Ўқишни қайта тиклаш 2026: муддатлар, ҳужжатлар ва грантга тикланиш шартлари

Қисқача жавоб. Ўқишни қайта тиклаш учун ариза бир ўқув йилида икки марта қабул қилинади: кузги семестр учун 15-июлдан 5-августгача, баҳорги семестр учун 10-январдан 20-январгача. Ариза тўғридан-тўғри ўзингиз ўқиган (ёки тикланмоқчи бўлган) олий таълим ташкилотига топширилади, электрон шаклда ҳам қабул қилиниши мумкин. Қайта тиклаш умумий қоида бўйича тўлов-контракт асосида амалга оширилади — грантга тикланиш фақат қонунда кўрсатилган бир неча тоифа учун мумкин.

Қайси ҳужжат амалда? (эскиси бекор қилинган)

Бу — энг кўп адашиладиган жой. Интернетдаги кўп мақолалар ҳануз Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 20-июндаги 393-сон қарорига таянади. Ўша ҳужжат 2025-йил 15-сентабрдан кучини йўқотган.

Ҳозир амалда бўлган ҳужжат — Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори. Унинг 3-иловаси "Олий таълим ташкилотлари талабалари ўқишини кўчириш, қайта тиклаш ва ўқишдан четлаштириш тартиби тўғрисида"ги Низом ҳисобланади. Низомга 2026-йил январ ва феврал ойларида ўзгартиришлар киритилган — қуйидаги барча муддат ва шартлар айнан шу амалдаги таҳрирдан олинган.

Амалий фарқ: эскирган манбаларда баҳорги семестр учун ариза муддати "20-декабрдан 20-январгача" деб кўрсатилган. Амалдаги Низомда бу муддат 10-январдан 20-январгача. Эски санага ишониб декабрда борсангиз, ариза қабул қилинмайди.

Ариза қачон топширилади ва қачон жавоб берилади?

Кўрсатилган охирги кунлар ҳам муддатга киради: 5-август ва 20-январ кунлари ҳам ариза қабул қилинади. Аризалар олий таълим ташкилоти томонидан электрон шаклда ҳам қабул қилиниши мумкин — лекин бу мажбурий эмас, шунинг учун ўз ОТМингиз қабул усулини олдиндан аниқланг.

Аризага қандай ҳужжат илова қилинади?

Низомга кўра аризага рейтинг дафтарчаси ёки белгиланган шаклдаги академик маълумотнома ёхуд транскрипт нусхаси илова қилинади — учтасидан биттаси етарли.

Буйруқ чиқарилиши учун эса шахсий йиғмажилдингизда қуйидагилар бўлиши талаб этилади:

1. Ўрта таълим (аттестат/диплом) ҳужжати ва унинг иловаси — асли
2. Талабаликка қабул қилинганлик тўғрисидаги буйруқдан кўчирма
3. Охирги ўқиган курсига ўтганлик тўғрисидаги буйруқдан кўчирма
4. Академик маълумотнома ёки транскриптнинг асли
5. Талабалар сафидан четлатилганлик тўғрисидаги буйруқдан кўчирма
6. Илгари таҳсил олган ОТМга юборилган сўровноманинг жавоб хати

Ҳужжатлар тўлиқ бўлмаса ёки уларга ўзгартириш киритилгани аниқланса, ректор ҳужжатларни текшириш ва буйруқ чиқармаслик ҳуқуқига эга. Шунинг учун асл нусхаларни олдиндан йиғиб қўйган маъқул.

Грантга тикланиш мумкинми?

Умумий қоида қатъий: барча таълим шакллари бўйича қайта тиклаш тўлов-контракт асосида амалга оширилади. Яъни грантда ўқиб четлаштирилган бўлсангиз ҳам, одатда контрактга тикланасиз.

Истисно тариқасида давлат гранти ўринларига қайта тикланиши мумкин бўлган тоифалар:

• Давлат грантлари бўйича таълим олган етимлар
• И ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда ногиронлиги бўлган болалар
• Муддатли ҳарбий хизматни ўтаганлар — захирага бўшаган кунларидан бошлаб бир йил мобайнида
• Академик таътилдан белгиланган муддатда қайтган шахслар
• Ҳукумат қарорлари ёки вазирлик топшириғи билан давлат буюртмаси асосида хорижга ўқишга юборилган ва белгиланган муддатда қайтган талабалар

Алоҳида ҳолат: ҳукуматлараро ёки ОТМлараро келишув доирасида хорижий университетда мос йўналиш бўйича бир ёки бир неча семестр ўқиб, белгиланган муддатда қайтган талаба ўқиган семестрлари ҳисобга олинган ҳолда ўқишини давом эттиради — грантда ўқиган бўлса, грант асосида. Муддатдан кеч қайтганлар эса умумий тартибда кўрилади.

