Олтин медал шарти юмшади: хулқ-атвор талаби олиб ташланди
Мактаб ва академик лицей битирувчисига олтин ёки кумуш медал бериш шартидан «намунали хулқ-атворли ва жамоат ишларида фаоллик кўрсатган» деган банд бутунлай чиқариб ташланди. Энди медал фақат ўқиш натижасига қараб берилади — хулқ-атвор баҳоси ёки жамоат ишидаги фаоллик алоҳида шарт сифатида талаб этилмайди.
Қаерда ёзилган
Ўзгартириш Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 24-августдаги 456-сон қарори билан киритилди. Қарор 2019-йил 22-февралдаги 154-сон «Умумий ўрта таълим муассасалари ва академик лицейлар битирувчиларини рағбатлантиришни янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорга тузатиш киритади.
| Нима | Илгари | 2026-йил 24-августдан |
|---|---|---|
| Аъло баҳо + ўқиш натижаси | Талаб қилинарди | Талаб қилинарди |
| «Намунали хулқ-атвор» | Алоҳида шарт эди | Шарт OLIB TASHLANDI |
| «Жамоат ишларида фаоллик» | Алоҳида шарт эди | Шарт OLIB TASHLANDI |
| Медал тасвиридаги ёзув | «VA NAMUNALI XULQI» | Ёзув OLIB TASHLANDI |
Нима аниқ ўчирилди
Тўртта жойда бир хил ибора олиб ташланди:
- 2-банднинг учинчи ва тўртинчи хатбошиларидан;
- 1-илованинг 3- ва 4-бандларидан;
- 1-илованинг 5-банди бутунлай ўз кучини йўқотган деб ҳисобланди;
- 2- ва 3-иловаларнинг медал тасвиридаги «VA NAMUNALI XULQI» ёзуви ўчирилди, медалнинг тасвири янги таҳрирда қайта чизилди.
Яъни бу косметик эмас — ҳужжатнинг бандлари ва ҳатто медалнинг ўзидаги ёзув ҳам ўзгартирилди.
Нима учун бу муҳим
Илгари «намунали хулқ-атвор» ва «жамоат ишларидаги фаоллик» субъектив баҳоланадиган мезонлар эди — уларни мактаб маъмурияти ўз қарашига қараб талқин қилиши мумкин эди. Битта битирувчи аъло баҳо билан битирган, лекин синф раҳбари уни «фаол эмас» деб ҳисобласа, медалдан маҳрум бўлиши мумкин эди.
Янги таҳрирда мезон битта: ўқиш натижаси. Субъектив баҳолаш имконияти йўқолади.
Нима хато тушунилади
- «Медал энди ҳаммага берилади» — йўқ, ўқиш натижаси (аъло баҳолар) шарт бўлиб қолаверади.
- «Хулқ-атвор баҳоси умуман эътиборга олинмайди» — ҳужжат фақат медал бериш шартидан бу бандни олиб ташлади; мактаб ички интизом қоидалари бу билан бекор бўлмайди.
- «Ўзгариш фақат 2027-битирувчиларга тегишли» — қарор расмий эълон қилинган кундан кучга киради, яъни жорий ўқув йили битирувчиларига ҳам тегишли.
Ишлаб чиқилган мисол
11-синф ўқувчиси барча фандан аъло баҳо билан битиради, лекин бир марта синфдан ташқари тадбирларда фаол иштирок этмаган ва синф раҳбари уни «жамоат ишида суст» деб баҳолаган. Илгари бу ҳолат медал беришни тўсиши мумкин эди, чунки «жамоат ишларида фаоллик» алоҳида шарт эди. 2026-йил 24-августдан кейин бу шарт ҳужжатда йўқ — битирувчининг медал олиш-олмаслиги фақат ўқиш натижасига боғлиқ бўлади.
Медал ДТМ баллида қандай ишлайди
Медал ўзи қўшимча балл бермайди — ДТМ тизимида бюджет ўрнига тавсия этиш фақат тўпланган балл бўйича бўлади. Медалнинг амалий фойдаси бошқа ерда: у баъзи танлов ва олимпиадаларда, шунингдек баъзи ОТМларнинг ички танловларида устунлик мезони сифатида кўрсатилади, ҳужжатларда эса битирувчининг ўқув натижасини тасдиқловчи расмий белги бўлиб қолади.
Шу сабабли медал шартининг юмшаши тўғридан-тўғри қабул баллини оширмайди, лекин медал олиш эҳтимолини кенгайтиради — илгари субъектив баҳолаш туфайли рад этилиши мумкин бўлган аълочилар энди фақат ўқиш натижасига қараб баҳоланади.
Қайси ҳужжатлар ўзгарди
2019-йил 22-февралдаги 154-сон қарорнинг ўзи уч қисмдан иборат: асосий банд, 1-илова (медал бериш тартиби) ва 2-3-иловалар (медал намуналари тавсифи). 456-сон қарор иккаласига ҳам тегди — матндаги шартни ҳам, медалнинг график тавсифидаги ёзувни ҳам ўзгартирди. Бу икки томонлама тузатиш шуни кўрсатадики, ўзгариш фақат қоғоздаги банд эмас, медалнинг ўзида ҳам кўринади.
Ким учун бу долзарб
- Жорий ўқув йили битирувчилари — қарор расмий эълон қилинган кундан кучга киргани учун улар янги таҳрирга тушади.
- Аъло баҳо билан битираётган, лекин фаол жамоат аъзоси бўлмаган ўқувчилар — илгари улар учун энг хавфли банд айнан шу эди.
- Мактаб маъмурияти — медал бериш қарорига субъектив мезон киритиш энди ҳужжат бўйича асоссиз.
Боғлиқ мавзулар
- Академик лицейга кириш тартиби: 3 та танлов қоидаси
- Академик лицей ўқувчисига ойига 880 минг сўмгача стипендия
- Президент ва номли стипендиялар: ким олади, қанча
- Ким абитуриент бўла олади: тўрт тоифа ва рўйхатнинг икки босқичи
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 24-августдаги 456-сон қарори (lex.uz/uz/docs/-8434026), 1-илова, 9-банд — 2019-йил 22-февралдаги 154-сон қарорга киритилган тузатиш. Текширилган сана: 2026-йил 3-сентабр.
