OTMdagi harbiy tayyorgarlik bo'linmasi: kim jalb etiladi
OTMning kunduzgi bo'limida o'qiydigan, 27 yoshgacha bo'lgan va sog'lig'i harbiy xizmatga yaroqli bo'lgan talaba harbiy tayyorgarlik o'quv bo'linmasiga saralash tanlovi orqali jalb etilishi mumkin. Bu — rezervdagi va zaxiradagi ofitser tayyorlashning rasmiy yo'li: talaba o'qish davomida harbiy fanlarni o'zlashtiradi, yakuniy davlat attestatsiyasidan o'tadi va Vatanga qasamyod qabul qiladi. Bo'linmaga jalb qilinmagan yoki tanlovdan o'tmagan erkak talaba bitirgach, muddatli harbiy xizmatga chaqiriladi.
Bo'linma nima va u qanday turlarga bo'linadi
Asos hujjat — Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 9-oktabrdagi 809-son qarori bilan tasdiqlangan nizom. U 2021- va 2024-yillarda tuzatilgan, lekin kuchda.
| Bo'linma turi | Qamrovi |
|---|---|
| Harbiy ta'lim fakulteti | Bitta OTM ichida tashkil etiladi |
| Harbiy tayyorgarlik o'quv markazi | Bir nechta OTM talabalari uchun umumiy |
| Harbiy kafedra, sikl, kurs | OTM tarkibidagi kichikroq bo'linma |
Bu bo'linmalar rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlaydigan OTMlarda ishlaydi va o'z maqomiga ko'ra Mudofaa vazirligining oliy harbiy ta'lim muassasalariga tenglashtiriladi.
Kim jalb etiladi
| Shart | Ko'rsatkich |
|---|---|
| Yosh chegarasi | 27 yoshgacha (buyruq chiqarilgan kunda) |
| Sog'liq | Harbiy xizmatga yaroqli |
| Saralash | Maxsus tanlovdan o'tgan bo'lishi |
| O'qish shakli | Faqat kunduzgi bo'lim |
| Xotin-qizlar ulushi | Umumiy talabalar sonining 10 foizidan oshmaydi |
Harbiy-hisob ixtisosliklari (HHI) bo'yicha rezervdagi va zaxiradagi ofitserlarni tayyorlash dasturi talabaning harbiy tayyorgarligini belgilaydigan asosiy hujjat hisoblanadi.
Alohida band bor: tibbiyot OTMlari talabalari jinsidan qat'i nazar harbiy tayyorgarlikdan o'tadi. Boshqa OTMlarda esa asosiy qoida erkak talabalarga tegishli, xotin-qizlar esa 10 foizlik chegara doirasida jalb etiladi.
O'qish jarayoni nimalardan iborat
Harbiy tayyorgarlik yakka mashg'ulot emas, to'rt bosqichli jarayon: nazariy va amaliy mashg'ulotlar, o'quv yig'ini, yakuniy davlat attestatsiyasi va Vatanga qasamyod qabul qilish. Bularning barchasi nizomga ilova qilingan sxema bo'yicha o'tkaziladi.
Bo'linma bitiruvchilarini attestatsiyadan o'tkazish uchun alohida attestatsiya komissiyalari tuziladi — bu jarayon oddiy o'quv nazoratidan farqli, harbiy standartlar bo'yicha o'tkaziladi.
Maxfiylik rejimi va qurol-aslaha
Nizomda alohida band bor: OTM harbiy tayyorgarlik o'quv bo'linmalarini alohida joylashtirish bo'yicha shart-sharoit yaratishi va davlat sirlarini saqlashi shart — bu band 2025-yil 7-avgustdagi 504-son qarori bilan yangilangan.
Qurol-aslaha, harbiy texnika va o'quv-texnik anjomlar bilan ta'minlash, ularga texnik xizmat ko'rsatish, tashish va yuklash ishlari — bularning barchasi Mudofaa vazirligi zimmasida; OTM esa o'z tomonidan qo'shimcha o'quv moddiy-texnik bazani yaratadi.
