Akademik qarzdorlik: chetlashtirilmaysiz, lekin qayta o'qish pullik
Gʻolibjon Davronov
Qisqacha javob. Akademik qarzdorlik uchun o'qishdan chetlashtirilmaysiz — bu qat'iy qoida. Lekin qarzdor fanni qayta o'qish pullik: to'lov bir kredit qiymati bo'yicha hisoblanadi, ya'ni yillik bazaviy kontrakt summasini o'sha yildagi kreditlar soniga bo'lib chiqiladi. Grantda o'qiyotgan bo'lsangiz ham, qayta o'qish uchun o'z hisobingizdan to'laysiz.
Qachon akademik qarzdor bo'lib qolasiz?
| Vaziyat | Oqibat |
|---|---|
| Bir fanning auditoriya soatining 25 foizini sababsiz qoldirdingiz | Shu fandan chetlashtirilasiz, yakuniy nazoratga kiritilmaysiz |
| Yakuniy nazoratga kiritilmadingiz | Akademik qarzdor hisoblanasiz |
| Yakuniy nazoratga kirmadingiz | Akademik qarzdor hisoblanasiz |
| Yakuniy nazoratdan qoniqarsiz baho oldingiz | Akademik qarzdor hisoblanasiz |
Birinchi qatorga alohida e'tibor bering. 25 foiz — bu ko'p emas. Semestrda haftasiga ikki soatlik fan bo'lsa, 30 soatlik kursda 8 soat sababsiz qoldirish yetarli: siz yakuniy nazoratga umuman kiritilmaysiz va avtomatik ravishda qarzdor bo'lasiz, imtihonga tayyorgarligingizdan qat'i nazar.
Qarzdor fanni qachon topshirish mumkin?
Ikki imkoniyat bor: ta'til vaqtida yoki keyingi semestrlar mobaynida. Ikkalasida ham shart bitta — avval to'lovni amalga oshirasiz, keyin o'zlashtirilmagan fanni o'z hisobingizdan qayta o'qish huquqiga ega bo'lasiz.
Qayta o'qish qancha turadi?
Narx universitet tomonidan butun o'quv yilining kontrakt summasidan kelib chiqib belgilanadi. Mexanizm aniq: bir kredit qiymati — bazaviy to'lov-kontrakt miqdorini rejalashtirilgan kreditlar soniga bo'lish yo'li bilan topiladi.
| Hisob | Misol |
|---|---|
| Yillik bazaviy kontrakt | 15 000 000 so'm |
| Bir yildagi kreditlar | 60 |
| Bir kredit qiymati | 250 000 so'm |
| 4 kreditlik fanni qayta o'qish | 1 000 000 so'm |
Jadvaldagi raqamlar shartli misol, chunki kontrakt miqdori har bir oliygoh va yo'nalishda har xil. Lekin hisoblash usuli hamma joyda bir xil: kredit qancha ko'p bo'lsa, qayta o'qish shuncha qimmat. 6 kreditlik oliy matematikani qayta o'qish 2 kreditlik falsafadan uch barobar qimmatroq turadi.
Qarzdorlik bilan keyingi kursga o'tish mumkinmi?
Ha, agar GPA yetsa. Nizomda to'g'ridan-to'g'ri yozilgan: semestr va o'quv yili yakuni natijalari bo'yicha akademik qarzdorligi bor ta'lim oluvchilar o'qishdan chetlashtirilmaydi.
Kursdan kursga o'tish GPA ko'rsatkichi bo'yicha hal qilinadi va oliygoh uni 2,4 dan 3,0 gacha oraliqda mustaqil belgilaydi. GPA yetmasa, o'sha kursda qayta o'qish uchun qoldirilasiz.
Kursda qolgan talaba hamma narsani qaytadan to'laydimi?
Yo'q. Bu ko'p uchraydigan xato tushuncha. Nizomda aniq yozilgan: kursdan kursga qolgan talabalar faqat qarzdor bo'lgan fanlarni o'zlashtiradi va ularga mos ravishda shartnoma mablag'larini to'laydi.
Ya'ni butun yilni qaytadan to'lash shart emas — faqat topshira olmagan fanlaringizning kreditiga to'laysiz.
Necha marta kursda qolish mumkin?
Shartnoma asosida bir kursda qayta o'qish soni cheklanmaydi. Cheklov faqat umumiy muddatda: bakalavriatda 1-kursga qabul qilingandan keyin jami 8 yilgacha, magistraturada 4 yilgacha.
Ya'ni to'rt yillik bakalavriatda ikki marta kursda qolish uchun ham vaqt bor, lekin uchinchisi muddatni tugatib qo'yishi mumkin.
Chetlashtirish qachon bo'ladi?
Qarzdorlik uchun emas — boshqa asoslar bo'yicha. Ular orasida 74 soat dars qoldirish, ichki tartib qoidalarini buzish va kontrakt to'lovini o'z vaqtida amalga oshirmaslik bor. To'liq ro'yxatni chetlashtirish asoslari maqolasida ko'ring.
GPA qanday hisoblanishi alohida maqolada, akademik ta'til olish tartibi esa bu yerda. Kontrakt to'lovini to'lashga qiynalayotgan bo'lsangiz, foizsiz ta'lim krediti shartlarini o'qing.
Manba: Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-dekabrdagi 824-son qarori bilan tasdiqlangan nizom (lex.uz/uz/docs/-5193564), 8-bob 41–43-band va 9-bob 45-band. Oxirgi tahrir 29.09.2025. Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-avgust.
