Чет элга кетаётган болани мактабдан чиқариш тартиби ўзгарди
Чет элга кетаётган оила боласини мактабдан чиқариб олиши 2-сентабрдан давлат хизматига айланди. Мактабгача ва мактаб таълими вазирининг 17-августдаги буйруғи эски мактаб низомининг 4-бобини бекор қилди. Энди тартибни Вазирлар Маҳкамасининг 13-июлдаги 380-сон қарорига илова қилинган регламент белгилайди. Ариза Давлат хизматлари маркази (DXM) ёки my.gov.uz орқали берилади, комиссия 5 иш кунида қарор чиқаради, хизмат бепул.
Кимга тегишли ва кимга тегишли эмас
Регламент 18 ёшгача бўлган ўқувчига тааллуқли. Мактаб билан бирга ўрта махсус ва касбий таълим ташкилотлари ҳам киради, яъни техникум ўқувчиси ҳам шу йўл билан чиқарилади. Сабаб тўрт хил бўлиши мумкин: ота-онанинг хорижда ўқиши, ишлаши, узоқ муддатли даволаниши ёки бошқа мақсадда доимий ёхуд вақтинча яшаш учун кетиши.
Ўзбекистон ичида бир мактабдан бошқасига ўтказиш бу регламентга кирмайди. У 2022-йил 1-июндаги ВМ 295-сон қарори билан тасдиқланган алоҳида давлат хизмати бўйича юради. Фарзандингиз хориждаги университетга кираётган бўлса ва 18 ёшга тўлган бўлса, бу регламент ҳам керак эмас: у мактабни тугатган.
Вақт чизиғи: аризадан чиқаришгача
| Қадам | Ким | Муддат |
|---|---|---|
| Ариза (сўровнома) бериш | ота-она, DXM да ёки my.gov.uz да | ҳар куни, 24 соат |
| Иккинчи ота-онанинг розилиги | Фасе-ID ёки Ягона идентификация тизими | ариза юборилишидан олдин |
| Аризани комиссияга узатиш | DXM ходими / портал автоматик | 10 дақиқа |
| Қарор ёки рад этиш | болалар масалалари бўйича туман комиссияси | 5 иш куни |
| Қарорни тасдиқлаш | туман (шаҳар) ҳокими, электрон рақамли имзо билан | қарор билан бирга |
| Ўқувчини тизимдан чиқариш | мактаб директори | 1 иш куни |
| Қарорни сизга юбориш | DXM, электрон манзилга | 10 дақиқа |
Ариза иш вақтидан кейин, дам олиш ёки байрам кунида тушса, комиссияга келган кун деб кейинги иш куни ҳисобланади (5-банд). Комиссия керак деб топса, ота-она ва бола билан суҳбат ўтказади (11-банд). Чиқарилган ўқувчилар комиссиянинг электрон реестрига киритилади.
Аввал қандай эди ва нима ўзгарди
| Нима | Аввал (низом 2684, 4-боб) | Энди (ВМ 380, 2-илова) |
|---|---|---|
| Қаерга мурожаат | мактаб директорига ариза | DXM ёки my.gov.uz |
| Комиссия розилиги | ўзингиз олиб, аризага кўчирма илова қилардингиз | ариза комиссияга ўзи боради |
| Ким ҳал қилади | директор, 1 иш кунида буйруқ | комиссия 5 иш кунида, ҳоким электрон имзо билан тасдиқлайди |
| Рад этиш асослари | ёзилмаган | фақат 2 та, бошқаси тақиқ |
| Тўлов | ёзилмаган | йиғим олинмайди |
| Ота-онага бериладиган ҳужжат | буйруқдан кўчирма, баҳолар табели, тиббий карта | электрон қарор (QR код билан); табел ва карта рўйхатда йўқ |
Энг катта фарқ мурожаат манзилида. Эски тартибда ота-она аввал комиссияга бориб розилик оларди, кейин кўчирмани директорга аризага қўшиб берарди. Энди ариза битта, комиссия уни ўзи кўради. Иккинчи фарқ муддат: илгари директор бир иш кунида буйруқ чиқарарди, энди комиссияга 5 иш куни берилади. Яъни жараён соддалашди, лекин узайди.
