Техникумга имтиҳонсиз қабул: инвестор буюртмаси йўли очилди
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. 2026-йил 20-августдаги ҳукумат қарори билан техникумларга янги қабул йўли очилди: инвестор буюртмаси асосида шакллантирилган гуруҳларга ўқувчилар имтиҳонсиз, тўғридан-тўғри қабул қилинади. Бу 2026/2027 ўқув йилидан бошланади ва фақат тўлов-контракт асосида амал қилади.
Имтиҳонсиз қабул айнан кимга тегишли?
Қоида ҳамма учун эмас. У фақат инвестор буюртмаси асосида тузилган алоҳида гуруҳларга тегишли. Яъни бирор корхона техникум билан шартнома тузиб, ўзига керакли касб бўйича гуруҳ очтиради — ўша гуруҳга ўқувчилар кириш имтиҳонисиз олинади.
Қарорда аниқ ёзилган: техникумларга инвесторларнинг буюртмаси асосида ўқувчиларни тегишли касб ва мутахассисликлар бўйича тўлов-контракт асосида, тўғридан-тўғри ўқишга қабул қилишга рухсат берилади.
Ўқиш текинми ёки пулликми?
Пуллик. Қарорда шундай дейилган: 2026/2027 ўқув йилидан бошлаб инвесторлар буюртмаси асосида кадрлар тайёрлаш тўлов-контракт асосида, жисмоний шахслар ёки инвесторлар маблағлари ҳисобидан ташкил этилади.
Амалда бу икки хил бўлиши мумкин: тўловни оила ўзи қилади ёки уни буюртмачи корхона ўз зиммасига олади. Иккинчи ҳолатда ўқувчи учун ўқиш бепул чиқади, лекин корхона билан шартнома шартлари алоҳида келишилади.
Ўқув дастури оддий гуруҳлардан фарқ қиладими?
Ҳа. Инвестор буюртмаси асосида шакллантирилган гуруҳларда ўқув режа ва дастурларига инвестор таклифлари асосида 30 фоизгача ўзгартириш киритишга рухсат берилган. Яъни дарсларнинг учдан бир қисмигача корхонанинг ҳақиқий эҳтиёжига мосланади.
Бу ўқувчи учун ижобий томон: сиз ўрганадиган нарса айнан сизни ишга оладиган корхонада керак бўлган нарса бўлади.
Қабул параметрларини ким белгилайди?
Занжир шундай: ҳокимликлар ва инвесторлар ҳар йили 1-февралга қадар кадрларга эҳтиёж тўғрисидаги маълумотларни Касбий таълим агентлигига топширади. Агентлик таклифларни ўрганиб чиқади ва техникумларга касб ва мутахассисликлар кесимида янги ўқув йили учун қабул параметрларини тасдиқлайди.
Таклифни инвесторнинг ўзи, ҳокимлик ёки техникумнинг ўзи ҳам киритиши мумкин.
Корхоналарга қандай имтиёз бериляпти?
Шу қарорнинг асосий молиявий қисми — дуал таълимни йўлга қўйган ташкилотларга имтиёзли кредит.
| Шарт | Миқдор |
|---|---|
| Кредит суммаси | 5 млрд сўмгача |
| Муддат | 7 йил |
| Имтиёзли давр | 2 йил |
| Фоиз ставкаси | Марказий банк асосий ставкаси + 4 фоиз пункт |
| Ҳар 1 млрд сўм учун шарт | камида 5 ўқувчи дуал таълимда, камида 1 битирувчи ишга олинади |
| Банклар | «Ўзмиллийбанк» ва «Алоқабанк» |
Кредит олиш учун бир нечта шарт бир вақтда бажарилиши керак: техникум билан амалдаги шартнома бўлиши, ўқувчилар учун иш жойи ва амалиёт ташкил этилгани, уларга «устоз» бириктирилгани, ўқувчилар билан муддатли меҳнат шартномаси тузилиб иш ҳақи тўланаётгани ва жорий йилда техникум битирувчиси ишга олингани.
Кредит қандай тартибда ажратилади?
| Қадам | Ким бажаради | Муддат |
|---|---|---|
| Банкка мурожаат қилиш | Ташкилот | дуал таълим йўлга қўйилгач 2 ҳафта ичида |
| Ҳужжатларни кўриб чиқиш | Тижорат банки | 5 иш куни |
| Шартнома тузиш ва пул ўтказиш | Тижорат банки | 3 иш куни |
| Рад жавобини ёзма бериш | Тижорат банки | 1 ҳафта ичида |
| Рад этишдан шикоят | Ташкилот | 3 иш куни ичида |
Агар ташкилот шартни бузса — бешта ўқувчини икки ўқув йили дуал таълимга жалб қилмаса ёки битирувчини бир йил ишлатмаса — техникум бу ҳақда банкка хабар беради ва кредит фоизи оддий ставкага ўтказилади. Низом нодавлат касбий таълим ташкилотларига татбиқ этилмайди.
Бу ўзгариш нимани англатади?
Техникумга киришнинг учинчи йўли пайдо бўлди. Биринчиси — умумий танлов (тест натижаси бўйича), иккинчиси — 10-синфдан ўтиш (28-декабрдан 17-январгача), учинчиси — энди инвестор буюртмаси бўйича имтиҳонсиз контракт гуруҳи.
Дуал таълим шаклида ўқиётганлар учун алоҳида стипендия ҳам бор: бу ҳақда дуал таълим стипендияси мақоласида ёзганмиз. Техникумда ўқишни кўчириш тартиби эса алоҳида мақолада. Олий таълим йўналишлари бўйича ўтиш балларини шу саҳифада кўришингиз мумкин.
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 20-августдаги 449-сон қарори (lex.uz/uz/docs/-8423638), 21.08.2026 дан кучга кирган. Текширилган сана: 2026-йил 27-август.
