Миллий сертификат имтиҳони куни: нима олиб кирасиз, нима тақиқланган

Қисқача жавоб. Миллий сертификат имтиҳонига фақат шахсни тасдиқловчи ҳужжат (паспорт ёки ID-карта) ва рухсатнома билан келинади. Бинога калькулятор, луғат, жадвал, китоб, уяли телефон, компьютер, телекоммуникация қурилмалари, шпаргалка, қоғоз ва кийимга ёзилган маълумот олиб кириш тақиқланган — буларнинг биттаси ҳам четлаштириш учун асос бўлади, натижа ҳисобланмайди ва тўланган 594 000 сўм қайтарилмайди. Ўтириш ўрни қуръа билан белгиланади, имтиҳон доимий видеотасвирга олинади, натижа эса 21 иш кунидан кечикмай чиқади.

Имтиҳон куни кетма-кетлиги: рўйхатдан натижагача

Бутун жараён Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 12-октабрдаги 646-сон қарори билан тасдиқланган Низомга бўйсунади. 2026-йил 29-июлдаги 411-сон қарори бу Низомнинг еттита бандини янги таҳрирда баён этди — қуйидаги кетма-кетлик амалдаги таҳрир бўйича берилган.

1. Ариза. my.gov.uz порталида сўровномани ўзингиз тўлдирасиз. Электрон рақамли имзо талаб қилинмайди, сўровномадагилардан бошқа ҳужжат ҳам сўралмайди.
2. Тўлов. Портал инвойс рақамини беради; тўлов Ягона биллинг тизими орқали тасдиқланади. Тўловсиз ариза расмийлашмайди.
3. Ҳудуд ва ўрин. Имтиҳон ўтказиладиган жой, сана ва муайян ҳудуд бўйича ўтириш ўринлари сони Агентлик томонидан белгиланади. Ҳудуд учун ажратилган лимит тўлгач, ўша ҳудудда рўйхат ёпилади — шунинг учун ҳудудни охирги кунга қолдирманг.
4. Сана эълони. Тест синови ўтказиладиган сана у ўтказиладиган кундан камида уч кун олдин my.gov.uz орқали эълон қилинади.
5. Рухсатнома. «Менинг аризаларим» бўлимидан юклаб олинади. Унда имтиҳон жойи, куни ва аниқ вақти ёзилган бўлади — бошқа манбадан бу маълумот изланмайди.
6. Кириш. Бинога шахсни тасдиқловчи ҳужжат асосида, видео қайд этиш қурилмалари орқали текширувдан ўтгандан кейин қўйиласиз.
7. Ўтириш ўрни. Ҳар бир талабгорнинг ўрни қуръа ташлаш йўли билан аниқланади ва далолатнома расмийлаштирилади. Яъни ким билан ёнма-ён ўтиришни олдиндан билиб бўлмайди.
8. Имтиҳон. Ҳар бир иш жойида битта талабгор ўтиради, жараён доимий видеотасвирга олинади ва Агентлик масъул ходимининг раҳбарлигида ўтказилади.
9. Натижа. Тест синови якунланган кундан бошлаб 21 иш кунидан кечикмай Агентлик веб-сайтида ва my.gov.uz орқали эълон қилинади.
10. Апелляция. Натижа эълон қилинган кундан беш иш куни ичида my.gov.uz орқали берилади.

Нимани олиб кириш тақиқланган

Низомнинг 16-банди тақиқланган буюмларни номма-ном санайди. Рўйхат қисқа, лекин ҳар бир сўзи муҳим, чунки бандда «олиб киришга ҳаракат қилса, олиб кирган бўлса ёки улардан фойдаланса» деб ёзилган — фойдаланиш шарт эмас, олиб киришга уринишнинг ўзи асос бўлади.

• калькулятор;
• луғат;
• жадвал;
• китоб;
• уяли телефон;
• компьютер;
• телекоммуникация қурилмалари ва бошқа воситалар;
• ҳар хил турдаги шпаргалкалар;
• қоғоз;
• буюм ва кийимларга ёзилган маълумотлар.

Бу рўйхатдаги иккита ном кўпчиликни ажаблантиради: калькулятор ва жадвал. Кимё, физика ва математика имтиҳонларида ҳисоб-китоб талаб қиладиган топшириқлар бор, лекин ҳисоблаш воситаси ҳам, даврий жадвал ёки формулалар маълумотномаси ҳам берилмайди ва олиб кирилмайди. Барча ҳисоб қўлда бажарилади.

