаси бўйича икки томонлама қоида ишлайди: Марказий банкнинг асосий ставкаси пасайса, таълим кредити фоизи ҳам пасаяди; ставка оширилса, кредит фоизи ўзгаришсиз қолади (527-сон қарор, Низомнинг 22-банди). Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги 2026-йил 3-сентабрдаги тушунтиришида асосий ставка бугун 14 фоиз эканини ва қизлар учун таълим кредити фоизсиз берилишини айтди.

Кафиллик масаласи кўп сўралади. Низомнинг 18-банди «в» кичик банди: банкка кредит қайтарилишининг таъминоти бўйича ҳужжат топширилади, аммо Ижтимоий ҳимоя ягона реестрига киритилган оилалар фарзандларидан гаров ҳам, кафиллик ҳам талаб қилинмайди. Бундан ташқари доимий даромади бор оила аъзолари — ота-она, ака-ука, опа-сингил, эр ёки хотин — шартномада биргаликда кредит олувчи сифатида қатнашиши мумкин (3-банд).

Ариза уч йўл билан берилади: my.gov.uz портали, «Таълим кредити» ахборот тизими ёки тўғридан-тўғри банкка мурожаат (17³-банд). Банк ҳужжатларни беш иш кунида кўриб чиқади ва шартнома имзолайди ёки рад жавобини сабаби билан ёзиб беради (20-банд).

Мисол: бир йиллик контракт 15 миллион сўм бўлса

Фараз қилайлик, аскар кирган йўналишда бир йиллик контракт 15 000 000 сўм. Ҳисоб шундай чиқади:

• Кредит шартномаси 15 000 000 сўмга тузилади (21-банд).
• Банк пулни университетга тўрт тенг қисмда — ҳар бири 3 750 000 сўм — ўқув йили давомида ўтказади (24-банд). Ёзма ариза билан ярим йиллик ёки бир йиллик суммани бирёъла ўтказиш ҳам мумкин.
• Фоиз маблағ университетга ўтказилган кундан ҳисобланади. Бутун сумма бир йил турганида 14 фоизли ставка 2 100 000 сўм беради; тўрт қисмда ўтказилгани учун биринчи ўқув йилидаги ҳақиқий фоиз бундан кам бўлади.
• Асосий қарз ўқиш тугагач еттинчи ойдан бошлаб 7 йил, яъни 84 ой давомида қайтарилади: биринчи курс кредити учун ойига тахминан 178 600 сўм.

Фоизни эса кутиб турмайди — у кредит ўтказилган кундан ҳисобланади ва шартномада белгиланган тартибда тўланади. Муддати ўтган фоиз қарздорлиги йиғилса ёки тўлов мунтазам кечиктирилса, банк кейинги қисм ёки кейинги ўқув йили учун кредитни рад этиши мумкин (26-банд).

Ким бу қарордан ташқарида қолади

• Табақалаштирилган тўлов-контрактга қабул қилинганлар. Низомнинг 3-банди: табақалаштирилган тўлов-контракт ва унинг минимал миқдорига тенг бир марталик тўловлар учун таълим кредити ажратилмайди.
• Магистратурага қўшимча қабул параметрлари асосида кирганлар — худди шу банд бўйича.
• Чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар — Низом уларга татбиқ этилмайди (1-банд).
• Иккинчи курсдан бошлаб GPA «3» дан паст бўлганлар — контрактнинг 20 фоизини ўзлари тўлайди.

Битта банд ҳали қонунчиликда ёпилмаган

ПҚ-134 аскарни бакалавриатнинг масофавий таълим шаклига киритади. 527-сон қарор билан тасдиқланган Низомнинг 1- ва 3-бандлари эса таълим кредитини бакалавр ва магистратуранинг кундузги таълим шакли учун белгилайди. Икки ҳужжат орасидаги бу тафовутни ПҚ-134 нинг ўзи кўзлаган: 12-банд «а» кичик банди Мудофаа вазирлигига икки ой муддатда қонунчиликка киритиладиган ўзгартириш таклифларини Вазирлар Маҳкамасига киритишни юклаган.

2026-йил 4-сентабр ҳолатига lex.uz'да 527-сон қарорнинг охирги таҳрири — 2026-йил 2-феврал (Вазирлар Маҳкамасининг 35-сон қарори). Яъни таълим шакли бўйича ўзгартириш ҳужжат матнида ҳали кўринмайди. Шунинг учун банкка боришдан олдин таълим шаклингиз бўйича аниқлаштириб олинг — ариза беш иш кунида кўриб чиқилади ва рад жавоби сабаби билан ёзилади.

Шу ҳафта нима қилиш керак

1. Қабул ҳужжатингизни текширинг. Кредит фақат контракт шартномаси асосида берилади; шартномада ўқишни тамомлаш муддати ва бир йиллик тўлов миқдори кўрсатилган бўлиши шарт (18-банд «б»).
2. Шартномани расмийлаштиринг. Олий таълим ташкилоти талабаси тўлов-контракт шартномасини kontrakt.edu.uz ахборот тизими орқали олади (17¹-банд).
3. Таъминот ҳужжатини тайёрланг. Оилангиз Ижтимоий ҳимоя ягона реестрида бўлса, кафиллик ўрнига реестрга киритилганликни тасдиқловчи маълумотнома етади.
4. Аризани my.gov.uz ёки «Таълим кредити» ахборот тизими орқали юборинг. Банклар рўйхати Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг расмий сайтида эълон қилинади (8-банд).
5. Сертификат харажатларини эсланг. Хизматдан бўшатилган йилда олий таълимда ўқиш истагини билдирган ёшларга хорижий тил ва фан сертификати харажатлари «Ёшлар дафтари» жамғармалари ҳисобидан қопланади — бу тартиб 2026-йил 1-июлдан йўлга қўйилган.

Сертификат имтиҳонларининг кузги жадвали ва тўлов муддатлари миллий сертификат бўлимида йиғилган. Таълим кредити кимларга фоизсиз берилишини алоҳида мақолада ёзганмиз. Йўналиш танлаш учун 2026-йил ўтиш баллари ва менга мос йўналишлар хизмати ишлайди; кириш имтиҳонига тайёргарликни машқ тестларидан бошланг.

Шу мавзуда яна: Ёшлар дафтари: контракт ярмигача давлат тўлайди, лекин шарт бор

Манба: Президентнинг 2026-йил 7-апрелдаги ПҚ-134-сон қарори, 1, 2, 6, 11 ва 12-бандлар (lex.uz/uz/docs/-8124852); Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 18-августдаги 527-сон қарори билан тасдиқланган Низом, 1, 3, 4, 17¹, 17³, 18, 20, 21, 22, 24 ва 26-бандлар (lex.uz/uz/docs/-5586538); Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-сентабрдаги тушунтириши (gov.uz) (текширилган сана: 2026-йил 4-сентабр).