Суд ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар — тест саволлари жавоблари билан
1) Тақдимнома
а) маъмурий ёки интизомий жавобгарлик тўғрисидаги ишни қўзғатиш ҳақидаги прокурорнинг қарори келиб тушган кундан бошлаб 15 кун ичида орган ёки мансабдор шахс томонидан кўриб чиқилиши шарт;
2) Ариза
б) қонунга зид бўлган ҳужжатга нисбатан ана шу ҳужжатни қабул қилган органга ёки юқори турувчи органга келтирилади;
3) Қарор
с) дарҳол кўриб чиқилиши ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида бир ойлик муддат ичида прокурорга ёзма равишда маълум қилиниши лозим;
4) Протест
д) фуқаролар, юридик шахслар ва давлатнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга қилинган мурожаат.
- А) 1-а, 2-б, 3-д, 4-с
- Б) 1-д, 2-с, 3-а, 4-б
- С) 1-б, 2-д, 3-с, 4-а
- Д) 1-с, 2-д, 3-а, 4-б
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-с, 2-д, 3-а, 4-б
«Прокуратура тўғрисида»ги қонунга кўра: TAQDIMNOMA (40-модда) қонун бузилишини бартараф этиш учун киритилади, у дарҳол кўриб чиқилиши ва кўрилган чора-тадбирлар тўғрисида бир ойлик муддат ичида прокурорга ёзма равишда маълум қилиниши лозим (1-с). ARIZA (41-модда) — фуқаролар, юридик шахслар ва давлатнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга қилинган мурожаат (2-д). QAROR (39-модда) маъмурий ёки интизомий жавобгарлик тўғрисидаги ишни қўзғатиш учун чиқарилади ва у келиб тушган кундан бошлаб 15 кун ичида кўриб чиқилиши шарт (3-а). PROTEST (38-модда) қонунга зид ҳужжатга нисбатан уни қабул қилган органга ёки юқори турувчи органга келтирилади (4-б). Демак тўғри жавоб — 1-с, 2-д, 3-а, 4-б.
1) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида, вазирликлар ва идораларнинг ҳарбий тузилмаларида қонунларга риоя этилиши устидан назорат қилиш; 2) ушлаб турилганларни, қамоққа олинганларни сақлаш жойларида жиноий жазоларни ижро этиш; 3) фуқаронинг ҳуқуқ ҳамда эркинликларини таъминлашга қаратилган қонунларни ижро қилиш; 4) тезкор-қидирув фаолиятни, терговга қадар текширувни, суриштирувни, дастлабки терговни амалга оширадиган органлар томонидан қонунларнинг ижро этилиши устидан назорат қилиш ҳамда уларнинг жиноятчиликка қарши кураш борасидаги фаолиятини мувофиқлаштириш.
- А) 1, 3
- Б) 1, 4
- С) 2, 3
- Д) 2, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 2, 3
Тўғри жавоб: С (2, 3-банд нотўғри). 4-моддада прокуратуранинг вазифаси жиноий жазоларни ижро этиш эмас, ижро этиш чоғида қонунларга риоя этилиши устидан NAZORAT QILISH деб белгиланган (2-банд хато). Худди шундай, фуқаро ҳуқуқларини таъминловчи қонунлар устидан ҳам прокуратура назорат қилади, ижро қилмайди (3-банд хато). 1-банд (Қуролли Кучларда назорат) ва 4-банд (тергов органлари устидан назорат ва мувофиқлаштириш) 4-моддага сўзма-сўз мос, тўғри.
- А) Давлат кадастрлари палатасининг Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар бошқармалари
- Б) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлигига ва “Инсон” ижтимоий хизматлар марказлари
- С) давлат солиқ хизмати органи
- Д) кредит ташкилотларига
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) давлат солиқ хизмати органи
Тўғри жавоб: С. 18-моддага кўра нотариус кўчмас мулк олди-сотди ва ижара шартномалари, ижара ҳақи ҳамда мерос ёки ҳадя тартибида фуқаролар мулкига ўтаётган мол-мулк қиймати ҳақидаги маълумотномаларни давлат солиқ хизмати органига тақдим этиши шарт. Нега бошқалари эмас: Давлат кадастрлари палатасига кўчмас мулк кадастр рақами ва олувчи ҳақидаги маълумот, ижтимоий ҳимоя органига умрбод таъминлаш/васийлик битимлари ҳақидаги маълумот берилади; кредит ташкилотларига эса мазкур модда бўйича бундай маълумотнома умуман берилмайди.
