Nodavlat OTMdan davlat OTMga o'qishni ko'chirish (perevod) — 2026-yildagi rasmiy tartib

Qisqacha javob. Nodavlat yoki xorijiy oliy ta'lim tashkilotida o'qiyotgan talaba davlat OTMiga o'qishini ko'chira oladi. Har yili 15-iyuldan 5-avgustgacha ariza topshiriladi, so'ng 5 fandan maxsus sinov (90 ta test, maksimal 189 ball) topshiriladi. Natijaga qarab to'lov-kontrakt miqdori belgilanadi. Grant asosida ko'chirish yo'q — barcha holatda to'lov-kontrakt.

Qonuniy asos qaysi hujjatlarda?

Tartib ikkita hujjat bilan belgilangan:

• Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentabrdagi 578-son qarori bilan tasdiqlangan «Oliy ta'lim tashkilotlari talabalari o'qishini ko'chirish, qayta tiklash va o'qishdan chetlashtirish tartibi to'g'risida»gi Nizom — 3-bob, 21–33-bandlar;
• Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 11-iyundagi 299-son qarori — davlat xizmatini ko'rsatishning ma'muriy reglamenti, 2026-yil 12-iyundan kuchga kirgan.

Kim ko'chira oladi, kim yo'q?

Ko'chira oladi: O'zbekistonda faoliyat yuritayotgan nodavlat OTMlar va xorijiy universitet filiallari hamda xorijdagi oliygohlarda bakalavriat bosqichida tahsil olayotgan talabalar.

Ko'chira olmaydi: magistratura talabalari. Nizomning 32-bandida aniq yozilgan: xorijiy va nodavlat OTMlarning magistratura bosqichidagi talabalari o'qishini davlat OTMlariga ko'chirishga ruxsat etilmaydi.

Ariza qachon va qayerga topshiriladi?

Arizalar har yili 15-iyuldan 5-avgustgacha (shu kuni ham) qabul qilinadi. Uch yo'ldan biri orqali:

1. Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YIDXP);
2. Bilim va malakalarni baholash agentligining maxsus elektron platformasi — my.uzbmb.uz;
3. Davlat xizmatlari markazlari.

Arizalar va hujjatlar 15-iyuldan 6-avgustgacha ko'rib chiqiladi. Test sinovlari avgust oyida o'tkaziladi. Imtihon natijasi QR-kod bilan himoyalangan shaklda, imtihonlar tugagandan keyin bir hafta ichida yuboriladi.

Yo'nalish mos kelishi shartmi?

Ha. Ariza ro'yxatdan o'tgach, u tegishli davlat OTMiga yuboriladi va OTM ko'chirilishi so'ralayotgan yo'nalish talabaning hozirgi yo'nalishiga mazmunan mos yoki turdosh ekanini tekshiradi.

«Mos va turdosh» degani — kadrlar tayyorlash yo'nalishlari, o'quv rejalari va dasturlari mazmunan yaqin bo'lgan yo'nalishlar. Ariza rad etilsa, sabab talabaning shaxsiy kabinetida ko'rsatiladi.

Nechta fandan imtihon topshiriladi?

Besh fandan, jami 90 ta test topshirig'i, maksimal 189 ball. Maxsus sinov davlat OTMlari bakalavriatiga qabul qilishdagi xuddi shu tartibda o'tkaziladi.

Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 13-martdagi 105-son buyrug'iga muvofiq tuzilishi:

• Majburiy 3 fan — Ona tili (o'zbek, rus yoki qoraqalpoq), Matematika, O'zbekiston tarixi. Har biridan 10 ta test, koeffitsient 1,1 → har biri 11,0 ball. Jami 30 ta test, 33,0 ball.
• Yo'nalishga mos 2 fan — 1-fan: 30 ta test, koeffitsient 3,1 → 93,0 ball. 2-fan: 30 ta test, koeffitsient 2,1 → 63,0 ball. Jami 60 ta test, 156,0 ball.

Nega aynan 5 ta ekanini qanday tekshirish mumkin? 2025-yilda «Davolash ishi» yo'nalishiga ko'chirish uchun o'tish bali 156,8 bo'lgan. Agar faqat ikkita ixtisoslik fani topshirilganda, maksimal ball 156,0 bo'lardi — ya'ni 156,8 ball umuman chiqmasdi. Demak majburiy blok ham hisobga olinadi va shkala 189 ball.

