Mehnat kodeksi
«Mehnat kodeksi» — Huquq fanining eng qiyin mavzularidan biri. Bu mavzudagi savollarga o'rtacha 39,1 % to'g'ri javob beriladi, fan bo'yicha o'rtacha ko'rsatkich esa 46,4 %.
Savollarning yarmidan ko'pi xato ketadi. Kichik to'plamdan boshlang: 10 ta savol ishlab, xato qilgan joyingizni izoh bilan o'qing.
1) xodimning harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganligi; 2) xodimning malakasi yetarli boʻlmaganligi sababli egallab turgan lavozimiga yoki bajarayotgan ishiga muvofiq emasligi; 3) xodimning aybli harakatlari (harakatsizligi) munosabati bilan; 4) tashkilotni tugatish yoki ish beruvchi boʻlgan yakka tartibdagi tadbirkor faoliyatini tugatish toʻgʻrisidagi sud qarorining qonuniy kuchga kirganligi.
- A) 1, 3
- B) 1, 4
- C) 2, 3
- D) 2, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) 1, 4
Toʻgʻri javob: B. Mehnat kodeksining 168-moddasida "taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra bekor qilish asoslari" roʻyxatida "xodimning harbiy yoki muqobil xizmatga chaqirilganligi" (1-band) va "tashkilotni tugatish yoki...tadbirkor faoliyatini tugatish toʻgʻrisidagi sud qarorining qonuniy kuchga kirganligi" (6-band) aniq sanalgan. Nega boshqalari emas: "malakasi yetarli emasligi" va "aybli harakatlari" ish beruvchi tashabbusi yoki xodimning aybi asosidagi bekor qilish turlariga kiradi, "taraflar irodasiga bogʻliq boʻlmagan" toifaga kirmaydi va 168-modda roʻyxatida yoʻq.
1) Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi; 2) Ishsizlikdan himoya qilish agentligi; 3) respublika va mahalliy darajadagi kasaba uyushmalari; 4) Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi hamda viloyatlar va Toshkent shahar kambagʻallikni qisqartirish va bandlik bosh boshqarmalari.
- A) 1, 3
- B) 1, 4
- C) 2, 3
- D) 2, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) 1, 4
Toʻgʻri javob: B. 577-moddaga koʻra jamoaviy mehnat nizolarini tartibga solish boʻyicha davlat organlari - Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi (1-band) hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi vazirligi va viloyat/Toshkent bosh boshqarmalari (4-band). Nega boshqalari emas: Ishsizlikdan himoya qilish agentligi (2) moddada davlat organi sifatida sanalmagan; kasaba uyushmalari (3) aksincha nizoning bir tarafi, tartibga soluvchi organ emas.
I. Dastlabki sinov belgilanmaydigan shaxslar
II. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish sohasidagi qoʻshimcha kafolatlar beriladigan shaxslar
a) oʻn toʻrt yoshga toʻlmagan bolalari, nogironligi boʻlgan bolalari bor yolgʻiz ota-onalar; b) homilador ayol, uch yoshga toʻlmagan bolasi bor ayol yoki uch yoshga toʻlmagan bolani yolgʻiz oʻzi tarbiyalayotgan ota (vasiy); c) tegishli taʻlim tashkilotini tamomlagan kundan eʻtiboran bir yil ichida birinchi bor ishga kirayotganda olingan mutaxassisligi boʻyicha mustaqil ravishda ishga joylashayotgan umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, professional va oliy taʻlim tashkilotlarining bitiruvchilar; d) odam savdosidan jabrlanganlar; e) oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar; f) pensiyaoldi yoshidagi shaxslar.
- A) I-b, c, e; II-a, d, f
- B) I-a, d, e; II-b, c, f
- C) I-b, c, f; II-a, d, e
- D) I-b, d, f; II-a, c, e
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) I-b, c, e; II-a, d, f
Ikki modda ikki xil ro'yxat beradi. Mehnat kodeksining 129-moddasida DASTLABKI SINOV belgilanmaydigan shaxslar sanalgan: homilador ayol, uch yoshga to'lmagan bolasi bor ayol yoki uch yoshga to'lmagan bolani yolg'iz o'zi tarbiyalayotgan ota (vasiy) — b; tegishli ta'lim tashkilotini tamomlagan kundan e'tiboran bir yil ichida birinchi bor mutaxassisligi bo'yicha ishga kirayotgan bitiruvchilar — c; o'n sakkiz yoshga to'lmagan shaxslar — e. Mehnat kodeksining 96-moddasi esa ishga joylashishda QO'SHIMCHA KAFOLAT beriladigan ijtimoiy ehtiyojmand toifalarni belgilaydi: o'n to'rt yoshga to'lmagan bolalari yoki nogironligi bo'lgan bolalari bor yolg'iz ota-onalar — a; odam savdosidan jabrlanganlar — d; pensiyaoldi yoshidagi shaxslar — f. Demak to'g'ri javob — I-b, c, e; II-a, d, f.
