Меҳнат кодекси
1) ходимнинг ҳарбий ёки муқобил хизматга чақирилганлиги; 2) ходимнинг малакаси етарли бўлмаганлиги сабабли эгаллаб турган лавозимига ёки бажараётган ишига мувофиқ эмаслиги; 3) ходимнинг айбли ҳаракатлари (ҳаракацизлиги) муносабати билан; 4) ташкилотни тугатиш ёки иш берувчи бўлган якка тартибдаги тадбиркор фаолиятини тугатиш тўғрисидаги суд қарорининг қонуний кучга кирганлиги.
- А) 1, 3
- Б) 1, 4
- С) 2, 3
- Д) 2, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) 1, 4
Тўғри жавоб: Б. Меҳнат кодексининг 168-моддасида "тарафларнинг хоҳиш-иродасига боғлиқ бўлмаган ҳолатларга кўра бекор қилиш асослари" рўйхатида "ходимнинг ҳарбий ёки муқобил хизматга чақирилганлиги" (1-банд) ва "ташкилотни тугатиш ёки...тадбиркор фаолиятини тугатиш тўғрисидаги суд қарорининг қонуний кучга кирганлиги" (6-банд) аниқ саналган. Нега бошқалари эмас: "малакаси етарли эмаслиги" ва "айбли ҳаракатлари" иш берувчи ташаббуси ёки ходимнинг айби асосидаги бекор қилиш турларига киради, "тарафлар иродасига боғлиқ бўлмаган" тоифага кирмайди ва 168-модда рўйхатида йўқ.
1) Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги; 2) Ишсизликдан ҳимоя қилиш агентлиги; 3) республика ва маҳаллий даражадаги касаба уюшмалари; 4) Қорақалпоғистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги ҳамда вилоятлар ва Тошкент шаҳар камбағалликни қисқартириш ва бандлик бош бошқармалари.
- А) 1, 3
- Б) 1, 4
- С) 2, 3
- Д) 2, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) 1, 4
Тўғри жавоб: Б. 577-моддага кўра жамоавий меҳнат низоларини тартибга солиш бўйича давлат органлари - Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги (1-банд) ҳамда Қорақалпоғистон Республикаси вазирлиги ва вилоят/Тошкент бош бошқармалари (4-банд). Нега бошқалари эмас: Ишсизликдан ҳимоя қилиш агентлиги (2) моддада давлат органи сифатида саналмаган; касаба уюшмалари (3) аксинча низонинг бир тарафи, тартибга солувчи орган эмас.
И. Меҳнатга оид ҳуқуқий муносабатларда вояга етмаганлар катта ёшдаги ходимлар билан тенглашган тартибдаги ҳуқуқдан бўладилар.
II. Болалар учун иш ҳақи, иш вақтидан ташқари ишларга ва дам олиш кунларидаги ишларга жалб қилинмаслиги лозим.
III. Ўн беш ёшга тўлган болалар ота-онасидан бирининг ёки уларнинг ўрнини босувчи шахснинг ёзма равишдаги розилиги билан ишга қабул қилинади.
- А) И-тўғри; II-нотўғри; III-тўғри
- Б) И-нотўғри; II-тўғри; III-нотўғри
- С) И-нотўғри; II-тўғри; III-тўғри
- Д) И-тўғри; II-тўғри; III-тўғри
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) И-нотўғри; II-тўғри; III-тўғри
Тўғри жавоб: С) И-нотўғри; II-тўғри; III-тўғри. (Жавоб муаллиф калити ва манба расми бўйича қайта текширилди; Меҳнат кодекси — вояга етмаганлар меҳнати.)
1) меҳнат шароитларини таъминлаш;
2) ишга қабул қилиш;
3) меҳнатга ҳақ тўлаш ва иш ҳақи;
4) ҳар йилги меҳнат таътили;
5) меҳнат муносабатларига оид низолар.
а) иш берувчи ва ходим ўртасидаги меҳнат шартномасини тузилишга оид муносабатлар; б) меҳнатга ҳақ тўлаш, ходимга унинг меҳнати учун тўлов белгилаш ва уларни амалга оширишга оид муносабатлар; с) иш берувчи ходимлар учун хавфсиз ва қулай меҳнат шароитларини яратиб беришига оид муносабатлар; д) иш берувчи ва ходим ўртасида юзага келадиган турли ҳуқуқий келишмовчиликлар; э) меҳнат қобилиятини тиклаш учун иш ўрни ҳамда ўртача иш ҳақи сақлаб қолинган ҳолда ходим ишдан озод этиладиган даврдаги муносабатлар.
- А) 1-с, 2-б, 3-а, 4-э, 5-д
- Б) 1-а, 2-с, 3-б, 4-э, 5-д
- С) 1-с, 2-а, 3-б, 4-д, 5-э
- Д) 1-с, 2-а, 3-б, 4-э, 5-д
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-с, 2-а, 3-б, 4-э, 5-д
Муаллиф калитига кўра тўғри жавоб — 1-с, 2-а, 3-б, 4-э, 5-д: меҳнат шароитларини таъминлаш — хавфсиз шароит яратиш (с); ишга қабул қилиш — меҳнат шартномаси тузилиши (а); меҳнатга ҳақ тўлаш — тўлов белгилаш (б); ҳар йилги меҳнат таътили — иш ўрни ва ўртача ҳақ сақланган дам олиш даври (э); меҳнат низолари — ҳуқуқий келишмовчиликлар (д).
Интизомий жазо …а) дан кечиктирмай қўлланилади, тафтиш ёки молия-хўжалик фаолиятини текшириш ёхуд аудиторлик текшируви натижаларига кўра эса, у содир этилган кундан эътиборан …б) дан кечиктирмай қўлланилиши мумкин.
- А) а-2, б-3
- Б) а-1, б-4
- С) а-1, б-2
- Д) а-3, б-4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) а-1, б-4
Интизомий жазо қилмиш аниқлангандан кейин дарҳол, бироқ аниқланган кундан эътиборан бир ойдан кечиктирмай қўлланилади; тафтиш/молия-хўжалик текшируви ёки аудиторлик натижаларига кўра эса содир этилган кундан эътиборан икки йилдан кечиктирмай қўлланилиши мумкин. Демак а — «1 ой», б — «2 йил» (а-1, б-2 эмас; муаллиф калити Б = а-1, б-4 рақамланишига кўра тўғри).
Аввал осон саволлардан бошланг, кейин қийинроқларига ўтинг. Ҳар куни камида 20 та савол ечинг.