Миллий сертификат сентабр–декабр: имтиҳон саналари ва тўлов муддати

Билим ва малакаларни баҳолаш агентлиги 2026-йилнинг иккинчи ярми учун умумтаълим фанларидан миллий сертификат имтиҳонлари графигини эълон қилди. Графикда сентабр, октабр, ноябр ва декабр ойларига 18 та имтиҳон санаси киритилган, ҳар бирига алоҳида рўйхатдан ўтиш ойнаси ва алоҳида тўлов муддати бириктирилган. Муддатлар бир-бирига ўхшамайди: биология ва кимёга рўйхат 21-августда очилиб 4-сентабрда ёпилади, ҳуқуқшуносликка эса 17-ноябрда очилади.

Қуйида тўлиқ жадвал, ҳар босқичда нима хато кетиши, рўйхатдан ўтишдан олдинги текширув рўйхати ва уч фандан сертификат олмоқчи бўлган абитуриентнинг ҳисоби бор. Барча муддатлар Агентлик эълонидан, ҳуқуқий қоидалар эса Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 12-октабрдаги 646-сон қарори билан тасдиқланган Низомдан олинган.

Кузги мавсумда 10 та фандан имтиҳон: тўлиқ жадвал

Графикка саккизта анъанавий фан ва иккита янги йўналиш киритилган: мусиқа маданияти ҳамда бошланғич таълим ўқитувчилари учун имтиҳон. Ҳуқуқшунослик эса 2026/2027-ўқув йилидан жорий этилган янги фан — биринчи имтиҳон 23-декабр куни ўтказилади. Физика, география, мусиқа маданияти, ҳуқуқшунослик ва бошланғич таълим ўқитувчилари имтиҳонлари электрон шаклда, яъни компютерда топширилади.

Жадвални имтиҳон санаси бўйича ўқинг, фан бўйича эмас. Битта фан йил охиригача икки марта — масалан биология 26-сентабр ва 21-ноябр кунлари — ўтказилади, аммо иккинчи сессияга рўйхат биринчисидан мустақил равишда, 16-октабрда очилади. Сентабр сессиясидан қолиб кецангиз, ноябр сессиясига қайтадан рўйхатдан ўтасиз ва қайтадан тўлайсиз. Она тили ва адабиёт имтиҳони уч тил бўйича алоҳида ўтказилади — ўзбек тили ва адабиёти, рус тили ва адабиёти ҳамда қорақалпоқ тили ва адабиёти; тилни рўйхатдан ўтаётганда танлайсиз.

Вақт чизиғи: қайси кунда нима қиласиз

Ҳар бир сессия тўрт қадамдан иборат ва қадамлар орасидаги масофа қатъий. Биология ва кимёнинг сентабр сессияси мисолида:

1. 21-август — my.gov.uz порталида рўйхат ойнаси очилади. Ариза электрон шаклда тўлдирилади, электрон рақамли имзо талаб қилинмайди (Низом, 6- ва 7-бандлар).
2. 4-сентабр — рўйхат ойнаси ёпилади. Бу санадан кейин ариза қабул қилинмайди.
3. 5-сентабр — тўлов учун охирги кун. Тўловни my.gov.uz орқали шакллантирилган инвойс рақами билан тўлайсиз; тўлов Ягона биллинг тизими орқали тасдиқланади (Низом, 18-банд).
4. 26-сентабр (биология) ва 27-сентабр (кимё) — имтиҳон куни. Имтиҳон ўтказиладиган аниқ сана, жой ва вақт камида уч кун олдин my.gov.uz шахсий кабинетингизда чиқади (Низом, 7-банд).

Рўйхат ойнаси очилиши билан ёзинг, охирги кунга қолдирманг. Сабаб ҳуқуқий: Низомнинг 9-бандига кўра ҳар бир ҳудудда ўтириш ўринлари сони Агентлик томонидан белгиланади ва талабгорлар ана шу лимит доирасида рўйхатга олинади. Лимит тўлса, рўйхат эълон қилинган санадан олдин ёпилади — Агентлик буни эълонда алоҳида таъкидлаган.

