Тавсия этилдингизми? Талаба бўлиш учун яна уч қадам бор
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. Талабаликка тавсия этилиш — бу ҳали талаба бўлиш эмас. Расман талаба бўлиш учун учта нарса керак: маълумот ҳужжатларини қабул комиссиясига топшириш, контрактда бўлсангиз тўловнинг камида 25 фоизини 15-сентабргача тўлаш ва олийгоҳ ректорининг талабалар сафига қабул буйруғи. Буларсиз балл ўтган бўлса ҳам талаба бўлолмайсиз.
Тавсиядан талабаликкача бўлган йўл қандай?
| Қадам | Ким бажаради | Муддат |
|---|---|---|
| Давлат комиссияси қабул тўғрисида қарор чиқаради | Давлат комиссияси | Натижалардан кейин |
| Дарсларга қатнашишга рухсат буйруғи | Олийгоҳ ректори | Қарордан кейин бир ҳафта ичида |
| Контрактчилар учун дарсга рухсат | Олийгоҳ ректори | 2-сентабрдан |
| Маълумот ҳужжатларини топшириш | Абитуриент | Қабул комиссиясига |
| Талабалар сафига қабул буйруғи | Олийгоҳ ректори | Ҳужжатлар топширилгач |
| Контракт тўловининг камида 25 фоизи | Абитуриент ёки буюртмачи | 15-сентабрдан кечиктирмай |
| Контрактчини талабаликка расмийлаштириш буйруғи | Олийгоҳ ректори | Тўлов амалга оширилгач |
Жадвалда икки хил буйруқ борлигига эътибор беринг. Биринчиси — дарсларга қатнашишга рухсат, иккинчиси — талабалар сафига қабул. Улар бошқа-бошқа ҳужжатлар: биринчиси билан дарсга борасиз, лекин расман ҳали талаба эмассиз.
Контрактчилар учун сана нега 2-сентабр?
Низомда алоҳида ёзилган: тўлов-контракт асосида талабаликка тавсия этилган абитуриентларни 2-сентабрдан бошлаб дарсларга қатнашишга рухсат этиш тўғрисида ректор буйруғи расмийлаштирилади.
Яъни тўловни ҳали қилмаган бўлсангиз ҳам, 2-сентабрдан дарсга боришингиз мумкин. Лекин расман талаба бўлиш тўловдан кейин бўлади.
Шартнома қаердан олинади?
Белгиланган намунадаги шартнома бланкалари kontrakt.edu.uz электрон платформаси орқали олийгоҳ томонидан берилади. Бериш муддати — абитуриентларнинг талабаликка тавсия этилгани эълон қилинган кундан бошлаб.
Шартнома олийгоҳ билан юридик ёки жисмоний шахс ўртасида тузилади. Яъни тўловни сиз ўзингиз эмас, иш берувчи ташкилот ёки ҳомий ҳам қилиши мумкин.
25 фоиз тўлов қачон ва қанчадан?
Тўлов миқдорининг камида 25 фоизи ҳар йили 15-сентабрдан ёки Давлат комиссияси белгилаган муддатдан кечиктирилмасдан тўланиши лозим. Қўшимча қабул (аввал «супер-контракт» деб аталган) асосида кирганлар учун улуш бошқача.
Тўлов муддати ва миқдорининг батафсил таҳлилини алоҳида мақолада ёзганмиз.
Ҳужжат топширмасангиз нима бўлади?
Низомда тўғридан-тўғри ёзилган: маълумот ҳужжатларини қабул комиссиясига тақдим этмаслик олийгоҳнинг абитуриентни ўқишга қабул қилмаслигига асос бўлади.
Яъни бу техник формаллик эмас — ҳужжациз қабул буйруғи чиқмайди ва ўрнингиз бошқасига ўтади.
Қалбаки ҳужжат аниқланса?
Бу энг оғир оқибат. Ҳужжатнинг қалбакилиги аниқланса, абитуриент кириш имтиҳонларидан четлаштирилади. Агар аллақачон талабаликка қабул қилинган бўлса — талабалар сафидан четлаштирилади, ва бу ҳақда белгиланган тартибда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари хабардор қилинади.
Бу қоида ўқиш давомида ҳам кучда қолади: қалбакилик иккинчи ёки учинчи курсда аниқланса ҳам натижа бир хил.
Кейинги қадамлар қандай?
Талаба бўлгач билишингиз керак бўлган қоидалар: 1-курс қўлланмаси, GPA қандай ҳисобланади ва академик қарздорлик қоидалари.
Ётоқхона ва ижара пули қопланиши ҳақида ҳам алоҳида мақола бор.
Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори, 1-илова 9-боб 71-банд ва 10-боб 79–80-бандлар (lex.uz/uz/docs/-7726569). Текширилган сана: 2026-йил 27-август.