1) судялар корпусини шакллантириш судяларнинг очиқлиги принсипига қатъий риоя қилиш Судялар олий кенгаши томонидан амалга оширилади; 2) Ўзбекистон Республикаси судларининг тузилмаси ва штат бирлиги Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланади; 3) Қорақалпоғистон Республикаси судлари, вилоятлар ва Тошкент шаҳар судлари, Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди, вилоятлар ва Тошкент шаҳар маъмурий судлари, туманлараро, туман, шаҳар судлари ва ҳарбий судларни молиялаштириш Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти томонидан амалга оширилади; 4) Ўзбекистон Республикаси Олий суди ҳузуридаги Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти ваколатлари ва унинг фаолиятини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазири томонидан тасдиқланадиган низомда белгиланади.
- А) 2, 3
- Б) 2, 4
- С) 1, 4
- Д) 1, 3
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 1, 4
Тўғри жавоб: С (1, 4 — нотўғри бандлар). 1-банд нотўғри — 5-моддага кўра судялар корпусини шакллантириш судяларнинг MUSTAQILLIGI принсипига (очиқлик эмас) риоя қилиб Судялар олий кенгаши томонидан амалга оширилади. 4-банд нотўғри — 91-моддага кўра Судлар фаолиятини таъминлаш департаменти низомини OʻR PREZIDENTI тасдиқлайди, Бош вазир эмас. 2-банд 89-моддага, 3-банд 90-моддага айнан мос, шу сабаб тўғри.
1) адлия вазири; 2) Қонунчилик палатаси Спикери; 3) Президент Администрацияси бошлиғи; 4) Адвокатлар палатаси раиси; 5) судялар; 6) Олий Мажлис ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши
- А) 1, 4, 5
- Б) 1, 3, 5
- С) 2, 3, 6
- Д) 2, 3, 5
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 2, 3, 6
Олий суд Пленуми мажлисларида иштирок этиши мумкин бўлган шахслар «Судлар тўғрисида»ги қонуннинг 20-моддаси 2-қисмида санаб ўтилган: Конституциявий суд раиси, Судялар олий кенгаши раиси, Бош прокурор, адлия вазири, Адвокатлар палатаси раиси, судялар, Инсон ҳуқуқлари бўйича вакил (омбудсман), Болалар омбудсмани, Тадбиркорлик субйектлари ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Олий суд ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши аъзолари. Демак иштирок этмайдиганлар — Қонунчилик палатаси Спикери (2), Президент Администрацияси бошлиғи (3) ва «Олий MAJLIS ҳузуридаги илмий-маслаҳат кенгаши» (6) — бундай кенгаш йўқ, у Олий SUD ҳузуридаги кенгаш. Демак тўғри жавоб — 2, 3, 6.
1) “Интеллектуал мулк маркази” давлат муассасаси; 2) X.Sulaymonova номидаги академик лицейлар; 3) “Адлия органлари” миллий ҳуқуқий ахборот маркази” давлат муассасаси; 4) Ўзбекистон Миллий архиви, Ўзбекистон Кинофотофоно ҳужжатлари миллий архиви.
- А) 1, 3
- Б) 1, 4
- С) 2, 3
- Д) 2, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) 1, 4
Адлия вазирлиги тўғрисидаги низомга кўра вазирлик тизимига «Интеллектуал мулк маркази» давлат муассасаси (1) ҳамда Ўзбекистон Миллий архиви ва Ўзбекистон Кинофотофоно ҳужжатлари миллий архиви (4) киради — архив иши ва интеллектуал мулк соҳаси адлия органлари зиммасида. 3-банд хато: вазирлик тизимидаги ҳуқуқий ахборот маркази «ADOLAT» миллий ҳуқуқий ахборот маркази деб аталади, «Адлия органлари миллий ҳуқуқий ахборот маркази» деган муассаса йўқ. 2-банд ҳам хато: академик лицейлар Адлия вазирлигининг эмас, таълим ташкилотларининг таркибий бўлинмасидир. Демак тўғри жавоб — 1 ва 4.
- А) Адвокатлик бюролари, адвокатлик фирмалари ва адвокатлар ҳайъатларини рўйхатдан ўтказиш, шунингдек юридик маслаҳатхоналарни ҳисобга олиш Адлия вазирлиги белгилайдиган тартибда давлат хизматлари марказлари томонидан амалга оширилади.
- Б) Адвокатлик тузилмаларининг ташкил этилиши, фаолияти, қайта ташкил этилиши ва тугатилиши, тузилмаси, штатлари, вазифалари, маблағларни сарфлаш тартиби, раҳбар органларининг ваколатлари, уларни сайлаш тартиби ҳамда адвокатлик тузилмалари фаолиятига тааллуқли бошқа масалалари улардан юқори турувчи адлия органлари билан тартибга солинади.
