Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар
«Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар» — Ҳуқуқ фанининг энг қийин мавзуларидан бири. Бу мавзудаги саволларга ўртача 39,1 % тўғри жавоб берилади, фан бўйича ўртача кўрсаткич эса 46,4 %.
Саволларнинг ярмидан кўпи хато кетади. Кичик тўпламдан бошланг: 10 та савол ишлаб, хато қилган жойингизни изоҳ билан ўқинг.
1) Тақдимнома
а) маъмурий ёки интизомий жавобгарлик тўғрисидаги ишни қўзғатиш ҳақидаги прокурорнинг қарори келиб тушган кундан бошлаб 15 кун ичида орган ёки мансабдор шахс томонидан кўриб чиқилиши шарт;
2) Ариза
б) қонунга зид бўлган ҳужжатга нисбатан ана шу ҳужжатни қабул қилган органга ёки юқори турувчи органга келтирилади;
3) Қарор
с) дарҳол кўриб чиқилиши ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида бир ойлик муддат ичида прокурорга ёзма равишда маълум қилиниши лозим;
4) Протест
д) фуқаролар, юридик шахслар ва давлатнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга қилинган мурожаат.
- А) 1-а, 2-б, 3-д, 4-с
- Б) 1-д, 2-с, 3-а, 4-б
- С) 1-б, 2-д, 3-с, 4-а
- Д) 1-с, 2-д, 3-а, 4-б
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-с, 2-д, 3-а, 4-б
«Прокуратура тўғрисида»ги қонунга кўра: TAQDIMNOMA (40-модда) қонун бузилишини бартараф этиш учун киритилади, у дарҳол кўриб чиқилиши ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида бир ойлик муддат ичида прокурорга ёзма равишда маълум қилиниши лозим (1-с). ARIZA (41-модда) — фуқаролар, юридик шахслар ва давлатнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга қилинган мурожаат (2-д). QAROR (39-модда) маъмурий ёки интизомий жавобгарлик тўғрисидаги ишни қўзғатиш учун чиқарилади ва у келиб тушган кундан бошлаб 15 кун ичида кўриб чиқилиши шарт (3-а). PROTEST (38-модда) қонунга зид ҳужжатга нисбатан уни қабул қилган органга ёки юқори турувчи органга келтирилади (4-б). Демак тўғри жавоб — 1-с, 2-д, 3-а, 4-б.
1) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида, вазирликлар ва идораларнинг ҳарбий тузилмаларида қонунларга риоя этилиши устидан назорат қилиш; 2) ушлаб турилганларни, қамоққа олинганларни сақлаш жойларида жиноий жазоларни ижро этиш; 3) фуқаронинг ҳуқуқ ҳамда эркинликларини таъминлашга қаратилган қонунларни ижро қилиш; 4) тезкор-қидирув фаолиятни, терговга қадар текширувни, суриштирувни, дастлабки терговни амалга оширадиган органлар томонидан қонунларнинг ижро этилиши устидан назорат қилиш ҳамда уларнинг жиноятчиликка қарши кураш борасидаги фаолиятини мувофиқлаштириш.
- А) 1, 3
- Б) 1, 4
- С) 2, 3
- Д) 2, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 2, 3
Тўғри жавоб: С (2, 3-банд нотўғри). 4-моддада прокуратуранинг вазифаси жиноий жазоларни ижро этиш эмас, ижро этиш чоғида қонунларга риоя этилиши устидан NAZORAT QILISH деб белгиланган (2-банд хато). Худди шундай, фуқаро ҳуқуқларини таъминловчи қонунлар устидан ҳам прокуратура назорат қилади, ижро қилмайди (3-банд хато). 1-банд (Қуролли Кучларда назорат) ва 4-банд (тергов органлари устидан назорат ва мувофиқлаштириш) 4-моддага сўзма-сўз мос, тўғри.