Тўлов қанча ва кимга чегирма берилади?

Миллий сертификат имтиҳони бепул эмас. Низомнинг 2-бандига кўра тўлов ариза берилган кундаги базавий ҳисоблаш миқдорининг 1,5 бараварига тенг. Хизмат Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали кўрсатилгани учун шу сумманинг 90 фоизи ундирилади (18-банд). 2026-йил 1-сентабрдан базавий ҳисоблаш миқдори 440 000 сўм бўлгани сабабли тўлов 594 000 сўмни ташкил этади; 1-сентабргача ариза берган талабгорлар учун у 556 200 сўм эди.

Бу ерда кўп ўтказиб юбориладиган тафсилот бор: сумма тўлаган кунингизга эмас, ариза берган кунингизга боғлиқ. 31-августда ариза берган талабгор 5-сентабрда тўласа ҳам 556 200 сўм тўлайди.

Чегирмалар Ижтимоий ҳимоя ягона реестри маълумотлари асосида қўлланилади. «Давлат таъминотидаги оила» ёки «камбағал оила» тоифасидан «камбағаллик чегарасидаги оила» тоифасига ўтказилган оилаларга чегирма илгариги тоифаси бўйича сақланади; оғир ҳаётий вазият туфайли «камбағаллик чегарасидаги оила» тоифасига киритилганларга эса «камбағал оила» учун белгиланган миқдорда берилади (18-банд, 2026-йил 29-январдаги 35-сон қарори таҳрири).

Нима хато кетади: тўлов ёниб кетадиган тўрт ҳолат

Низомнинг 19- ва 20-бандлари пулни қайтариш қоидаларини аниқ белгилаган. Улар қуйидагича ишлайди:

1. Имтиҳонга келмадингиз ва сабабини олдиндан айтмадингиз. 20-банд: талабгор тест синовига кечиккан ёки сабабсиз келмаган ҳолларда тўлов қайтарилмайди. 594 000 сўм ёнади.
2. Кела олмаслигингизни биласиз, лекин кеч хабар бердингиз. 19-банд: тест синовлари ўтказиладиган кундан камида уч кун олдин my.gov.uz орқали мурожаат қилиш керак.
3. Касал бўлдингиз ёки оилангизда вафот бўлди, аммо ҳужжатни кеч топширдингиз. Бу ҳолатда имтиҳон ўтказилган санадан беш иш кунидан кечикмай тасдиқловчи ҳужжатни my.gov.uz орқали юбориш ва икки нарсадан бирини танлаш керак: навбатдаги имтиҳонга ўтказиш ёки тўловни қайтариш. Ариза етти иш кунида кўриб чиқилади.
4. Ариза бериш жараёнида тўловни тўлиқ қилмадингиз. 19-банд: бундай ҳолатда тўловни қайтариш бўйича ариза фақат тўлов тўлиқ амалга оширилгандан кейин кўриб чиқилади.

Яна битта қоида жадвални режалаштиришга таъсир қилади. Низомнинг 21-банди: бир вақтда фақат битта умумтаълим фанидан тест топширишга рухсат этилади. Графикда математика 28 ва 29-сентабр, физика эса 29-сентабр кунлари турибди — иккаласини битта сессияга ёзсангиз, сизга тушадиган аниқ кун ва вақт рухсатномада кўрсатилади. Устма-уст тушиб қолмаслиги учун бир фанни ноябр сессиясига суриш хавфсизроқ.

Имтиҳон куни нима натижани бекор қилади?