Nima o'zgardi 2021 va 2024-yillarda
Nizom vaqt o'tishi bilan ikki marta tuzatilgan:
- 2021-yil 27-dekabr, 775-son qarori — 1-bandning birinchi xatboshisi yangilandi (bo'linmaning maqomi ta'rifi).
- 2024-yil 22-iyul, 439-son qarori — 2-bandning to'rtinchi va beshinchi xatboshilari yangilandi: mablag' ajratish tartibi va o'quv soatlarini rejaga kiritish Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligiga yuklatildi.
2020-yil 23-martdagi 179-son qarori bilan esa 28-band butunlay o'z kuchini yo'qotgan deb hisoblangan — tibbiy ko'rik muddati va joyi endi to'g'ridan-to'g'ri Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi, alohida nizom bandi shart emas.
Moliyalashtirish qayerdan
Shartnoma asosida xizmat qilayotgan harbiy xizmatchilarning oziq-ovqat, kiyim-kechak va pul ta'minoti, shuningdek shtatdagi ishchi va xizmatchilarning ish haqi — OTM ni saqlash bo'yicha ajratilgan budjet mablag'lari doirasida to'lanadi. Ya'ni bu qo'shimcha yig'im emas, OTM byudjeti ichidan moliyalashtiriladi.
O'quv rejasida harbiy tayyorgarlik uchun zarur o'quv soatlarini ajratish majburiyati Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligiga yuklangan — bu degani o'quv reja tuzuvchi OTM emas, vazirlik darajasida rejalashtiriladi.
Nima xato tushuniladi
- «Bo'linmaga har kim yozila oladi» — yo'q, saralash tanlovi va sog'liq bo'yicha yaroqlilik shart.
- «Sirtqi bo'limda ham bor» — yo'q, faqat kunduzgi bo'lim talabalari uchun.
- «Bu alohida to'lov talab qiladi» — moliyalashtirish OTM byudjeti doirasida, talabadan alohida yig'im olinmaydi.
- «Xotin-qizlar umuman jalb etilmaydi» — jalb etilishi mumkin, lekin ularning ulushi umumiy talabalar sonining 10 foizidan oshmasligi kerak.
Ishlab chiqilgan misol
Kunduzgi bo'limda o'qiydigan 21 yoshli erkak talaba OTM rektorining buyrug'i chiqqan kunda 27 yoshdan oshmagan, sog'lig'i harbiy xizmatga yaroqli deb topilgan. U saralash tanlovidan o'tib, o'z OTMi tarkibidagi harbiy kafedraga jalb etiladi. O'qish davomida u HHI dasturi bo'yicha nazariy va amaliy mashg'ulotlarni, o'quv yig'inini, yakuniy davlat attestatsiyasini o'tab, Vatanga qasamyod qabul qiladi. Agar u tanlovdan o'tmagan yoki bo'linmaga umuman jalb etilmagan bo'lsa, OTMni tugatgach muddatli harbiy xizmatga chaqiriladi.
Bog'liq mavzular
- Kim abituriyent bo'la oladi: to'rt toifa va ro'yxatning ikki bosqichi
- 1-kurs talabasi uchun qo'llanma: huquqlar va dars qoldirish chegarasi
- Talabani darsdan boshqa ishga jalb etish taqiqlanadi
Shu mavzuda yana: Jamoat xavfsizligi universiteti 2027: 600 kursant, 300 masofaviy o'rin
Shu mavzuda yana: Temurbeklar maktabi: 9-sinfdan keyin qabul, bitiruvchiga 30 foiz ball
Manba: O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 9-oktabrdagi 809-son qarori va u bilan tasdiqlangan Nizom (lex.uz/uz/docs/-3372089), 1-, 2- va 3-bandlar; 2021-yil 775-son va 2024-yil 439-son qarorlari bilan tahrirlangan. Tekshirilgan sana: 2026-yil 3-sentabr.
