Akademik ta'til 2026: kimga beriladi, qancha muddatga va stipendiya to'lanadimi

Qisqacha javob. Akademik ta'til beshta asos bo'yicha beriladi: harbiy xizmat, salomatlikni tiklash, homiladorlik va tug'ish, bolani parvarish qilish, oilaning betob a'zosini parvarish qilish. Ta'til o'quv yilining istalgan qismida berilishi mumkin. Eng muhimi: akademik ta'til berilishi talabani OTMdan chetlashtirish hisoblanmaydi — talabalik maqomingiz saqlanadi. Lekin ta'til davrida stipendiya to'lanmaydi.

Qaysi hujjat amalda?

Amaldagi hujjat — Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 3-iyundagi 344-son qarori bilan tasdiqlangan "O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim muassasalari talabalariga akademik ta'til berish to'g'risida"gi Nizom. Hujjat kuchda, oxirgi o'zgartirish 2025-yil 15-sentabrda kiritilgan. Undan oldingi 2010-yilgi 2138-son qaror o'z kuchini yo'qotgan — eski maqolalarda o'sha hujjatga havola qilingan bo'lsa, unga ishonmang.

Akademik ta'til kimga beriladi?

Nizomning 2-bandida asoslar to'liq sanalgan — ro'yxat yopiq, ya'ni boshqa sabab bilan (masalan, "ishlashim kerak" yoki "chet elga ketyapman") akademik ta'til berilmaydi:

Oila a'zosi deganda ota-ona yoki ularning o'rnini bosuvchi shaxslar, turmush o'rtog'i va farzand tushuniladi. Muddatlardan biri talabaning arizasiga muvofiq rektor tomonidan belgilanadi.

Qanday hujjat kerak?

Ariza rektor (direktor) nomiga yoziladi. Sog'lig'i sababli talaba shaxsan murojaat qila olmasa, ota-onasi, ularning o'rnini bosuvchi shaxslar yoki turmush o'rtog'i murojaat qilishi mumkin.

• Harbiy xizmat uchun — tuman (shahar) mudofaa ishlari organining chaqiruv qog'ozi
• Salomatlik, homiladorlik va tug'ish, bolani parvarish uchun — talaba doimiy tibbiy nazoratda turgan tibbiyot muassasasi xulosasi
• Oila a'zosini parvarish uchun — o'sha a'zo doimiy tibbiy nazoratda turgan tibbiyot muassasasi xulosasi

Salomatlik va parvarish asoslari bo'yicha ta'til Nizom ilovasidagi kasalliklar ro'yxatiga muvofiq beriladi — ya'ni har qanday tashxis emas, ro'yxatdagi tashxis kerak.

Alohida qoida: talaba surunkali kasalligi sababli bir oydan ortiq darslarda qatnasha olmasa, ariza asosida ta'til berilishi mumkin. Bunda ta'til muddati talaba darslarda qatnasha olmagan kundan boshlab hisoblanadi — orqaga qarab, ya'ni qoldirilgan kunlar "sababsiz" bo'lib qolmaydi.

Ariza qancha vaqtda ko'riladi?

Murojaat bir haftalik muddatda ko'rib chiqiladi. Ta'til rektor buyrug'i bilan rasmiylashtiriladi va buyruqda akademik ta'tilning boshlanish va tugash sanasi ko'rsatilishi shart. Buyruqda sana yo'q bo'lsa — talab qiling, keyinchalik qaytish muddati bo'yicha nizo chiqmasligi uchun bu muhim.

Stipendiya to'lanadimi?

Yo'q. Nizomning 5-bandi qat'iy: akademik ta'til davrida talabalarga stipendiyalar to'lanmaydi. Buni oldindan hisobga oling, ayniqsa ta'til uzoq muddatga olinayotgan bo'lsa.