Чет тили малака имтиҳонида тақиқлар рўйхати деярли бир хил: 411-сон қарори 73-сон регламентнинг 29-бандини ҳам шу таҳрирда баён этган — луғат, китоб, уяли телефон, компьютер, телекоммуникация қурилмалари ва шпаргалкалар.

Қайси ҳолатларда имтиҳондан четлаштириласиз?

Низомнинг 16-бандида бешта асос берилган. Ҳар бирида натижа ҳисобланмайди, четлаштириш эса далолатнома билан расмийлаштирилади.

1. тақиқланган буюмни олиб киришга ҳаракат қилиш, олиб кириш ёки ундан фойдаланиш;
2. тест материалларига шикаст етказиш, уларни бошқа талабгорга узатиш, тарқатиш ёки бинодан ташқарига олиб чиқишга уриниш;
3. бошқа талабгор билан мулоқот қилиш, унга ёрдам бериш ёки ёрдам беришга ҳаракат қилиш;
4. имтиҳон учун ажратилган вақт тугагандан кейин тест материалларини топширишдан бош тортиш;
5. видеокузатув ёзувлари орқали тартиб ва қоидаларга амал қилинмагани аниқланиши.

Бешинчи асос алоҳида диққат талаб қилади: қоидабузарлик имтиҳон куни эмас, ёзувлар кўрилгандан кейин ҳам аниқланиши мумкин. Четлаштирилган талабгорга тўлов қайтарилмайди.

Бу рақамлар мавҳум эмас. Агентликнинг эълонига кўра 2026-йил 24-августдаги чет тили имтиҳонида 19 мингга яқин талабгордан 39 нафари тартибни бузгани учун жараёндан четлаштирилган.

Ҳар фанга қанча вақт ва нечта топшириқ берилади

Топшириқлар сони ва вақт меъёри ҳар фаннинг расмий тест варианти тафсилотида (спецификациясида) белгиланган. Фарқ катта: тарихда 90 дақиқа, она тилида 180 дақиқа.

Жадвалдаги энг қаттиқ нисбат — тарихда: 45 та топшириққа 90 дақиқа, яъни битта топшириққа 2 дақиқа. Энг бўши она тилида: 45 та топшириққа 180 дақиқа, битта топшириққа 4 дақиқа. Математика, физика ва географияда — 3 дақиқадан. Бу рақамни тайёргарлик пайтида ўлчаб кўриш керак: машқ тестларини вақт чекловисиз ишлаш имтиҳон кунидаги тезликни кўрсатмайди.

Кимё ва биологияда вақт иккига бўлинади

Кимё ва биология имтиҳонлари бошқа фанлардан тузилиши билан фарқ қилади: 43 та топшириқнинг охирги учтаси — кенгайтирилган жавобни талаб қиладиган ёзма иш, ва уларга алоҳида вақт ажратилган.

Спецификацияда аниқ ёзилган: берилган вақт «тест топшириқларини бажариш ва жавобларни жавоблар варақасига кўчириш учун» ажратилган. Яъни кўчириш вақти умумий вақтнинг ичида ҳисобланади, охирида қўшимча дақиқа берилмайди. Кимёда 41–43-топшириқлар умумий кимё, органик кимё ва анорганик кимё ёки кимёвий таҳлил бўлимларидан, биологияда эса шу тартибда учта кенгайтирилган топшириқдан тузилади. Улар жавоблар варақасида узвий кетма-кетликда тўлиқ акс эттирилиши шарт — ечимнинг охирги жавобини ёзиб қўйиш етарли эмас.

Фан бўйича тўлиқ мавзулар рўйхати ва намунавий топшириқлар кимё сертификати саҳифасида ва биология сертификати саҳифасида берилган.

Қайси фанлар компютерда топширилади?

Низомнинг 11-бандига кўра тест синови бланкаларда ёки компютерда (онлайн платформада) ўтказилиши мумкин. Компютерда ўтказилганда билимни баҳолашнинг барча бўлимлари бир босқичда қамраб олинади.

Агентликнинг кузги графиги бўйича физика ва география имтиҳонлари электрон шаклда ўтказилади. Чет тили имтиҳонларида немис ва франсуз тиллари компютерда топширилади, қолган тиллар бланкада. Компютерда топширилганда жавоблар варақаси бўлмайди, демак кўчириш вақти ҳам керак эмас — лекин қайтиб тузатиш тартиби платформанинг ўзига боғлиқ бўлади.

