Академик таътил 2026: кимга берилади, қанча муддатга ва стипендия тўланадими

Қисқача жавоб. Академик таътил бешта асос бўйича берилади: ҳарбий хизмат, саломатликни тиклаш, ҳомиладорлик ва туғиш, болани парвариш қилиш, оиланинг бетоб аъзосини парвариш қилиш. Таътил ўқув йилининг исталган қисмида берилиши мумкин. Энг муҳими: академик таътил берилиши талабани ОТМдан четлаштириш ҳисобланмайди — талабалик мақомингиз сақланади. Лекин таътил даврида стипендия тўланмайди.

Қайси ҳужжат амалда?

Амалдаги ҳужжат — Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 3-июндаги 344-сон қарори билан тасдиқланган "Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасалари талабаларига академик таътил бериш тўғрисида"ги Низом. Ҳужжат кучда, охирги ўзгартириш 2025-йил 15-сентабрда киритилган. Ундан олдинги 2010-йилги 2138-сон қарор ўз кучини йўқотган — эски мақолаларда ўша ҳужжатга ҳавола қилинган бўлса, унга ишонманг.

Академик таътил кимга берилади?

Низомнинг 2-бандида асослар тўлиқ саналган — рўйхат ёпиқ, яъни бошқа сабаб билан (масалан, "ишлашим керак" ёки "чет элга кетяпман") академик таътил берилмайди:

Оила аъзоси деганда ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар, турмуш ўртоғи ва фарзанд тушунилади. Муддатлардан бири талабанинг аризасига мувофиқ ректор томонидан белгиланади.

Қандай ҳужжат керак?

Ариза ректор (директор) номига ёзилади. Соғлиғи сабабли талаба шахсан мурожаат қила олмаса, ота-онаси, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ёки турмуш ўртоғи мурожаат қилиши мумкин.

• Ҳарбий хизмат учун — туман (шаҳар) мудофаа ишлари органининг чақирув қоғози
• Саломатлик, ҳомиладорлик ва туғиш, болани парвариш учун — талаба доимий тиббий назоратда турган тиббиёт муассасаси хулосаси
• Оила аъзосини парвариш учун — ўша аъзо доимий тиббий назоратда турган тиббиёт муассасаси хулосаси

Саломатлик ва парвариш асослари бўйича таътил Низом иловасидаги касалликлар рўйхатига мувофиқ берилади — яъни ҳар қандай ташхис эмас, рўйхатдаги ташхис керак.

Алоҳида қоида: талаба сурункали касаллиги сабабли бир ойдан ортиқ дарсларда қатнаша олмаса, ариза асосида таътил берилиши мумкин. Бунда таътил муддати талаба дарсларда қатнаша олмаган кундан бошлаб ҳисобланади — орқага қараб, яъни қолдирилган кунлар "сабабсиз" бўлиб қолмайди.

Ариза қанча вақтда кўрилади?

Мурожаат бир ҳафталик муддатда кўриб чиқилади. Таътил ректор буйруғи билан расмийлаштирилади ва буйруқда академик таътилнинг бошланиш ва тугаш санаси кўрсатилиши шарт. Буйруқда сана йўқ бўлса — талаб қилинг, кейинчалик қайтиш муддати бўйича низо чиқмаслиги учун бу муҳим.

Стипендия тўланадими?

Йўқ. Низомнинг 5-банди қатъий: академик таътил даврида талабаларга стипендиялар тўланмайди. Буни олдиндан ҳисобга олинг, айниқса таътил узоқ муддатга олинаётган бўлса.

Грант ўрнига келсак: академик таътил четлаштириш эмас, шунинг учун грант ўрнингиз йўқолмайди. Аксинча, қайта тиклаш тартибида академик таътилдан белгиланган муддатда қайтган шахслар давлат гранти ўринларига тикланиши мумкин бўлган тоифалар қаторида алоҳида кўрсатилган. Яъни муддатида қайтиш — грантни сақлашнинг асосий шарти.

Таътил даврида ўқишни давом эттирса бўладими?

Ҳа. Талаба аризасига кўра ректор буйруғи билан академик таътил муддатига сиртқи, масофавий ёки экстернат таълим шаклига ўтказилиши мумкин (агар ОТМда ўша йўналиш бўйича бундай шакл мавжуд бўлса). Мақсад — узлуксиз мустақил таълим имкониятини сақлаш.

Экстернат шакли алоҳида тартибда ҳал қилинади: ариза 15 кун муддатда ОТМ кенгашида кўрилади, қарор 5 кун ичида талабага маълум қилинади. Таътилдан қайтгач талаба ўша семестр фанларидан бир марталик имтиҳонлар топширади. Барча фанлардан ўтиш балидан юқори натижа олса — кейинги семестрдан давом этади; бирортасидан паст бўлса — ўзлаштирилмаган семестр бошидан ўқийди.

Бу тартиб ҳарбий хизмат учун берилган академик таътилга нисбатан қўлланмайди.

Таътилдан қандай қайтилади?

Талаба таътил муддати тугагач ректор номига ариза билан мурожаат қилиши шарт. Низомда муҳим ҳимоя бор: муддатида мурожаат қилинган аризани асоссиз равишда рад этишга йўл қўйилмайди, бу ҳолат бўйича масъулият шахсан ректор зиммасига юкланади.

Мурожаат бир ҳафталик муддатда кўрилади ва қайтиш тўғрисида буйруқ расмийлаштирилади. Буйруқда қайси йўналиш, қайси курс ва қайси гуруҳда ўқишингиз кўрсатилади.

Яна иккита фойдали қоида: таътилга чиққан кундан бир ой ўтмаган бўлса, таътилни бекор қилиб ўқишга қайтишни сўрашга ҳақлисиз. Ва таътилдан белгиланган муддатда қайтган талабага илгари ўзлаштирилган фанларни қайта ўзлаштириш мажбурияти юклатилмайди.

Таътил узайтириладими?

Ҳа, икки ҳолатда. Саломатлик ёки оила аъзосини парвариш учун таътилда бўлган талабада ҳомиладорлик ва туғиш ҳолати юзага келса — муддат туғиш учун белгиланган муддатга узайтирилади. Саломатлик тикланмаган бўлса ҳам, ариза асосида ректор буйруғи билан муддат узайтирилиши мумкин.

Муддатида қайтмасам нима бўлади?

Бу энг хавфли нуқта. Академик таътил муддати тугагандан сўнг ўқишга қайтмаган ва натижада бир семестр давомида дарсларни узрли сабабларсиз 74 соатдан ортиқ қолдирган талаба ОТМдан четлаштирилади. Бу қоида кредит-модуль тизимига ўтган ОТМларга нисбатан қўлланмайди, лекин у ерда ҳам GPA талаби сақланади.

Четлаштирилган ҳолатда эса ўша ўқув йили ичида қайта тикланиш мумкин эмас — қайта тиклаш қоидаларига кўра кейинги ўқув йилини кутишга тўғри келади. Шунинг учун буйруқдаги тугаш санасини календарга ёзиб қўйинг.

Манбалар

Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 3-июндаги 344-сон қарори — "Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасалари талабаларига академик таътил бериш тўғрисида"ги Низом, 1-20-бандлар ва тиббий кўрсатмалар бўйича касалликлар рўйхати иловаси. Қайта тиклаш ва четлаштириш қоидалари учун — Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори, 3-илова.