Уч томонлама шартнома: контрактни иш берувчи тўлаб беради
Контрактни фақат талабанинг ўзи тўлайди деган қоида ўзгарди. Ҳукуматнинг 2026-йил 9-январдаги 8-сон қарори билан учинчи томон — иш берувчи қўшилди. У талабанинг контракт тўловини қоплаб беради, талаба эса битиргач ўша корхонада ишлаб беради.
Икки томонлама ва уч томонлама шартнома нимаси билан фарқ қилади
| Жиҳат | Икки томонлама | Уч томонлама |
|---|---|---|
| Томонлар | Талаба ва ОТМ | Талаба, ОТМ ва иш берувчи |
| Контрактни ким тўлайди | Талабанинг ўзи | Иш берувчи қоплаб беради |
| Битиргач мажбурият | Йўқ | Иш берувчида ишлаб бериш |
| Иш жойи | Ўзингиз қидирасиз | Кафолатли қабул қилинади |
| Кимга очиқ | Ҳаммага | 2-курс ва ундан юқори |
Фарқ битта сўзда: учинчи томон. Оддий контрактда сиз ОТМ билан икковлон шартнома тузасиз ва пулни ўзингиз топасиз. Уч томонлама шартномада эса корхона ҳам имзо қўяди ва тўловни ўз зиммасига олади.
Жараён қандай кетади
| Ким | Нима қилади |
|---|---|
| Вазирликлар | Йўналишлар кесимида кадрлар буюртмасини йиғади |
| Иш берувчи | 2-курс ва юқори талабалардан муносибларини саралайди |
| ОТМ | Иш берувчи сўраган қўшимча модулларни танлов фани қилиб қўяди |
| Талаба | Ўқийди, ҳар семестр якуни бўйича мониторингдан ўтади |
Диққат қилинг: номзодни иш берувчи танлайди, ариза бериш тартиби эмас. Вазирликлар аввал корхоналардан «бизга қайси йўналишдан неча кадр керак» деган буюртмани йиғади, кейин ўша йўналишдаги талабалар орасидан сараланади.
Талаба нима ютади
- Контракт тўлови — таълим давридаги шартнома тўловларини иш берувчи қоплайди.
- Кафолатли иш — қарорда уч томонлама шартнома асосида ўқиган битирувчини иш берувчи кафолатли ишга қабул қилиши ёзилган.
- Қўшимча модуллар — иш берувчи талаб қилган фанлар танлов фани сифатида қўйилади ва улар учун кредит баллари берилади.
- Амалий диплом иши — битирув малакавий иши мавзуси корхонанинг фаолияти ёки инвестиция лойиҳасидан олинади.
Нимани ҳисобга олиш керак
Бу бепул пул эмас — бу олдиндан тузилган меҳнат келишуви. Шартноманинг асосий шарти номида турибди: «ишлаб бериш шарти билан». Яъни диплом олганингиздан кейин ўша корхонада ишлайсиз.
Иккинчиси — ҳар семестр мониторинги. Иш берувчи сизнинг фанларни ўзлаштиришингизни семестр якунида кузатиб боради. Бу оддий контрактда йўқ нарса.
Нима учун бу қарор чиқди
Қарорнинг кириш қисмида мақсад очиқ ёзилган: меҳнат бозори талабларига мос кадр тайёрлаш, олий таълим тизимининг жозибадорлигини ошириш, таълим олувчиларни моддий қўллаб-қувватлаш ва битирувчиларни кафолатли иш билан таъминлаш. Яъни давлат корхонани таълим жараёнига тўловчи сифатида эмас, буюртмачи сифатида киритмоқчи.
Амалда бу шуни англатади: корхона энди битирувчини тайёр ҳолда кутмайди, балки уни 2-курсдан бошлаб ўзи танлайди, ўқишига тўлайди ва дастурига ўз фанларини қўштиради.
Оддий контрактдан яна нимаси билан фарқ қилади
Оддий контрактда ОТМ ва талаба ўртасидаги муносабат пул билан тугайди: сиз тўлайсиз, ОТМ ўқитади. Уч томонлама шартномада эса учта қўшимча боғланиш пайдо бўлади.
Биринчидан, ўқув дастури ўзгаради — иш берувчи сўраган модуллар танлов фани бўлиб қўшилади ва улар учун кредит баллари берилади. Иккинчидан, баҳоларингиз кузатилади — ҳар семестр якунида иш берувчи ўзлаштиришни мониторинг қилади. Учинчидан, диплом иши мавзуси тайёр келади — у корхонанинг фаолияти ёки инвестиция лойиҳасидан олинади.
Ишлаб чиқилган мисол
Фаразан, 2-курс талабаси киберхавфсизлик йўналишида ўқийди ва контракти йилига 12 миллион сўм. Соҳадаги корхона вазирликка «бизга шу йўналишдан кадр керак» деб буюртма берган ва талабалар орасидан уни саралаб олган.
Уч томонлама шартнома имзолангач, қолган икки йиллик контракт — 24 миллион сўм — корхона зиммасига ўтади. Талаба ўша корхона сўраган иккита қўшимча модулни танлов фани сифатида олади, диплом ишини корхонанинг лойиҳаси бўйича ёзади ва битиргач ўша ерда ишлай бошлайди.
Ким мурожаат қила олади
- Бакалавриатнинг 2-курси ва ундан юқори босқичида ўқиётган бўлишингиз керак.
- Йўналишингиз бўйича корхонадан буюртма бўлиши шарт — буюртма вазирликлар орқали йиғилади.
- Саралашни иш берувчи ўтказади; ОТМингиз деканати орқали қайси корхоналар буюртма берганини сўранг.
Боғлиқ мавзулар: контракт нархи 2026/2027, контракт тўлови муддатлари, фоизсиз таълим кредити. Баллингизга мос йўналишларни кўриш — менга мос йўналишлар.
Шу мавзуда яна: Ёшлар дафтари: контракт ярмигача давлат тўлайди, лекин шарт бор
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 9-январдаги 8-сон қарори «Олий таълим ташкилотлари битирувчиларини иш билан таъминлашда буюртмачилар иштирокини янада кенгайтириш чора-тадбирлари тўғрисида» — lex.uz/uz/docs/-7982830. Кучга кирган: 2026-йил 12-январ. Текширилган сана: 2026-йил 2-сентабр.