I. Mehnatga oid huquqiy munosabatlarda voyaga yetmaganlar katta yoshdagi xodimlar bilan tenglashgan tartibdagi huquqdan bo'ladilar.
II. Bolalar uchun ish haqi, ish vaqtidan tashqari ishlarga va dam olish kunlaridagi ishlarga jalb qilinmasligi lozim.
III. O'n besh yoshga to'lgan bolalar ota-onasidan birining yoki ularning o'rnini bosuvchi shaxsning yozma ravishdagi roziligi bilan ishga qabul qilinadi.
- A) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
- B) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
- D) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
I NOTO'G'RI: Mehnat kodeksining 396-moddasiga ko'ra voyaga yetmagan xodimlar mehnat huquqlari jihatidan katta yoshdagilar bilan tenglashtiriladi, biroq mehnat muhofazasi, ish vaqti, ta'til va boshqa mehnat sharoitlari bo'yicha ularga QO'SHIMCHA KAFOLATLAR beriladi — ya'ni tartib to'liq teng emas. II TO'G'RI: voyaga yetmaganlarni ish vaqtidan tashqari ishlarga, dam olish va bayram kunlaridagi ishlarga jalb qilish taqiqlanadi. III TO'G'RI: 118-moddaga ko'ra o'n besh yoshga to'lgan o'quvchilar ota-onasidan birining yoki ularning o'rnini bosuvchi shaxsning yozma roziligi bilan ishga qabul qilinadi. Demak I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri.
1) mehnat sharoitlarini ta'minlash;
2) ishga qabul qilish;
3) mehnatga haq to'lash va ish haqi;
4) har yilgi mehnat ta'tili;
5) mehnat munosabatlariga oid nizolar.
a) ish beruvchi va xodim o'rtasidagi mehnat shartnomasini tuzilishga oid munosabatlar; b) mehnatga haq to'lash, xodimga uning mehnati uchun to'lov belgilash va ularni amalga oshirishga oid munosabatlar; c) ish beruvchi xodimlar uchun xavfsiz va qulay mehnat sharoitlarini yaratib berishiga oid munosabatlar; d) ish beruvchi va xodim o'rtasida yuzaga keladigan turli huquqiy kelishmovchiliklar; e) mehnat qobiliyatini tiklash uchun ish o'rni hamda o'rtacha ish haqi saqlab qolingan holda xodim ishdan ozod etiladigan davrdagi munosabatlar.
- A) 1-c, 2-b, 3-a, 4-e, 5-d
- B) 1-a, 2-c, 3-b, 4-e, 5-d
- C) 1-c, 2-a, 3-b, 4-d, 5-e
- D) 1-c, 2-a, 3-b, 4-e, 5-d
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) 1-c, 2-a, 3-b, 4-e, 5-d
Mehnat sharoitlarini ta'minlash — xavfsiz sharoit yaratish (c); ishga qabul qilish — mehnat shartnomasi tuzilishi (a); mehnatga haq to'lash — to'lov belgilash (b); har yilgi mehnat ta'tili — ish o'rni va o'rtacha haq saqlangan dam olish davri (e); mehnat nizolari — huquqiy kelishmovchiliklar (d).
Mehnat kodeksi mavzusi qiyinmi?
O'lchovimizga ko'ra bu mavzu qiyin: savollarning 39,1 % i to'g'ri yechiladi, Huquq fani bo'yicha o'rtacha ko'rsatkich 46,4 %.
Mehnat kodeksi bo'yicha nechta savol bor?
Huquq fanining «Mehnat kodeksi» mavzusida 101 ta savol to'plangan. Har biri javobi va izohi bilan.
Mehnat kodeksi testini bepul ishlash mumkinmi?
Ha. Mavzu bo'yicha mashq qilish bepul, to'lov ham, ro'yxatdan o'tish ham talab qilinmaydi — namuna savollar shu sahifaning o'zida ochiq.
Avval oson savollardan boshlang, keyin qiyinroqlariga o'ting. Har kuni kamida 20 ta savol yeching.
