Университетда фанни ўзингиз танлайсиз: кредит-модуль қоидалари
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. Университетда дарс жадвали сизга тайёр ҳолда берилмайди — унинг бир қисмини ўзингиз тузасиз. Расмий низомга кўра ҳар бир талаба шахсий таълим траекториясини шакллантиради: намунавий ўқув режа ва танлов фанлари каталоги асосида қайси фанларни ўқишини ўзи белгилайди. Танланган фанларни ҳар семестрнинг биринчи ҳафтаси ичида ўзгартириш ҳам мумкин.
Шахсий таълим траекторияси нима?
Бу — сиз танлаган ва сизга кетма-кетликда билим тўплаш имконини берадиган ўқув йўли. Низомда ёзилишича, турли таълим траекториялари натижада бир хил малака олишга олиб келиши мумкин: яъни битта дипломга бир неча йўл билан бориш мумкин.
Траекторияни талаба мустақил равишда, гуруҳ мураббийи ёрдамида тузади. Ҳар ўқув йилидан олдин унга ўзгартириш ёки қўшимча киритиш мумкин.
1-курс талабаси фанларга қандай ёзилади?
| Қадам | Нима бўлади |
|---|---|
| 1 | Гуруҳ мураббийи рўйхатга олиш хизматидан логин ва парол олади ва сизга беради |
| 2 | Таълим жараёни ва таълим дастури тушунтирилади, талаба порталидан фойдаланиш ўргатилади |
| 3 | Ўқитувчилар ўз фанлари бўйича таништирув тақдимоти ўтказади |
| 4 | Мажбурий ва танлов фанлари билан танишасиз |
| 5 | Талаба портали орқали фанларга рўйхатдан ўтасиз |
Диққат қилинг: 1-курс талабаларини рўйхатдан ўтказиш академик ва касбга йўналтириш тадбирлари ўтказилгандан кейин бошланади. Яъни таништирув тақдимотларини ўтказиб юборманг — айнан ўша ерда қайси танлов фанини олишни ҳал қиласиз.
Фикрингизни ўзгартирсангиз нима бўлади?
Низомда аниқ ёзилган: талабалар танлаган фанларини ҳар семестрнинг дастлабки биринчи ҳафтаси ичида ўзгартириши мумкин. Биринчи ҳафта ўтгач, танлов қатъийлашади.
Яна бир ҳолат бор: агар бирор фанга ёзилганлар сони етарли бўлмаса, рўйхатга олиш хизмати сизга траекторияни ўзгартириш зарурлиги ҳақида хабар беради. Яъни танлов фани очилмаслиги ҳам мумкин.
Рўйхатга олиш хизмати ким ва нима қилади?
| Рўйхатга олиш хизмати нима қилади |
|---|
| Ўқув жараёни жадвалини тузади ва бажарилишини назорат қилади |
| Талабаларнинг фанларга рўйхатдан ўтишини назорат қилади |
| Академик гуруҳларни шакллантиради |
| Оралиқ, якуний баҳолаш ва давлат аттестациясини назорат қилади |
| Транскрипт шаклларини тузади ва маълумотларни киритади |
| Талабалар контингенти бўйича статистикани юритади |
Бу хизмат ўқув-методик бўлим таркибида ишлайди. Ҳар бир талабани рўйхатдан ўтказиш санаси ва вақтини ҳам у белгилайди — одатда GPA кўрсаткичи ва контракт тўлови амалга оширилганига қараб. Яъни тўлов кечикса, фанларга ёзилиш ҳам кечикади.
Бир йилда нечта кредит ва қандай дарс турлари бор?
Таълим дастури бир академик ўқув йилига 60 кредит тўғри келишини ҳисобга олиб тузилади. Ҳар бир таълим элементи учун камида 6 та таълим натижаси кўрсатилади.
Дарс турлари рўйхати кенг: маъруза, семинар, амалий машғулот, лаборатория иши, коллоквиум, курс иши, якка тартибдаги машғулот, маслаҳат, мустақил таълим, мустақил иш, ўқув дала амалиёти, малакавий амалиёт, стажировка ва битирув малакавий иши.
Таълим дастури каталогини қаердан топасиз?
Олийгоҳ таълим дастури каталоги ва ўқитиш шароитлари тўғрисидаги батафсил маълумотни ўз веб-сайтига ўқув йили бошланишидан камида бир ой олдин жойлаштириши шарт. Яъни сентабрда бошланадиган ўқув йили учун каталог августда сайтда бўлиши керак.
Агар каталог сайтда йўқ бўлса, бу низом талабининг бажарилмаганини билдиради — деканатдан сўрашга тўлиқ ҳақингиз бор.
Бу тизим нима учун керак?
Кредит-модуль тизими Европанинг ECTS тизимига асосланган. Унинг асосий фойдаси — кредитларнинг кўчирилиши: бир олийгоҳда тўпланган кредитлар бошқасида тан олиниши мумкин. Айнан шу академик мобилликни, яъни бир семестрни бошқа университетда ўқиш имконини беради.
Академик мобиллик шартлари ҳақида алоҳида мақолада ёзганмиз. GPA қандай ҳисобланиши бу ерда, 1-курс талабаси учун умумий қўлланма эса шу мақолада.
Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 31-декабрдаги 824-сон қарори билан тасдиқланган низом (lex.uz/uz/docs/-5193564), 2-боб 4-банд, 3-боб 5–9-банд, 7-боб 33–40-банд; Олий таълим тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3807), 5-боб 23–24-банд. Текширилган сана: 2026-йил 27-август.
