ОТМдаги ҳарбий тайёргарлик бўлинмаси: ким жалб этилади
ОТМнинг кундузги бўлимида ўқийдиган, 27 ёшгача бўлган ва соғлиғи ҳарбий хизматга яроқли бўлган талаба ҳарбий тайёргарлик ўқув бўлинмасига саралаш танлови орқали жалб этилиши мумкин. Бу — резервдаги ва захирадаги офицер тайёрлашнинг расмий йўли: талаба ўқиш давомида ҳарбий фанларни ўзлаштиради, якуний давлат аттестациясидан ўтади ва Ватанга қасамёд қабул қилади. Бўлинмага жалб қилинмаган ёки танловдан ўтмаган эркак талаба битиргач, муддатли ҳарбий хизматга чақирилади.
Бўлинма нима ва у қандай турларга бўлинади
Асос ҳужжат — Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 9-октабрдаги 809-сон қарори билан тасдиқланган низом. У 2021- ва 2024-йилларда тузатилган, лекин кучда.
| Бўлинма тури | Қамрови |
|---|---|
| Ҳарбий таълим факултети | Битта ОТМ ичида ташкил этилади |
| Ҳарбий тайёргарлик ўқув маркази | Бир нечта ОТМ талабалари учун умумий |
| Ҳарбий кафедра, сикл, курс | ОТМ таркибидаги кичикроқ бўлинма |
Бу бўлинмалар резервдаги ва захирадаги офицерларни тайёрлайдиган ОТМларда ишлайди ва ўз мақомига кўра Мудофаа вазирлигининг олий ҳарбий таълим муассасаларига тенглаштирилади.
Ким жалб этилади
| Шарт | Кўрсаткич |
|---|---|
| Ёш чегараси | 27 ёшгача (буйруқ чиқарилган кунда) |
| Соғлиқ | Ҳарбий хизматга яроқли |
| Саралаш | Махсус танловдан ўтган бўлиши |
| Ўқиш шакли | Фақат кундузги бўлим |
| Хотин-қизлар улуши | Умумий талабалар сонининг 10 фоизидан ошмайди |
Ҳарбий-ҳисоб ихтисосликлари (HHI) бўйича резервдаги ва захирадаги офицерларни тайёрлаш дастури талабанинг ҳарбий тайёргарлигини белгилайдиган асосий ҳужжат ҳисобланади.
Алоҳида банд бор: тиббиёт ОТМлари талабалари жинсидан қатъи назар ҳарбий тайёргарликдан ўтади. Бошқа ОТМларда эса асосий қоида эркак талабаларга тегишли, хотин-қизлар эса 10 фоизлик чегара доирасида жалб этилади.
Ўқиш жараёни нималардан иборат
Ҳарбий тайёргарлик якка машғулот эмас, тўрт босқичли жараён: назарий ва амалий машғулотлар, ўқув йиғини, якуний давлат аттестацияси ва Ватанга қасамёд қабул қилиш. Буларнинг барчаси низомга илова қилинган схема бўйича ўтказилади.
Бўлинма битирувчиларини аттестациядан ўтказиш учун алоҳида аттестация комиссиялари тузилади — бу жараён оддий ўқув назоратидан фарқли, ҳарбий стандартлар бўйича ўтказилади.
Махфийлик режими ва қурол-аслаҳа
Низомда алоҳида банд бор: ОТМ ҳарбий тайёргарлик ўқув бўлинмаларини алоҳида жойлаштириш бўйича шарт-шароит яратиши ва давлат сирларини сақлаши шарт — бу банд 2025-йил 7-августдаги 504-сон қарори билан янгиланган.
Қурол-аслаҳа, ҳарбий техника ва ўқув-техник анжомлар билан таъминлаш, уларга техник хизмат кўрсатиш, ташиш ва юклаш ишлари — буларнинг барчаси Мудофаа вазирлиги зиммасида; ОТМ эса ўз томонидан қўшимча ўқув моддий-техник базани яратади.