- А) Давлат кадастрлари палатасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар бошқармалари
- Б) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига ва “Инсон” ижтимоий хизматлар марказлари
- С) давлат солиқ хизмати органи
- Д) кредит ташкилотларига
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) давлат солиқ хизмати органи
Тўғри жавоб: С. 18-моддага кўра нотариус кўчмас мулк олди-сотди ва ижара шартномалари, ижара ҳақи ҳамда мерос ёки ҳадя тартибида фуқаролар мулкига ўтаётган мол-мулк қиймати ҳақидаги маълумотномаларни давлат солиқ хизмати органига тақдим этиши шарт. Нега бошқалари эмас: Давлат кадастрлари палатасига кўчмас мулк кадастр рақами ва олувчи ҳақидаги маълумот, ижтимоий ҳимоя органига умрбод таъминлаш/васийлик битимлари ҳақидаги маълумот берилади; кредит ташкилотларига эса мазкур модда бўйича бундай маълумотнома умуман берилмайди.
1) судялар корпусини шакллантириш судяларнинг очиқлиги принсипига қатъий риоя қилиш Судялар олий кенгаши томонидан амалга оширилади; 2) Ўзбекистон Республикаси судларининг тузилмаси ва штат бирлиги Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланади; 3) Қорақалпоғистон Республикаси судлари, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлари, туманлараро, туман, шаҳар судлари ва ҳарбий судларни молиялаштириш Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти томонидан амалга оширилади; 4) Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти ваколатлари ва унинг фаолиятини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири томонидан тасдиқланадиган низомда белгиланади.
- А) 2, 3
- Б) 2, 4
- С) 1, 4
- Д) 1, 3
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 1, 4
Тўғри жавоб: С (1, 4 — нотўғри бандлар). 1-банд нотўғри — 5-моддага кўра судялар корпусини шакллантириш судяларнинг MUSTAQILLIGI принсипига (очиқлик эмас) риоя қилиб Судялар олий кенгаши томонидан амалга оширилади. 4-банд нотўғри — 91-моддага кўра Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти низомини OʻR PREZIDENTI тасдиқлайди, Бош вазир эмас. 2-банд 89-моддага, 3-банд 90-моддага айнан мос, шу сабаб тўғри.
1) адлия вазири; 2) Қонунчилик палатаси Спикери; 3) Президент Администрацияси бошлиғи; 4) Адвокатлар палатаси раиси; 5) судялар; 6) Олий Мажлис ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши
- А) 1, 4, 5
- Б) 1, 3, 5
- С) 2, 3, 6
- Д) 2, 3, 5
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 2, 3, 6
Олий суд Пленуми мажлисларида иштирок этиши мумкин бўлган шахслар «Судлар тўғрисида»ги қонуннинг 20-моддаси 2-қисмида санаб ўтилган: Конституциявий суд раиси, Судялар олий кенгаши раиси, Бош прокурор, адлия вазири, Адвокатлар палатаси раиси, судялар, Инсон ҳуқуқлари бўйича вакил (омбудсман), Болалар омбудсмани, Тадбиркорлик субйектлари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Олий суд ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши аъзолари. Демак иштирок этмайдиганлар — Қонунчилик палатаси Спикери (2), Президент Администрацияси бошлиғи (3) ва «Олий MAJLIS ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши» (6) — бундай кенгаш йўқ, у Олий SUD ҳузуридаги кенгаш. Демак тўғри жавоб — 2, 3, 6.
Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар мавзуси қийинми?
Ўлчовимизга кўра бу мавзу қийин: саволларнинг 39,1 % и тўғри ечилади, Ҳуқуқ фани бўйича ўртача кўрсаткич 46,4 %.
Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар бўйича нечта савол бор?
Ҳуқуқ фанининг «Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар» мавзусида 145 та савол тўпланган. Ҳар бири жавоби ва изоҳи билан.
Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар тестини бепул ишлаш мумкинми?
Ҳа. Мавзу бўйича машқ қилиш бепул, тўлов ҳам, рўйхатдан ўтиш ҳам талаб қилинмайди — намуна саволлар шу саҳифанинг ўзида очиқ.
Аввал осон саволлардан бошланг, кейин қийинроқларига ўтинг. Ҳар куни камида 20 та савол ечинг.