Muhim: sinov talaba o'zi o'qiydigan tilda topshiriladi. Ijodiy yo'nalishlarda test o'rniga (yoki bilan birga) kasbiy (ijodiy) imtihon bo'ladi — uni OTMning o'zi o'tkazadi.

Test sinovida ishtirok etish uchun to'lov — 206 000 so'm (0,5 BHM).

O'tish bali qanday belgilanadi?

Maxsus sinovlar bo'yicha o'tish ballari OTMlar tizimidagi vazirlik va idoralarning takliflari asosida Vazirlik tomonidan har yili 15-iyulga qadar tasdiqlanadi. Har bir ta'lim yo'nalishi uchun alohida.

Taqqoslash uchun 2025-yilgi ba'zi o'tish ballari: Davolash ishi — 156,8; Stomatologiya — 148,4; Axborot texnologiyalari — 142,0; Dasturiy injiniring — 139,6; Boshlang'ich ta'lim — 125,3; Maktabgacha ta'lim — 121,0.

Natijaga qarab nima bo'ladi?

Bu eng ko'p so'raladigan qism. Uchta holat bor.

1. O'tish baliga teng yoki undan yuqori ball. O'qish bazaviy to'lov-kontrakt asosida ko'chiriladi. Bu eng qulay variant.

2. O'tish balidan past, lekin 4 ballgacha yetmagan (va Davlat komissiyasi belgilagan minimal balldan kam emas). Bu holda qo'shimcha to'lov-kontrakt asosida qabul qilinish mumkin. Kontrakt miqdori bazaviydan quyidagicha oshadi:

• 1,05 ballgacha yetmasa — bazaviy kontraktning 1,5 barobari;
• 1,06 dan 2,05 ballgacha yetmasa — 2,0 barobari;
• 2,06 dan 3,05 ballgacha yetmasa — 2,5 barobari;
• 3,06 dan 4,05 ballgacha yetmasa — 3,0 barobari.

Bu miqdorlar ballar ketma-ketligiga qat'iy rioya qilingan holda qo'llaniladi.

3. O'tish baliga 4 balldan ortiq yetmagan (lekin minimal balldan kam emas). Bu holda tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt miqdorida to'lash sharti bilan ko'chirish huquqi beriladi. Miqdorni Davlat komissiyasi belgilaydi.

Ikkinchi va uchinchi holatda talaba birinchi o'quv yili kontraktining kamida 50 foizini to'lagandan so'ng rektor buyrug'i bilan o'qishga qabul qilinadi.

Mos bo'lmagan yo'nalishga ko'chirsa bo'ladimi?

Bu yerda muhim farq bor:

• Xorijdagi oliygohdan mos va turdosh bo'lmagan yo'nalishga ko'chirish — ruxsat etilmaydi;
• O'zbekistonda faoliyat yuritayotgan xorijiy yoki nodavlat OTMdan mos bo'lmagan yo'nalishga ko'chirish — mumkin, lekin tegishli yo'nalish uchun belgilangan tabaqalashtirilgan to'lov-kontraktning minimal miqdoriga teng to'lov asosida. Bu variantda imtihon topshirilmaydi.

Imtihonsiz ko'chirish mumkinmi?

Faqat ikkita holatda, Davlat komissiyasi qaroriga asosan:

1. turmush o'rtog'i yoki ota-onasining xorijiy davlatdagi davlat xizmatini o'tash joyi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan O'zbekistonga o'tkazilgan bo'lsa;
2. Hukumat qarorlari va topshiriqlari hamda tizimida OTMlari bo'lgan vazirlik va idoralar tomonidan davlat buyurtmasi bilan xorijga o'qishga yuborilgan bo'lsa.

Xorijiy fuqarolarning o'qishi esa suhbat asosida, OTM rektorining buyrug'i bilan ko'chiriladi.

Grantga ko'chirish mumkinmi?

Bu savolda ko'pchilik adashadi, chunki ikki xil perevod bor va ularda grant masalasi butunlay boshqacha hal qilinadi.

1. Nodavlat yoki xorijiy OTMdan davlat OTMiga — grant YO'Q. Nizomning 3-bobida (21–33-bandlar) grant umuman tilga olinmagan. Ko'chirish faqat to'lov-kontrakt asosida: bazaviy, qo'shimcha (1,5–3,0 barobar) yoki tabaqalashtirilgan. Ya'ni nodavlat oliygohda kontraktda o'qib, davlat OTMiga grantga o'tib olish imkoni yo'q.