Кўзи ожиз, эшитиш ва гапиришда нуқсони бўлган ҳамда ёзиш имконияти чекланган талабгорлар учун имтиҳон компютерда махсус дастурда ўтказилади ва уларга ёрдамчи (ассистент) бириктирилади. Президентнинг 2026-йил 4-августдаги ПҚ-292-сон қарорига кўра 2027/2028-ўқув йилидан ногиронлиги бўлган талабгорларга миллий сертификат имтиҳонида белгиланган вақт меъёрининг 50 фоизи миқдорида қўшимча вақт берилади ҳамда Брайл алифбоси, аудио ва электрон форматдаги материаллардан фойдаланиш тартиби жорий этилади.

Учта хато имтиҳонни йўқ қилади

Биринчи хато — калкуляторга umid қилиб келиш. Кимё ва физикада ҳисоблашли топшириқлар бор, лекин калькулятор тақиқланган буюмлар рўйхатининг биринчи қаторида турибди. Сумкада қолиб кетган калькулятор ҳам бинога олиб кирилган ҳисобланади. Оқибат: натижа ҳисобланмайди, тўлов қайтарилмайди, кейинги сессияга янги ариза ва янги 594 000 сўм керак бўлади.

Иккинчи хато — жавоблар варақасига кўчиришга вақт қолдирмаслик. Кимё ва биологияда биринчи қисмга 100 дақиқа берилган ва кўчириш шу 100 дақиқанинг ичида. 40 та топшириқни 95 дақиқада ишлаб, охирги 5 дақиқада кўчирмоқчи бўлган талабгор улгурмайди: қораламадаги жавоб баҳоланмайди, фақат жавоблар варақасидаги ёзув ҳисобга олинади.

Учинчи хато — ёзма ишни ташлаб кетиш. Кимё ва биологияда 41-, 42- ва 43-топшириқлар алоҳида 80 дақиқага мўлжалланган. Уларни ташлаб кетган талабгор 43 та топшириқнинг 3 тасини, яъни энг оғир баҳоланадиган қисмини йўқотади. Расч моделида қийин топшириқ кўпроқ маълумот беради, шунинг учун бу йўқотиш якуний Т-баллга оддий учта саволдан кўра кучлироқ таъсир қилади.

Яна иккита хато тез-тез учрайди. Биринчиси — кечикиш: кечиккан талабгор имтиҳонга қўйилмайди ва тўлов қайтарилмайди. Иккинчиси — бир кунда икки фан топширмоқчи бўлиш: Низомнинг 21-банди бир вақтда фақат битта умумтаълим фанидан тест топширишга рухсат беради, шунинг учун иккита фан иккита алоҳида санага ва иккита алоҳида аризага бўлинади.

Неча балл сертификат беради

Натижа тўғри жавоблар сони эмас, халқаро Расч модели бўйича ҳисобланган Т-балл. Шкала максимуми 75, сертификат эса 46 баллдан берилади. 46 дан паст балл олган талабгорга сертификат берилмайди.

Сертификат 3 йил амал қилади. Мажбурий фанларда (она тили, математика, тарих) даража қандай бўлишидан қатъи назар тўлиқ 11 балл берилади; мутахассислик фанида эса жадвалдаги табақалаштирилган балл ишлайди. Ҳисобнинг тўлиқ мантиқи сертификат тизими қандай ишлайди саҳифасида ва тўлиқ йўриқномада ёзилган.

Бизнинг базамиздаги рақам бу жадвални бошқача кўрсатади. ТестМаконъда абитуриентлар томонидан киритилган 5 903 та сертификатнинг 3 738 таси умумтаълим фани бўйича. Уларнинг атиги 385 таси — яъни 10,3 фоизи — А ёки А+ даражада, яъни мутахассислик фанида максимал балл берадиган даражада. Энг кўп учрайдиган даража С+ (1 186 та) ва С (871 та): бу иккиси 1-мутахассислик фанида 71,5 ва 65,8 балл беради.

Машқ тестларимиздаги натижа ҳам шунга яқин: 575 та баҳоланган уринишнинг ўртача Т-бали 37,4, яъни 46 лик чегарадан паст. 46 ва ундан юқори балл 164 та уринишда, яъни 28,5 фоизида чиққан.

Натижа қачон чиқади ва апелляция қандай берилади?

Натижа тест синови якунланган кундан бошлаб 21 иш кунидан кечикмай Агентлик веб-сайтида ва my.gov.uz орқали эълон қилинади. Календар кун эмас, иш куни ҳисобланади — дам олиш ва байрам кунлари бу муддатга кирмайди.