Grant o'rniga kelsak: akademik ta'til chetlashtirish emas, shuning uchun grant o'rningiz yo'qolmaydi. Aksincha, qayta tiklash tartibida akademik ta'tildan belgilangan muddatda qaytgan shaxslar davlat granti o'rinlariga tiklanishi mumkin bo'lgan toifalar qatorida alohida ko'rsatilgan. Ya'ni muddatida qaytish — grantni saqlashning asosiy sharti.

Ta'til davrida o'qishni davom ettirsa bo'ladimi?

Ha. Talaba arizasiga ko'ra rektor buyrug'i bilan akademik ta'til muddatiga sirtqi, masofaviy yoki eksternat ta'lim shakliga o'tkazilishi mumkin (agar OTMda o'sha yo'nalish bo'yicha bunday shakl mavjud bo'lsa). Maqsad — uzluksiz mustaqil ta'lim imkoniyatini saqlash.

Eksternat shakli alohida tartibda hal qilinadi: ariza 15 kun muddatda OTM kengashida ko'riladi, qaror 5 kun ichida talabaga ma'lum qilinadi. Ta'tildan qaytgach talaba o'sha semestr fanlaridan bir martalik imtihonlar topshiradi. Barcha fanlardan o'tish balidan yuqori natija olsa — keyingi semestrdan davom etadi; birortasidan past bo'lsa — o'zlashtirilmagan semestr boshidan o'qiydi.

Bu tartib harbiy xizmat uchun berilgan akademik ta'tilga nisbatan qo'llanmaydi.

Ta'tildan qanday qaytiladi?

Talaba ta'til muddati tugagach rektor nomiga ariza bilan murojaat qilishi shart. Nizomda muhim himoya bor: muddatida murojaat qilingan arizani asossiz ravishda rad etishga yo'l qo'yilmaydi, bu holat bo'yicha mas'uliyat shaxsan rektor zimmasiga yuklanadi.

Murojaat bir haftalik muddatda ko'riladi va qaytish to'g'risida buyruq rasmiylashtiriladi. Buyruqda qaysi yo'nalish, qaysi kurs va qaysi guruhda o'qishingiz ko'rsatiladi.

Yana ikkita foydali qoida: ta'tilga chiqqan kundan bir oy o'tmagan bo'lsa, ta'tilni bekor qilib o'qishga qaytishni so'rashga haqlisiz. Va ta'tildan belgilangan muddatda qaytgan talabaga ilgari o'zlashtirilgan fanlarni qayta o'zlashtirish majburiyati yuklatilmaydi.

Ta'til uzaytiriladimi?

Ha, ikki holatda. Salomatlik yoki oila a'zosini parvarish uchun ta'tilda bo'lgan talabada homiladorlik va tug'ish holati yuzaga kelsa — muddat tug'ish uchun belgilangan muddatga uzaytiriladi. Salomatlik tiklanmagan bo'lsa ham, ariza asosida rektor buyrug'i bilan muddat uzaytirilishi mumkin.

Muddatida qaytmasam nima bo'ladi?

Bu eng xavfli nuqta. Akademik ta'til muddati tugagandan so'ng o'qishga qaytmagan va natijada bir semestr davomida darslarni uzrli sabablarsiz 74 soatdan ortiq qoldirgan talaba OTMdan chetlashtiriladi. Bu qoida kredit-modul tizimiga o'tgan OTMlarga nisbatan qo'llanmaydi, lekin u yerda ham GPA talabi saqlanadi.

Chetlashtirilgan holatda esa o'sha o'quv yili ichida qayta tiklanish mumkin emas — qayta tiklash qoidalariga ko'ra keyingi o'quv yilini kutishga to'g'ri keladi. Shuning uchun buyruqdagi tugash sanasini kalendarga yozib qo'ying.

Manbalar

Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 3-iyundagi 344-son qarori — "O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim muassasalari talabalariga akademik ta'til berish to'g'risida"gi Nizom, 1-20-bandlar va tibbiy ko'rsatmalar bo'yicha kasalliklar ro'yxati ilovasi. Qayta tiklash va chetlashtirish qoidalari uchun — Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentabrdagi 578-son qarori, 3-ilova.