- С) Адвокатлик бюролари, адвокатлик фирмалари ва адвокатлар ҳайъатлари улар рўйхатдан ўтказилган кундан эътиборан юридик шахс мақомини олмайди.
- Д) Адвокатлар адвокатларнинг жамоат бирлашмаларини тузиши мумкин.
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) Адвокатлар адвокатларнинг жамоат бирлашмаларини тузиши мумкин.
Тўғри жавоб: Д. Адвокатура тўғрисидаги қонун 4-моддасида айнан "адвокатлар адвокатларнинг жамоат бирлашмаларини тузиши мумкин" дейилган, сўзма-сўз мос. А нотўғри: рўйхатга олиш Адлия вазирлиги эмас, Вазирлар Маҳкамаси белгилаган тартибда амалга оширилади. Б нотўғри: адвокатлик тузилмалари "юқори турувчи адлия органлари" билан эмас, ўз устав ва таъсис шартномалари билан тартибга солинади. С нотўғри: рўйхатдан ўтган кундан эътиборан юридик шахс мақомини OLADI, олмайди эмас.
- А) Вазирлар Маҳкамаси
- Б) Олий Мажлис
- С) Адлия вазирлиги
- Д) Президент ҳузуридаги маслаҳат-кенгаши
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) Адлия вазирлиги
"Ҳуқуқий тарғибот ишлари аълочиси" кўкрак нишони аҳоли ўртасида ҳуқуқий тарғиботни ташкил этувчи Адлия вазирлиги таклифи асосида таъсис этилган.
1) Прокуратура ва прокуратура органлари; 2) Адлия вазирлиги ва адлия органлари; 3) Давлат хавфсизлик хизмати; 4) Давлат солиқ қўмитаси ва солиқ органлари;
а) мамлакат давлат хавфсизлиги ва манфаатларини ташқи ва ички таҳдидлардан ҳимоя қилиш; б) солиқ солиш обйектлари ва субйектларининг тўлиқ ва аниқ ҳисобини юритиш; с) "республика – вилоят – туман – маҳалла" принсипи бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилувчи ва суд органлари билан биргаликда ҳуқуқий тарғиботни амалга ошириш ва аҳолининг ҳуқуқий саводсизлигига барҳам бериш; д) қонун устуворлигини қарор топтириш;
- А) 1-с, 2-д, 3-а, 4-б
- Б) 1-д, 2-а, 3-с, 4-б
- С) 1-д, 2-б, 3-а, 4-с
- Д) 1-д, 2-с, 3-а, 4-б
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-д, 2-с, 3-а, 4-б
Прокуратура — қонун устуворлигини қарор топтириш (д); Адлия органлари — ҳуқуқий тарғибот (с); Давлат хавфсизлик хизмати — хавфсизликни таҳдидлардан ҳимоя (а); Солиқ органлари — солиқлар ҳисобини юритиш (б).
1) ҳуқуқий масалалар бўйича маслаҳатлар ва тушунтиришлар, қонунчилик юзасидан оғзаки ва ёзма маълумотномалар беради; 2) жиноят ишлари бўйича суриштирув, дастлабки тергов босқичида ва судда ҳимоячи, жабрланувчининг вакили, фуқаровий даъвогар, фуқаровий жавобгар сифатида иштирок этади; 3) тадбиркорлик фаолиятига юридик хизмат кўрсатади; 4) ҳакамлик судида ва халқаро тижорат арбитражида (судида) вакилликни амалга оширади; 5) йигирма беш ёшдан кичик бўлмаган Ўзбекистон Республикасининг фуқароси адвокат бўлиши мумкин; 6) илмий ва педагогик фаолият билан шуғилланиши мумкин.
- А) фақат 5
- Б) 4 ва 5
- С) 1, 2, 3
- Д) фақат 3
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) фақат 5
NOTO'G'RI банд — фақат 5. «Адвокатура тўғрисида»ги қонуннинг 3-моддасига кўра адвокат бўлиш учун Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлиш, олий юридик маълумотга ва адвокатлик фаолияти билан шуғулланиш учун лицензияга эга бўлиш талаб қилинади — ёш чегараси умуман белгиланмаган, шунинг учун «йигирма беш ёшдан кичик бўлмаган» деган шарт қонунда йўқ. Қолган бандлар тўғри: 5-моддага кўра адвокат ҳуқуқий масалалар бўйича маслаҳат ва тушунтиришлар беради, жиноят ишларида суриштирув, дастлабки тергов ва суд босқичларида иштирок этади, тадбиркорлик фаолиятига юридик хизмат кўрсатади, ҳакамлик судида ва халқаро тижорат арбитражида вакиллик қилади; 3-моддага кўра эса адвокат илмий ва педагогик фаолият билан шуғулланиши мумкин.
Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.