Апелляция тартиби қисқа муддатли: натижа эълон қилинган кундан бошлаб беш иш куни ичида my.gov.uz орқали шикоят берасиз. Шикоятни Агентлик директорининг буйруғи билан тузилган, 5 ёки 7 нафардан иборат Апелляция комиссияси кўради; комиссияга имтиҳон комиссияси аъзолари киритилмайди. Апелляция икки ҳафта мобайнида кўриб чиқилади ва қарор сизга ёзма ёки электрон шаклда етказилади.

Чет тили малака имтиҳонида муддат бошқача: апелляция шикояти имтиҳон ўтказилган кундан бошлаб уч иш куни ичида берилади, сертификат эса натижа эълон қилинган кундан бир иш куни ичида QR-код билан my.gov.uz орқали юборилади (73-сон регламент, 35 ва 37-бандлар).

Алоҳида ҳолат: Агентлик тестология меъёрлари бузилганини аниқласа, натижалар бекор қилинади. Бундай ҳолатда талабгорнинг хоҳишига кўра тўлов қайтарилади ёки қайта имтиҳон ташкил этилади.

Имтиҳон олдидан текширув рўйхати

1. Рухсатномани my.gov.uz «Менинг аризаларим» бўлимидан юклаб олдингизми ва ундаги манзил, кун, аниқ вақт ёзиб қўйилганми?
2. Паспорт ёки ID-карта ёнингиздами? Бу ҳужжациз бинога қўйилмайсиз.
3. Телефон, калькулятор, луғат, жадвал ва қоғоз сумкадан олиб қўйилганми? Бинога киришдан олдин текширинг — ичкарида топилса далолатнома ёзилади.
4. Кийимда формула ёки эслатма ёзуви йўқми? Кийимга ёзилган маълумот ҳам тақиқланган рўйхатда.
5. Фаннинг вақт меъёрини биласизми? Тарихда 90, математикада 150, она тилида 180 дақиқа.
6. Кимё ёки биология бўлса — биринчи 100 дақиқанинг охирги 15 дақиқасини жавоблар варақасига кўчиришга режалаштирдингизми?
7. Бир кунда иккинчи фанни топширмоқчи эмасмисиз? Бу тақиқланган.
8. Натижа санасини белгилаб қўйдингизми? 21 иш куни, ундан кейин апелляция учун 5 иш кунингиз бор.

Ишлаб чиқилган мисол: 27-сентабр, кимё имтиҳони

Талабгор кимё сертификатини олмоқчи: имтиҳон 27-сентабр, тўлов 594 000 сўм, ариза ва рухсатнома my.gov.uz орқали. Имтиҳон бланкада ўтади, жами 43 топшириқ ва 180 дақиқа.

Вақт режаси шундай тузилади. Биринчи 100 дақиқа — 40 та топшириқ: агар охирги 15 дақиқа жавоблар варақасига кўчиришга ажратилса, ишлашга 85 дақиқа қолади, яъни битта топшириққа 2,1 дақиқа. Иккинчи 80 дақиқа — 41-, 42- ва 43-топшириқлар: ечимни ёзиш ва кўчириш билан бирга битта топшириққа 26,7 дақиқа. Калькулятор йўқ, даврий жадвал берилмайди — мол, масса улуши ва консентрация ҳисоблари қўлда бажарилади.

Натижа 27-сентабрдан кейинги 21 иш куни ичида чиқади, яъни октабр ойининг иккинчи ярмида. Агар Т-балл 60 дан 64,9 гача чиқса — Б+ даражали сертификат, у ДТМъда кимё 1-мутахассислик фани бўлган йўналишда 85,9 балл беради. 46 дан паст балл чиқса сертификат берилмайди ва кейинги сессия — 22-ноябр, янги ариза ва янги тўлов билан.

Боғлиқ мақолалар

• Сертификат тўлови 1-сентабрдан 594 000 сўм: ҳисоб ва чегирмалар
• 11 хорижий тилдан Мулти-level сертификат 1-сентабрдан
• Миллий сертификат имтиҳонлари жадвали 2026

Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 12-октабрдаги 646-сон қарори билан тасдиқланган Низом (2, 7, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 17¹, 20, 21, 22 ва 23-бандлар, 2026-йил 29-июлдаги 411-сон қарори таҳририда); Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 16-февралдаги 73-сон қарори билан тасдиқланган Маъмурий регламент (18 ва 29-бандлар); Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг фан бўйича расмий тест варианти тафсилотлари (спецификациялар); Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026-йил 4-августдаги ПҚ-292-сон қарори; Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг 2026-йил 20 ва 24-августдаги эълонлари; TestMakon базаси (5 903 сертификат, 575 баҳоланган машқ уриниши). Текширилган сана: 2026-йил 29-август.