Четлаштирилган ўқув йилим ичида тиклана оламанми?

Йўқ. Низомнинг 48-банди аниқ: талабани ўқишдан четлаштирилган ўқув йилида (таҳсил олган курсига, семестрига) ўқишга қайта тиклашга йўл қўйилмайди.

Амалда бу шуни билдиради: масалан, 2026-йил октабрда четлаштирилсангиз, 2027-йил январдаги баҳорги тўлқинга ариза бера олмайсиз — кейинги ўқув йилининг кузги тўлқинини (июл-август) кутасиз. Буни олдиндан билиш режалаштиришга ёрдам беради.

Фанлар фарқи бўлса нима бўлади?

Ўқув режаларидаги фанлар фарқи аниқланса, талаба академик қарздор сифатида ўқишга қабул қилинади. Бу тикланишга тўсқинлик қилмайди, лекин қўшимча юк ва қўшимча тўлов демакдир.

Тўлов ҳисоби Низомда шундай белгиланган: ўзлаштирилмаган фанлар бўйича кредитлар миқдорига мос равишда, базавий тўлов-контракт миқдоридан келиб чиқиб ҳисобланади. Тўловни амалга оширгандан сўнг талаба бу фанларни ўз ҳисобидан қайта ўқийди.

Буйруқ қачон чиқади?

Қайта тиклаш ректор (директор) буйруғи билан расмийлаштирилади. Тўлов-контракт асосида тикланганлар учун буйруқ шартнома тўлови бажарилгандан сўнг 10 кун муддатда қабул қилинади. Яъни ижобий қарор чиққан билан дарсга кириш ҳуқуқи тўловдан кейин пайдо бўлади — пулни олдиндан режалаштиринг.

Қайси ҳолларда талаба умуман четлаштирилади?

Низомнинг 49-бандида асослар тўлиқ санаб ўтилган:

• Ўз хоҳишига кўра
• Ўқишининг бошқа таълим ташкилотига кўчирилиши
• ОТМнинг ички тартиб-қоидалари ва одоб-ахлоқ қоидаларини бузгани
• Бир семестр давомида дарсларни узрли сабабларсиз 74 соатдан ортиқ қолдиргани (тиббий маълумотнома тақдим этилган ҳолат бундан мустасно)
• Ўқиш учун белгиланган тўлов ўз вақтида амалга оширилмагани
• Суд томонидан озодликдан маҳрум этилгани
• Суд қарорига кўра кириш имтиҳонларида тартиб бузилгани аниқланганда — бу ҳолатда қайта тикланмайди
• Курсда қолдирилган талаба белгиланган муддатларда мурожаат қилмаганда
• Қабул комиссиясига топширилган ҳужжатлар қалбаки ёки талабларга жавоб бермаслиги аниқланса
• Вафот этгани

Курсда қолдирилсам нима қиламан?

Курсда қолдириш — четлаштириш эмас. Ректор буйруғи билан қуйидаги ҳолларда курсда қолдирилади: белгиланган муддатларда фанларни ўзлаштира олмаганда (академик қарздорлик); кредит-модуль тизимидаги йўналишларда семестр ёки ўқув йили якуни бўйича GPA ўтиш балини тўплай олмаганда; малакавий амалиётга қатнашмаганда ёки амалиётдан қониқарсиз баҳо олганда.

Курсда қолдирилган талаба ўқишни тўлов-контракт асосида, ўзлаштирмаган семестр бошидан давом эттиради. Кредит тизими жорий этилган ОТМларда эса фақат ўзлаштира олмаган фанларни (модулларни) такроран ўқийди — бутун семестрни эмас.

Муҳим: курсда қолдирилган талаба ўқишни давом эттириш учун ўша қайта тиклаш муддатларида ариза билан мурожаат қилиши шарт. Мурожаат қилмаса — четлаштириш асоси пайдо бўлади.

Кейинги қадам

Агар нодавлат ёки хорижий ОТМдан давлат ОТМига ўтмоқчи бўлсангиз, бу бошқа жараён — ўқишни кўчириш (перевод) деб аталади ва тест синови топширилади. У ҳақда алоҳида қўлланмамиз бор: нодавлат ОТМдан давлат ОТМга ўқишни кўчиришнинг расмий тартиби. Келгуси йилга тайёргарлик учун эса университетларнинг 2026-йилги ўтиш баллари бўлимидан фойдаланинг.

Манбалар

Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори — 3-илова, "Олий таълим ташкилотлари талабалари ўқишини кўчириш, қайта тиклаш ва ўқишдан четлаштириш тартиби тўғрисида"ги Низом, 42-56-бандлар. Вазирлар Маҳкамасининг 2017-йил 20-июндаги 393-сон қарори 2025-йил 15-сентабрдан кучини йўқотган.