2. Davlat OTMdan davlat OTMiga — grant SAQLANISHI mumkin. Nizomning 19-bandiga ko'ra, mos va turdosh yo'nalishlar bo'yicha davlat granti o'rinlariga ko'chirishga ruxsat etiladi, lekin uchta shart bilan:

• talaba hozir davlat granti asosida tahsil olayotgan bo'lishi kerak;
• ko'chmoqchi bo'lgan OTMda o'sha o'quv yili qabul parametrlarida belgilangan grant o'rinlari doirasida bo'sh joy bo'lishi kerak;
• yo'nalish mos va turdosh bo'lishi kerak.

Nizomda ochiq yozilgan: «Boshqa hollarda o'qishni ko'chirish to'lov-kontrakt asosida amalga oshiriladi». Ya'ni kontraktda o'qiyotgan talaba ko'chish orqali grantga o'tolmaydi — ko'chirish grant maqomini bermaydi, faqat mavjudini saqlaydi.

Alohida toifalar. Ko'zi ojizlar, nogironligi bo'lgan shaxslar va yetim bolalarga ajratilgan qabul parametrlari doirasida grant asosida o'qiyotgan talabalar o'qishini mos va turdosh yo'nalishlarga grant asosida ko'chirish yoki OTM va yo'nalish o'zgarmagan holda ta'lim shaklini o'zgartirish mumkin.

Sport musobaqalari g'olibi sifatida imtiyoz bilan grantga qabul qilinganlar o'qishini sirtqi ta'lim shakliga (mavjud bo'lsa) grant asosida ko'chirishi yoki o'sha OTM va yo'nalishda sirtqi shaklda grantda davom ettirishi mumkin.

Grant bo'yicha rad etish sababi. Nizomda alohida ko'rsatilgan: davlat granti asosida ko'chirish yoki qayta tiklashda qabul parametrlari doirasida bo'sh o'rin bo'lmasa, ariza rad etiladi. Ya'ni grantga ko'chish faqat kimdir o'sha o'rinni bo'shatgan taqdirda mumkin.

Ariza qaysi hollarda rad etiladi?

• so'rovnomada nazarda tutilgan hujjatlar yoki ma'lumotlar to'liq taqdim etilmagan bo'lsa;
• so'rovnomada noto'g'ri yoki soxta ma'lumot aniqlansa;
• davlat xizmati uchun to'lov o'z vaqtida amalga oshirilmagan bo'lsa;
• yo'nalish mos va turdosh emas deb topilsa.

Reglamentda alohida ta'kidlangan: boshqa asoslar bilan rad etish taqiqlanadi. Rad etilgan arizani ariza topshirish muddati tugagunga qadar qayta yuborish mumkin.

Amaliy maslahatlar

1. Yo'nalish mosligini oldindan aniqlang. Ariza rad etilishining eng ko'p uchraydigan sababi shu. Ko'chmoqchi bo'lgan OTMning o'quv bo'limi bilan bog'laning.
2. Qaysi 2 fan topshirishingizni bilib oling. Har bir yo'nalishning fanlar majmuasi har xil, va 1-fan koeffitsienti 3,1 — asosiy og'irlik unda.
3. Majburiy blokni ham tayyorlang. Ona tili, Matematika, O'zbekiston tarixi — 33 ball. Ko'pchilik shuni e'tibordan qochiradi, holbuki 156,8 kabi ballar aynan shu blok bilan yig'iladi.
4. 15-iyulni kuting. O'tish ballari shu sanaga qadar tasdiqlanadi — undan oldin aniq raqam bo'lmaydi.
5. 4 ball qoidasini yodda tuting. O'tish balidan 4 ballgacha yetmaslik bilan 4 balldan ko'p yetmaslik o'rtasida katta moliyaviy farq bor.
6. Kontrakt summasini oldindan hisoblang. 1,5 dan 3,0 barobargacha farq — bu yiliga million so'mlar demakdir.

Ko'chmoqchi bo'lgan yo'nalishingizning 2026-yildagi o'tish ballarini TestMakon'ning o'tish ballari bo'limida ko'rishingiz mumkin — barcha OTM va yo'nalishlar bo'yicha, ta'lim tili kesimida.

Ma'lumot Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentabrdagi 578-son va 2026-yil 11-iyundagi 299-son qarorlari hamda Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2026-yil 13-martdagi 105-son buyrug'i asosida tayyorlandi. Rasmiy manbalar: lex.uz, uzbmb.uz. Aniq shartlarni ariza topshirishdan oldin rasmiy manbalardan tasdiqlang.