Ҳокимлик ҳар йили 150 талаба қизнинг контрактини тўлаб беради
Қисқача жавоб. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, 12 вилоят ва Тошкент шаҳар ҳокимлигининг ҳар бири ҳар йили 150 нафар талаба қизнинг базавий тўлов-контрактини маҳаллий буджетдан қоплаб беради: 40 нафари шу йили ўқишга кирганлар, 110 нафари 2-курс ва ундан юқори босқич талабалари. Ариза тест натижалари эълон қилинган кундан бошлаб 10 календар кун ичида олийгоҳнинг қабул комиссиясига берилади. Ҳокимлик контракт суммасининг камида 25 фоизини ҳар йили 15-сентабргача олийгоҳ ғазнасига ўтказади.
Бу тартиб Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 17-сентабрдаги 585-сон қарори билан жорий этилган ва 2026-йилда икки марта таҳрирланган. Қуйида ҳужжатнинг ўзидан олинган рақамлар, мезонлар ва муддатлар келтирилган.
2026-йилда низомда нима ўзгарди
Қарор матнига 2026-йилда иккита тузатиш кирди. 29-январдаги 35-сон қарор кимлар танловга тушишини қайта ёзди, 5-майдаги 224-сон қарор эса рўйхат қайси ҳокимликка юборилишини ўзгартирди. Иккаласи ҳам амалда ким ариза бера олишига таъсир қилади.
| Нима | 2025-йилгача | 2026-йилдан | Қарор |
|---|---|---|---|
| Рўйхатга тушиш мезони | кам таъминланган ёки камбағал оила — икки алоҳида реестр | Ижтимоий реестрга киритилган оила — битта реестр | 35-сон, 29.01.2026 |
| Рўйхат қайси ҳокимликка боради | доимий яшаш жойи бўйича | яшаш жойи бўйича | 224-сон, 05.05.2026 |
| Ижтимоий ҳолатни ким ўрганади | ишчи гуруҳ доимий яшаш жойида | ишчи гуруҳ яшаш жойида | 224-сон, 05.05.2026 |
| Ҳар йили қопланадиган талаба сони | 150 | 150 | 322-сон, 09.06.2022 |
Биринчи қатор энг кўп одамга тегади. Илгари талабгор «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри» ёки «Камбағал оилалар реестри» модулидан бирида туриши керак эди. 2026-йил 29-январдан битта шарт қолди: оила Ижтимоий реестрга киритилган бўлсин. Икки реестрни бир-бири билан солиштириш энди керак эмас.
Иккинчи ва учинчи қатор кичик, лекин қоғозда ҳал қилувчи. Ҳужжатдан «доимий» сўзи олиб ташланди. Энди рўйхат прописка бўйича эмас, талабанинг яшаш жойи бўйича ҳокимликка боради ва маҳалладаги ишчи гуруҳ ўша манзилга бориб далолатнома тузади.
Ким тўлайди ва нечта талабага
Пул давлат буджетидан эмас, маҳаллий буджетнинг қўшимча манбаларидан ажратилади. Қарорнинг 1-бандида бу тўлов «қайтариш шартисиз» деб ёзилган, яъни битиргандан кейин қайтариш талаб қилинмайди.
Низомнинг 3-банди сонни аниқ бўлиб беради: ҳар бир ҳудуд ҳар йили ўз ҳудудидан ўқишга кирган 40 нафар ва иккинчи ҳамда ундан юқори босқичларда таҳсил олаётган 110 нафар қиз учун тўлайди.
| Ким | Қайси босқичда | Бир ҳудудда нечта ўрин |
|---|---|---|
| Шу йили базавий контрактга қабул қилинган қизлар | 1-курс | 40 |
| Аллақачон таҳсил олаётган қизлар | 2-курс ва юқори | 110 |
| Жами бир ҳудудда | — | 150 |
| 14 ҳудуд бўйича жами | — | 2 100 |
Ҳокимлик тўловни бир йил эмас, тўрт ўқув йили якунлангунча давом эттиради. Бунда 2-курсдан бошлаб талабгорга ҳудуддаги тижорат банки таълим кредити расмийлаштиради, ҳокимлик эса учинчи шахс кафиллигини беради ва битиргандан кейин иш жойи билан таъминлаш мажбуриятини олади. Бу икки қаторни бирга ўқинг: пул қопланади, лекин расмийлаштириш банк орқали ўтади.
Ким рўйхатга туша олади?
