ДТМ 2027 биология: генетика, ҳужайра ва энг муҳим мавзулар
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. ДТМъда биологиядан 30 та савол берилади. Тиббиёт, фармацевтика ва ветеринария йўналишларида биология одатда 1-мутахассислик фани бўлади — ҳар савол 3,1 балл, фан бўйича жами 93 балл. Имтиҳонда 5 фандан 90 савол ва энг кўпи билан 189 балл тўпланади.
Биология имтиҳонда қанча "туради"?
| Фан | Савол · 1 савол баҳоси | Жами балл |
|---|---|---|
| 1-мутахассислик фани | 30 та · 3,1 балл | 93 |
| 2-мутахассислик фани | 30 та · 2,1 балл | 63 |
| Мажбурий фанлар (она тили, математика, тарих) | 30 та · 1,1 балл | 33 |
| Жами | 90 та савол | 189 |
Тиббиётга кирмоқчи бўлган абитуриент учун бу жадвал ҳал қилувчи: биология ва кимё иккаласи мутахассислик фани бўлганда улар биргаликда 156 балл, яъни 189 баллнинг 82 фоизини беради. Мажбурий фанларга қолгани атиги 33 балл.
Қайси бўлимлар имтиҳонда учрайди?
- Ҳужайра биологияси — ҳужайра тузилиши ва органоидлар, митоз ва меёз, DNK репликацияси, оқсил синтези.
- Генетика — Мендел қонунлари, жинсга боғлиқ ирсият, мутациялар, селексия.
- Одам анатомияси ва физиологияси — органлар системалари, қон айланиш, нерв ва эндокрин тизим.
- Ботаника ва зоология — ўсимлик ва ҳайвонлар систематикаси, тўқималар, кўпайиш.
- Эволюция ва экология — табиий танланиш, популяция, экотизим ва озиқ занжири.
Генетика масалаларини қандай ечиш керак?
Генетика — биологияда энг кўп балл йўқотиладиган жой, чунки у ёдлаш эмас, алгоритм талаб қилади. Ишлайдиган тартиб шундай: аввал белгиларни ҳарфлар билан ёзинг (доминант катта, рецессив кичик), кейин ота-она генотипини аниқланг, сўнг Пеннет катакчасини чизинг ва фақат охирида нисбатни ҳисобланг. Катакчани чизмасдан "бошда ҳисоблаш" — энг кўп учрайдиган хато.
Алоҳида машқ қилиш керак бўлган уч ҳолат: моногибрид ва дигибрид чатиштириш, жинсга боғлиқ ирсият (гемофилия, далтонизм) ва қон гуруҳлари ирсияти.
Биология билан қаерга кириш мумкин?
Биология очадиган асосий йўл — тиббиёт. 2026 қабулида тиббиёт соҳасида 9 648 та ўрин бўлган ва чегара йўналишга қараб 111 баллдан 189 баллгача ўзгарган. Иккинчи йўл — табиий фанлар соҳасидаги "Биология" йўналиши: у ерда грант чегараси ўртача 163,6 балл, контракт эса 127,4 — яъни бу йўналишда контракт ҳам қаттиқ рақобатда.
Қаерда машқ қилиш керак?
Формулани ёдлаш билан балл қўшилмайди — у масалада ишлаганда қўшилади. Шунинг учун ҳар бир мавзуни ўқиб бўлгач, ўша мавзунинг ўзидан тест ишланг: Биология мавзу бўйича машқ тестлари. Ҳафтада бир марта эса тўлиқ шароитда ДТМ симуляция тестини ишланг — 90 савол, 3 соат.
Балл қандай йиғилишини ва вақтни қайси фанга сарфлаш кераклигини 189 балл қандай йиғилади мақоласида, грантга қанча балл кераклигини эса грант чегаралари мақоласида кўринг. Ўз балингиз қайси йўналишга етишини "Менга мос йўналишлар" орқали текширинг.
Манба: балл тақсимоти ва ўтиш чегаралари Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг 2026-йилги қабул параметрлари асосида, TestMakon базасидаги 3 415 та йўналиш гуруҳи бўйича текширилди (энг юқори грант чегараси 189,0 балл — 69 та гуруҳда, энг паст 68,0; минимал балл 56,7). Фанлар мажмуаси, тест топшириқлари сони ва баҳолаш мезонлари Вазирлар Маҳкамасининг 578-сон қарори 34-бандига мувофиқ вазирлик томонидан тасдиқланади ва тест бошланишидан камида олти ой олдин эълон қилинади, lex.uz. Текширилган сана: 2026-йил 26-август.