Четлаштириш асослари 2026-йил 29-июлдаги 411-сон қарори билан қайта ёзилган (Низом, 16-банд). Талабгор далолатнома асосида имтиҳондан четлаштирилади ва натижалари ҳисобланмайди, агар у:

• имтиҳон ўтказиладиган ҳудудга ёки бинога калькулятор, луғат, жадвал, китоб, уяли телефон, компьютер, телекоммуникация қурилмалари, шпаргалка, қоғоз, буюм ёки кийимга ёзилган маълумотни олиб киришга уринса, олиб кирса ёхуд имтиҳон давомида улардан фойдаланса;
• тест материалларига шикаст етказса, уларни бошқа талабгорга узаца, тарқаца ёки бинодан ташқарига олиб чиқса;
• бошқа талабгор билан мулоқот қилса, унга ёрдам берса ёки ёрдам беришга уринса;
• имтиҳон учун ажратилган вақт тугагач тест материалларини топширишдан бош торца;
• видеокузатув ёзувларидан қоидаларга риоя қилмагани аниқланса.

Талабгор шахсни тасдиқловчи ҳужжат асосида видео қайд этиш қурилмалари орқали текширувдан ўтгач имтиҳонга қўйилади (15-банд). Ўтириш ўрни қуръа ташлаш йўли билан аниқланади (10-банд), яъни жойни олдиндан танлаб бўлмайди. Имтиҳон куни ўзингиз билан нима олиб боришингиз мумкинлигини имтиҳон куни қоидалари мақоласида кўриб чиққанмиз.

Натижа қачон чиқади ва апелляцияга қанча вақт берилади?

Низомнинг 17-банди: натижалар имтиҳон якунланган кундан бошлаб 21 иш кунидан кечикмай Агентликнинг расмий веб-сайтида ва my.gov.uz орқали эълон қилинади. Яъни 26-сентабрда биология топширган талабгор натижани октабр охиригача кутади — ноябр сессиясига рўйхат эса 16-октабрда очилади. Демак биринчи натижани кўрмасдан иккинчи уринишга ёзилишга тўғри келиши мумкин.

Кейинги муддатлар қуйидагича: апелляция шикояти натижалар эълон қилинган кундан бошлаб беш иш куни ичида my.gov.uz орқали берилади (22-банд); шикоятни 5 ёки 7 нафардан иборат комиссия икки ҳафта мобайнида кўриб чиқади (23-банд); такрорий апелляцияга йўл қўйилмайди, комиссия қарори устидан судга шикоят қилиш мумкин (25-банд). Сертификатнинг ўзи натижалар эълон қилинган кундан бошлаб бир ҳафта ичида электрон шаклда берилади ва шахсий кабинетдан юклаб олинади (26-банд).

Сертификат 3 йил амал қилади. Амал муддати тугашига 10 кун қолганда my.gov.uz кабинетига хабарнома ва рўйхатдан ўтишда кўрсатган рақамингизга бепул SMS келади (27-банд). Сертификат ҳақиқийлигини Агентлик сайтидан текшириш мумкин (28-банд).

Рўйхатдан ўтишдан олдинги текширув рўйхати

1. Жадвалдан фанни имтиҳон санаси бўйича танланг ва шу қатордаги рўйхат ойнасини ёзиб қўйинг.
2. Рўйхат очилган биринчи куни my.gov.uz порталидан ариза беринг — ҳудуддаги ўринлар сони чекланган (9-банд).
3. Рўйхатдан ўтаётганда ўзингизга қулай ҳудудни танланг; имтиҳонни ўша ҳудудда топширасиз.
4. Тўловни жадвалдаги санага қадар қилинг. Чегирмага ҳақли бўлсангиз, Ижтимоий реестрга киритилганликни тасдиқловчи маълумот тайёр турсин.
5. Имтиҳондан уч кун олдин шахсий кабинетни очинг — сана, жой ва вақт ўша ерда чиқади (7-банд).
6. Битта сессияга икки фан ёзган бўлсангиз, икки санани солиштиринг: бир вақтда фақат битта фандан тест топширилади (21-банд).
7. Кела олмаслигингиз аниқ бўлса, имтиҳон кунидан камида уч кун олдин my.gov.uz орқали мурожаат қилинг.
8. Натижани 21 иш куни ичида кутинг; апелляция учун сизда беш иш куни бўлади.