Низомнинг 5-бандида учта мезон бор. Улардан биттасига мос келиш етарли:
- Ижтимоий реестрга киритилган оиладаги қизлар;
- етим ёки ота-онасининг қарамоғидан маҳрум бўлган талаба қизлар;
- боқувчисини йўқотган, вояга етмаган фарзандларни ёлғиз тарбиялаётган эҳтиёжманд аёллар.
Яна тўртта шарт ҳужжатнинг 2- ва 4-бандидан келиб чиқади: олийгоҳ давлат олий таълим ташкилоти бўлсин, ўрин базавий тўлов-контракт асосида берилган бўлсин, таълим бакалавриат бўлсин (таълим шакли кундузги, сиртқи ёки кечки бўлиши мумкин), талабгор эса ДТМ ўтказган тест синови, касбий (ижодий) ёки ёзма имтиҳон натижаси билан қабул қилинган бўлсин.
Битта жойни олдиндан аниқлаб олинг. Низомнинг 2- ва 6-бандларида ариза берувчи сифатида 2–4-курсларда таҳсил олаётган қизлар кўрсатилган, 3-бандда эса 150 ўриннинг 40 таси шу йили ўқишга кирганларга ажратилган. Биринчи курсда бўлсангиз, аризани барибир олийгоҳ қабул комиссиясига беринг ва рўйхатга қайси банд бўйича киритилаётганингизни сўраб қўйинг.
Тўртта ҳолатда тартиб ишламайди: иккинчи олий таълим учун танловда қатнашганларга, Ўзбекистондаги хорижий олийгоҳ ва филиаллар талабаларига, нодавлат таълим ташкилотларига ҳамда олий ҳарбий таълим муассасаларига. Магистратура ҳам бу қарорга кирмайди — унда алоҳида механизм бор, уни магистратурадаги хотин-қизларга контракт қоплаш мақоласида ёзганмиз.
Ариза қаерга ва қачонгача берилади?
Ариза ҳокимликка ҳам, қўмитага ҳам эмас — ўзингиз ўқиётган олийгоҳнинг қабул комиссиясига берилади. Муддат қаттиқ: тест натижалари эълон қилинган кундан бошлаб 10 календар кун. Календар кун деганда дам олиш кунлари ҳам саналади.
Ҳужжат тўплаш талаб қилинмайди. Низомнинг 7-бандига кўра туғилганлик гувоҳномаси, ота-она ёки турмуш ўртоғининг ўлим гувоҳномаси каби маълумотларни қабул комиссияси «Электрон ҳукумат» тизимининг идоралараро интеграция платформаси орқали ўзи олади. Сиздан фақат ариза талаб қилинади.
Аризадан кейинги йўл узун. Ҳар босқичнинг муддати ҳужжатнинг 8–9-бандларида ва 2-иловадаги схемада ёзилган:
| Қадам | Ким бажаради | Муддат |
|---|---|---|
| Ариза бериш | талаба қиз | натижадан кейин 10 календар кун |
| Рўйхатни тузиш ва вазирликка юбориш | олийгоҳ қабул комиссияси | 5 иш куни |
| Рўйхатни ҳокимликка юбориш | Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги | 5 иш куни |
| Уйга бориб далолатнома тузиш | маҳалладаги ишчи гуруҳ | 5 иш куни |
| 150 нафарни саралаш | ҳоким раислигидаги комиссия | 5 иш куни |
| Тавсияномани тасдиқлаш | Оила ва хотин-қизлар давлат қўмитаси | 10 иш куни |
| Жами идоравий йўл | — | 30 иш куни |
Саралаш мезонлари комиссия қўлида ҳам аниқ: биринчи навбатда ижтимоий ҳолат ва эҳтиёжмандлик, кейин талабгор тўплаган балл, ҳудуддаги йўналишлар бўйича кадрларга эҳтиёж ва таҳсил босқичи ҳисобга олинади (10-банд). Вазирлик рўйхатни ҳокимликка баллар кетма-кетлигига қатъий риоя қилган ҳолда юборади, яъни тасодифий тартиб йўқ.
Комиссия танланган қизлар рўйхатини ва шартнома имзолаш бўйича хулосани олийгоҳга ҳар ўқув йилида 1-октабрдан кеч бўлмаган муддатда киритади. Танлов натижалари «Aziz-ayol.uz» платформасида эълон қилинади (қарорнинг 3-банди).
