Кечки ва сиртқи талаба ҳам ётоқхонага жойлаша олади

Кечки ёки сиртқи шаклда ўқиётган кўп талаба ётоқхона умуман берилмайди деб ўйлайди ва ариза ҳам топширмайди. Бу нотўғри: ҳужжатда буни тақиқлайдиган банд йўқ. Битта шарт бор — кундузги шаклда ўқиётган ва турар жойга эҳтиёжи бўлган талабалар тўлиқ жойлаштирилгунга қадар бошқа таълим шаклидаги талабалар қабул қилинмайди. Яъни ўрин бўш қолса, навбат сизга етади. Қуйида шу навбат қандай ҳисобланиши ва қайси ҳужжат нима дейиши бандма-банд кўрсатилган.

2026-йил қабулида кечки таълимга 25 362, масофавий таълимга 18 015 ўрин ажратилди — жами 43 377 талаба. Уларнинг катта қисми ўз туманидан бошқа шаҳардаги университетда ўқийди ва сентабр ойида битта саволни беради: ётоқхонага ҳужжат топширишга ҳақим борми. Жавоб қуйида, бандма-банд.

Регламентда таълим шакли бўйича тақиқ йўқ

Ётоқхонага жойлаштириш тартиби Вазирлар Маҳкамасининг 2023-йил 14-августдаги 376-сон қарори билан тасдиқланган маъмурий регламентда ёзилган. Регламентнинг 2-банди кимга у татбиқ этилмаслигини санайди: хорижий, нодавлат ва ҳарбий олий таълим ташкилотларининг ётоқхоналари ҳамда давлат-хусусий шериклик асосида қурилган ётоқхоналарнинг тижорат ўринлари. Таълим шакли бу рўйхатда йўқ.

Ариза бериш тартиби ҳам ҳамма учун бир хил: 1-банд бўйича ётоқхонага жойлашиш фақат давлат хизматлари марказлари ва (ёки) Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали электрон ариза бериш билан бўлади. Регламентда «фақат кундузги талаба ариза бера олади» деган чеклов ёзилмаган.

Битта шарт: кундузги талабалар тўлиқ жойлашсин

Асосий банд — 9-банд. У умумий рўйхатдаги талабалар қайси кетма-кетликда жойлаштирилишини белгилайди ва иккинчи ўринга кундузги шаклни қўяди. Қавс ичидаги изоҳ сўзма-сўз шундай: кундузги таълим шаклида ўқиётган талабалар турар жойига эҳтиёжи бор талабалар тўлиқ таъминланмасдан туриб, бошқа таълим шаклида ўқиётган талабаларни турар жойга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Бу жумлани икки хил ўқиш мумкин ва кўпчилик биринчисини танлайди. Нотўғри ўқиш: «кечки ва сиртқига берилмайди». Тўғри ўқиш: «кундузгидан кейин берилади». Регламент тақиқ эмас, навбат ўрнатган — худди шу банднинг тўртинчи қаторида магистратура ва докторантура талабалари бакалавриатдан кейин тургани каби.

Имтиёзли рўйхат таълим шаклига қарайдими?

Қисман. Регламентнинг 5-бандидаги имтиёзли рўйхат мезонларининг аксарияти таълим шаклига боғлиқ эмас: «Меҳрибонлик уйлари» тарбияланувчилари, етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум талабалар, Ижтимоий реестр ва дафтарларга киритилган оила фарзандлари, И ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган талабалар, хорижий давлат фуқаролари. Бу мезонларнинг бирортасида «кундузги» сўзи йўқ.

Фақат битта мезон шаклга боғланган: битта оиладан бакалавриат босқичи кундузги таълим шаклида икки ёки ундан ортиқ тўлов-шартнома асосида ўқиётган оила фарзандлари. Кечки ёки сиртқида ўқиётган ака-ука бу мезонга тушмайди.

Амалий хулоса: етим ёки ногиронлиги бўлган кечки таълим талабаси имтиёзли рўйхатга тушади ва йўлланма унга умумий рўйхатдаги кундузги талабадан олдин шаклланади. 20-банд айнан шундай ёзилган — йўлланма дастлаб имтиёзли рўйхат, сўнг умумий рўйхат бўйича берилади.

Қачон ариза бериш керак?

14-банд: ариза бериш ҳар йили 1-августдан бошланади ва ўқув йили якунига қадар давом этади. Кечки ва сиртқи талаба учун айнан шу «ўқув йили якунига қадар» қисми ҳал қилувчи. Сабаб: кундузги талабалар одатда сентабрда жойлашади, ўринлар эса октабр–декабрда бўшай бошлайди — кимдир академик таътил олади, кимдир ижарага кўчади, кимдир четлаштирилади.

16-банд бўш ўрин ҳақидаги маълумот тизимда ўзи янгиланишини ёзади, 20-банд эса йўлланма ўрин бўшаган куннинг ўзида шаклланишини белгилайди. Яъни августда ариза берган кечки талаба навбатда тураверади ва ўрин бўшаган куни тизим уни ўзи чақиради. Кутиш учун ҳар ой қайта ариза бериш шарт эмас — лекин 10-бандга кўра навбат ҳар ўқув йили якунида бекор қилинади, кейинги йил учун янги ариза керак.