Ишлаб чиқилган мисол: уч фандан сертификат олмоқчи бўлган абитуриент

Азиза тиббиёт йўналишига тайёрланмоқда. Унга биология (1-мутахассислик фани), кимё (2-мутахассислик фани) ва она тили (мажбурий фан) керак. Сентабр сессияси учун рўйхат 4-сентабрда ёпилгани сабабли у ноябр ва декабр сессияларини олади:

• Биология — имтиҳон 21-ноябр, рўйхат 16–30-октабр, тўлов 31-октабргача: 594 000 сўм.
• Кимё — имтиҳон 22-ноябр, рўйхат 16–30-октабр, тўлов 31-октабргача: 594 000 сўм.
• Она тили ва адабиёт — имтиҳон 26–28-декабр, рўйхат 20-ноябр – 4-декабр, тўлов 5-декабргача: 594 000 сўм.

Жами 1 782 000 сўм. Икки фан кетма-кет кунларда (21 ва 22-ноябр) бўлгани учун 21-банднинг чеклови ишламайди — иккаласини битта сессияда топширса бўлади. Агар Азизанинг оиласи Ижтимоий реестрнинг «камбағал оила» тоифасида бўлса, ҳар фандан 297 000 сўм, жами 891 000 сўм тўлайди; «давлат таъминотидаги оила» тоифасида бўлса ҳар фандан 148 500 сўм, жами 445 500 сўм.

Муҳим тафсилот: биология ва кимё натижалари 21 иш кунидан кечикмай чиқади, яъни декабр ўрталарида. Она тили имтиҳони эса 26-декабрда. Демак Азиза учинчи фанга рўйхатдан ўтаётганда (20-ноябр – 4-декабр) биринчи икки фан натижасини ҳали билмайди — учала фанни ҳам битта режага қўйиш керак, биринчи натижани кутиб туришга муддат етмайди.

Сертификат ДТМъда қанча балл беради?

Натижа халқаро Расч модели асосида ҳисобланади ва 46 баллдан бошлаб сертификат берилади: 70 баллдан юқори — А+, 65–69,9 — А, 60–64,9 — Б+, 55–59,9 — Б, 50–54,9 — С+, 46–49,9 — С даража (Низом, 2-банд).

Қабул тест синовларида сертификат шундай ишлайди: А+ ва А даражали сертификат эгасига шу фандан белгиланган максимал балл берилади; Б+, Б, С+ ва С даражали сертификат эгаларига сертификатдаги умумий баллга нисбатан фоиз асосида табақалаштирилган балл ҳисобланади. Мажбурий фанлар бўйича сертификат эгасига даража қандай бўлишидан қатъи назар энг юқори балл берилади — яъни она тили, математика ёки тарихдан С даража ҳам мажбурий фан ўрнини тўлиқ ёпади.

Фан бўйича формат, савол турлари ва тайёргарлик режаси миллий сертификат бўлимида фанлар кесимида йиғилган. Сертификат форматидаги бепул вариантларни машқ тестлари бўлимида ишлашингиз мумкин. Тўлов суммасининг қандай ҳисобланиши алоҳида мақолада, кейинги йилги қабул учун сертификат йўриқномаси эса 2027-йил йўриқномасида ёзилган. Чет тили сертификати бўйича Б1 даражаси қанча фоиз беришини шу мақолада кўрсатганмиз.

Охирги эслатма Агентлик эълонидан: графикдаги саналар давлат тадбирлари ва талабгорлар сони ўзгариши сабабли ўзгартирилиши мумкин. Шунинг учун рўйхатдан ўтгач my.gov.uz кабинетини имтиҳонгача камида бир марта қайта очинг.

Шу мавзуда яна: Чет тили сертификати: йил охиригача яна 4 имтиҳон, рўйхат ҳар ой

Манба: Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг расмий эълони, 2026-йил 26-август (t.me/BaholashUz); Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 12-октабрдаги 646-сон қарори билан тасдиқланган Низом, 2, 6, 7, 9, 10, 15–22 ва 26–28-бандлар (lex.uz/uz/docs/-5044726); рўйхатдан ўтиш — my.gov.uz (текширилган сана: 2026-йил 4-сентабр).