Пул қайси жадвал билан ўтади
Низомнинг 15-банди ҳокимликка тўртта муддат қўяди. Биринчиси — айнан барча контрактчилар учун белгиланган 15-сентабр. Ҳисобни кўриш учун йўналишнинг базавий контракти 12 000 000 сўм бўлган ҳолатни оламиз:
| Муддат | Контрактнинг неча фоизи ўтади | 12 млн сўмлик контрактда |
|---|---|---|
| 15-сентабр | камида 25 % | 3 000 000 |
| 1-январ | 50 % | 6 000 000 |
| 1-апрел | 75 % | 9 000 000 |
| 1-июл | 100 % | 12 000 000 |
Яъни 15-сентабргача ҳокимлик ғазнага 3 000 000 сўм ўтказади, қолган уч бўлак эса ўқув йили давомида қопланади. Бир ҳудудда 150 талаба бўлса, биринчи бўлак бўйича маҳаллий буджетдан 450 000 000 сўм чиқади.
Бу жадвал контрактчиларнинг умумий тартиби билан бир хил санага тушади: контрактнинг камида 25 фоизи 15-сентабргача тўланади, акс ҳолда талабаликка қабул буйруғи расмийлаштирилмайди. Умумий тартиб ва унинг оқибатлари контракт тўлови бўйича алоҳида мақоламизда ёзилган.
Ким ютади, ким ютқазади
Ютади: Ижтимоий реестрдаги оиладан чиққан, базавий контрактга кирган бакалавр қиз. У тўрт йил давомида контракт учун ўз ҳисобидан пул тўламайди ва тўловни қайтармайди. Илгари икки реестрдан бирига тушмай қолган оилалар 2026-йилдан битта Ижтимоий реестр орқали ҳисобга олинади.
Ютқазади: танлангандан кейин олийгоҳини ёки таълим йўналишини ўзгартирган ёхуд талабалар сафидан четлаштирилган қиз. Низомнинг 13-банди бундай ҳолатда имтиёздан маҳрум қилишни тўғридан-тўғри ёзиб қўйган. Перевод бу ерда оддий ҳужжат иши эмас — у тўловни тўхтатади.
Четда қолади: нодавлат олийгоҳ, хорижий филиал ва магистратура талабалари, шунингдек иккинчи олий таълим учун кирганлар. Улар учун бошқа йўллар бор: масалан хотин-қизлар учун ажратиладиган қўшимча грант ўринлари — улар ҳақида 4 000 қўшимча грант мақоласида батафсил ёзганмиз.
Диққат қилинг: низом матнида ариза берган талабгорга контракт тўлови муддатини кечиктириш ёзилмаган. Комиссия рўйхати олийгоҳга 1-октабргача киритилади, сизнинг 25 фоизли муддатингиз эса 15-сентабр. Демак ариза берганингиз ўзи сизни 15-сентабр муддатидан озод қилмайди.
Шу ҳафта нима қилиш керак
- Оилангиз Ижтимоий реестрда турган-турмаганини аниқланг — 2026-йилдан мезон шу реестрга боғланган.
- Олийгоҳингизнинг қабул комиссиясига қўнғироқ қилинг ва 585-сон қарор бўйича ариза қабул қилинаётганини сўранг; ариза айнан ўша комиссияга берилади.
- Ариза ойнасини сананг: тест натижалари эълон қилинган кундан 10 календар кун. Дам олиш кунлари ҳам ҳисобга киради.
- Яшаш манзилингизни текширинг — ишчи гуруҳ ўша манзилга келиб далолатнома тузади, рўйхат ҳам шу ҳудуд ҳокимлигига боради.
- 15-сентабргача контрактнинг 25 фоизи бўйича захира режангизни тайёрлаб қўйинг: танлов натижаси 1-октабргача расмийлашади.
- Перевод режасидан воз кечинг: йўналиш ёки олийгоҳни ўзгартирсангиз тўлов тўхтайди (13-банд).
Йўналиш танлаш босқичида бўлсангиз, ўз баллингизга мос давлат олийгоҳларини «Менга мос университетлар» бўлимида солиштириб кўринг — бу тартиб фақат давлат олий таълим ташкилотларига тегишли.
Шу мавзуда яна: Ёшлар дафтари: контракт ярмигача давлат тўлайди, лекин шарт бор
Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 17-сентабрдаги 585-сон қарори (322-сон 09.06.2022, 378-сон 18.06.2025, 35-сон 29.01.2026 ва 224-сон 05.05.2026 қарорлари таҳририда), қарорнинг 1–3-бандлари ҳамда иловадаги низомнинг 2–15-бандлари ва 2-иловаси (текширилган сана: 2026-09-04)