Тўлов: бу ерда кечки ва сиртқи талаба ютқазади

Ётоқхона тўловининг ўзи ҳамма учун бир хил ҳисобланади — 23-бандга кўра ойлик миқдорни ва тўлов муддатларини университет белгилайди ва шартномага ёзади. Фарқ тўловни қоплашда чиқади.

Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 28-январдаги 32-сон қарори билан тасдиқланган низом Ижтимоий реестрга кирган оила фарзандининг ётоқхона харажатини Давлат буджетидан қоплашни белгилайди. Низомнинг 3-банди қоплаш доирасини аниқ чегаралайди: харажат давлат олий таълим ташкилотларининг фақат кундузги таълим шаклида таҳсил олаётган талабаларига қоплаб берилади. Грант ёки контракт экани аҳамияциз, таълим шакли эса ҳал қилувчи.

Демак кечки ёки сиртқи шаклда ўқиётган талаба, оиласи Ижтимоий реестрда турса ҳам, ётоқхона тўловини ўз чўнтагидан тўлайди. Бу мақоладаги энг қиммат детал — пастдаги мисолда уни рақамга айлантирамиз.

Мисол: 900 ўринли ётоқхона ва 120 та бўш жой

Университетнинг ётоқхоналарида 900 ўрин бор. Имтиёзли рўйхат ва кундузги талабаларнинг эҳтиёжи жами 780 ўринни ёпди. Ортган 120 ўрин — бу бошқа таълим шаклидаги талабалар учун очиладиган ҳақиқий навбат. Агар кундузги эҳтиёж 940 ўрин бўлганда эди, 9-банд бўйича кечки ва сиртқи талабаларга битта ҳам ўрин тегмасди.

Энди пулга ўтамиз. Университет ойлик тўловни 300 000 сўм деб белгилаган бўлсин. Ўқув йили 9 ой ҳисобланса, бир йиллик ётоқхона харажати 2 700 000 сўм чиқади.

• Ижтимоий реестрдаги оиладан чиққан кундузги талаба учун бу 2 700 000 сўм Давлат буджетидан қопланади.
• Худди шу оиладан чиққан кечки талаба учун қопланмайди — 2 700 000 сўмни ўзи тўлайди.

Бир оиладаги икки фарзанд, бир хил реестр, бир хил ётоқхона — фарқ фақат таълим шаклида, оқибати эса 2 700 000 сўм. Ётоқхонага ҳужжат топширишдан олдин университетнинг ойлик тўлов суммасини сўраб олинг ва шу ҳисобни ўзингиз учун чиқариб кўринг.

Ким ютади, ким четда қолади

Ютадиган тоифа: бошқа ҳудуддан келган кечки ва сиртқи талабалар, айниқса имтиёзли рўйхат мезонларидан бирига тушадиганлар. Улар учун ётоқхона ижарага нисбатан бир неча баробар арзон тушади ва навбат тизимда очиқ кўринади.

Четда қоладиган тоифа: кундузги эҳтиёжи ўз сиғимидан катта бўлган университетларнинг кечки ва сиртқи талабалари. Бундай жойда 9-банд уларни бутун ўқув йили давомида навбатда ушлаб туради. Бу ҳолатда ариза барибир беринг — ўрин бўшаши тизимда автоматик ҳисобга олинади ва сизни чақиради.

Шу ҳафта нима қилиш керак

1. Университетингиз давлат олий таълим ташкилотими — регламент фақат шуларга татбиқ этилади (2-банд).
2. Ётоқхонага аризани my.gov.uz орқали юборинг: хизмат бепул, ариза ўқув йили якунига қадар қабул қилинади.
3. Имтиёзли рўйхат мезонларидан бирига тушсангиз, тасдиқловчи ҳужжат нусхасини тайёр сақланг — идоралараро платформада маълумот топилмаса сўралади (7-банд).
4. Университетдан ойлик тўлов суммасини олдиндан сўранг: кечки ва сиртқи шаклда бу сумма Давлат буджетидан қопланмайди.
5. Йўлланма келгач 10 иш куни ичида шартнома тузинг ва биринчи ой тўловини тўланг, акс ҳолда йўлланма бекор қилинади (22-банд).

Кечки ва масофавий таълим бўйича ўринлар, йўналишлар ва грант масаласи алоҳида мақолада ёзилган. Ётоқхонага жойлашишнинг тўлиқ тартиби — ариза ва курс квоталари ҳақидаги мақолада. Университет танлаш босқичида бўлсангиз, 2026-йилги ўтиш баллари ва баллингизга мос йўналишлар саҳифалари ёрдам беради.

Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2023-йил 14-августдаги 376-сон қарори билан тасдиқланган маъмурий регламент, 9-банд (lex.uz/uz/docs/-6568679); Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 28-январдаги 32-сон қарори билан тасдиқланган низом, 3-банд (lex.uz/uz/docs/-8022224) (текширилган сана: 2026-09-04)