Нима ўзгарди 2021 ва 2024-йилларда
Низом вақт ўтиши билан икки марта тузатилган:
- 2021-йил 27-декабр, 775-сон қарори — 1-банднинг биринчи хатбошиси янгиланди (бўлинманинг мақоми таърифи).
- 2024-йил 22-июл, 439-сон қарори — 2-банднинг тўртинчи ва бешинчи хатбошилари янгиланди: маблағ ажратиш тартиби ва ўқув соатларини режага киритиш Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигига юклатилди.
2020-йил 23-мартдаги 179-сон қарори билан эса 28-банд бутунлай ўз кучини йўқотган деб ҳисобланган — тиббий кўрик муддати ва жойи энди тўғридан-тўғри Мудофаа вазирлиги томонидан белгиланади, алоҳида низом банди шарт эмас.
Молиялаштириш қаердан
Шартнома асосида хизмат қилаётган ҳарбий хизматчиларнинг озиқ-овқат, кийим-кечак ва пул таъминоти, шунингдек штатдаги ишчи ва хизматчиларнинг иш ҳақи — ОТМ ни сақлаш бўйича ажратилган буджет маблағлари доирасида тўланади. Яъни бу қўшимча йиғим эмас, ОТМ бюджети ичидан молиялаштирилади.
Ўқув режасида ҳарбий тайёргарлик учун зарур ўқув соатларини ажратиш мажбурияти Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигига юкланган — бу дегани ўқув режа тузувчи ОТМ эмас, вазирлик даражасида режалаштирилади.
Нима хато тушунилади
- «Бўлинмага ҳар ким ёзила олади» — йўқ, саралаш танлови ва соғлиқ бўйича яроқлилик шарт.
- «Сиртқи бўлимда ҳам бор» — йўқ, фақат кундузги бўлим талабалари учун.
- «Бу алоҳида тўлов талаб қилади» — молиялаштириш ОТМ бюджети доирасида, талабадан алоҳида йиғим олинмайди.
- «Хотин-қизлар умуман жалб этилмайди» — жалб этилиши мумкин, лекин уларнинг улуши умумий талабалар сонининг 10 фоизидан ошмаслиги керак.
Ишлаб чиқилган мисол
Кундузги бўлимда ўқийдиган 21 ёшли эркак талаба ОТМ ректорининг буйруғи чиққан кунда 27 ёшдан ошмаган, соғлиғи ҳарбий хизматга яроқли деб топилган. У саралаш танловидан ўтиб, ўз ОТМи таркибидаги ҳарбий кафедрага жалб этилади. Ўқиш давомида у HHI дастури бўйича назарий ва амалий машғулотларни, ўқув йиғинини, якуний давлат аттестациясини ўтаб, Ватанга қасамёд қабул қилади. Агар у танловдан ўтмаган ёки бўлинмага умуман жалб этилмаган бўлса, ОТМни тугатгач муддатли ҳарбий хизматга чақирилади.
Боғлиқ мавзулар
- Ким абитуриент бўла олади: тўрт тоифа ва рўйхатнинг икки босқичи
- 1-курс талабаси учун қўлланма: ҳуқуқлар ва дарс қолдириш чегараси
- Талабани дарсдан бошқа ишга жалб этиш тақиқланади
Шу мавзуда яна: Жамоат хавфсизлиги университети 2027: 600 курсант, 300 масофавий ўрин
Шу мавзуда яна: Темурбеклар мактаби: 9-синфдан кейин қабул, битирувчига 30 фоиз балл
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 9-октабрдаги 809-сон қарори ва у билан тасдиқланган Низом (lex.uz/uz/docs/-3372089), 1-, 2- ва 3-бандлар; 2021-йил 775-сон ва 2024-йил 439-сон қарорлари билан таҳрирланган. Текширилган сана: 2026-йил 3-сентабр.