Нима хато кетади: бешта ҳолат
- Иккинчи ота-онанинг розилиги тасдиқланмаган. Ариза комиссияга фақат ота ёки онанинг розилиги Фасе-ID ёхуд Ягона идентификация тизими орқали тасдиқлангандан кейин кетади. Иккинчи ота-она чет элда бўлса, my.gov.uz дан масофадан тасдиқлайди.
- Аризада нотўғри маълумот. Бу рад этишнинг биринчи асоси (12-банд). Боланинг JSHSHIR рақами, мактаб ва синф номи, кетилаётган давлат номини паспорт билан солиштириб ёзинг.
- Боланинг манфаатига зид ҳолат. Иккинчи ва охирги асос. Комиссия бошқа сабаб билан рад эта олмайди, рад этганда аниқ асосни ёзиши шарт.
- Йиғим ёки қўшимча ҳужжат талаб қилишди. Хизмат бепул. Сўровномада кўрсатилмаган ҳужжатни талаб қилиш тақиқланган: маълумотлар идоралараро платформадан автоматик олинади.
- Табел ва тиббий карта. Янги регламент ота-онага бериладиган ҳужжатларни санамайди. Эски тартибда директор буйруқдан кўчирма, баҳолар табели ва тиббий картани тилхат билан берарди. Хориждаги мактаб табелни сўрайди, шунинг учун уни директордан чиқариш қарори келган куни сўраб олинг.
Текширув рўйхати: сўровномада нима сўралади
- Ариза берувчининг F.I.O., паспорти, JSHSHIR, манзили, телефони, хорижга чиқиш паспорти.
- Боланинг F.I.O., JSHSHIR, туғилганлик қайди.
- Бола ўқиётган таълим ташкилоти ва синфи.
- Ўқиш кўчирилаётган хорижий давлат.
- Ота-онанинг никоҳи ҳақидаги маълумот ва боланинг хорижга чиқиш паспорти.
- Розилик белгиси: болани вояга етгунча боқиш, тарбия ва таълимига ғамхўрлик мажбурияти ота-онада қолади.
Ота ёки онадан бири ота-оналик ҳуқуқидан маҳрум, бедарак йўқолган ёки муомалага лаёқациз деб топилган бўлса, суд қарори илова қилинади.
Ишлаб чиқилган мисол: 20-сентабрда кетадиган оила
Оила 20-сентабр, якшанба куни Россияга кетади. Ариза 8-сентабр, душанба куни my.gov.uz орқали юборилди. Комиссиянинг 5 иш куни: 9, 10, 11, 14 ва 15-сентабр. Демак қарор 15-сентабргача чиқади, директор 16-сентабргача ўқувчини тизимдан чиқаради. Кетишга 4 кун захира қолади. Худди шу оила аризани 18-сентабр, жума куни берса, 5 иш куни 25-сентабрда тугайди: фарзанд сиз кетганингиздан кейин ҳам мактаб рўйхатида туради ва дарс қолдирган ҳисобланади. Шунинг учун аризани кетишдан камида 7 иш куни олдин беринг.
Мактабга оид бошқа янгиликлар: 1 568 мактабда янги баҳолаш тизими ва мактабга тайёргарлик харажатлари.
Манба: Мактабгача ва мактаб таълими вазирининг 17.08.2026 даги 44-мҳ-сон буйруғи, рўйхат 2684-6 (lex.uz, 02.09.2026 дан кучда); Вазирлар Маҳкамасининг 13.07.2026 даги 380-сон қарори, 2-илова (lex.uz); 2684-сон низомнинг 01.09.2025 таҳрири, 4-боб (lex.uz). Текширилган сана: 5-сентабр 2026.
