Киберхавфсизлик институти ташкил этилди: кимга ва қандай йўл
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. 2026-йил 20-августда Президент қарори билан Ўзбекистон Республикаси Криптология, ахборот хавфсизлиги ва инновацион технологиялар институти ташкил этилди. У Тошкент ахборот технологиялари университети ҳузуридаги Радиоэлектрон тизимлар ва ахборот технологиялари маркази негизида очилган ва соҳа бўйича республикадаги етакчи давлат олий таълим муассасаси мақомини олади.
Институт айнан нима қилади?
| Институт нима билан шуғулланади |
|---|
| Криптология, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик бўйича кадрларни қайта тайёрлаш ва малака ошириш |
| Сунъий интеллект, катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлаш ва рақамли криминалистика йўналишларида илмий тадқиқот |
| Ахборотни криптографик ва техник ҳимоя қилиш воситаларини ишлаб чиқиш, ишлаб чиқариш ва сертификатлаш |
| Давлат органлари ахборот тизимларини киберхавфсизлик талабларига мувофиқлиги бўйича экспертизадан ўтказиш |
| Муҳим ахборот инфратузилмаси обйектларини аттестациядан ўтказиш |
| Соҳа бўйича норматив ҳужжатлар ва миллий стандартлар лойиҳаларини ишлаб чиқиш |
Рўйхатдан кўриниб турибдики, бу фақат ўқув муассасаси эмас: институт бир вақтнинг ўзида экспертиза ва сертификатлаш маркази ҳамда илмий-ишлаб чиқариш ташкилоти бўлади.
Бакалавриатга қабул бўладими?
Қарорда бакалавриат қабули ҳақида гап йўқ. Институтга берилган рухсат аниқ ёзилган: криптология, ахборотни ҳимоя қилиш, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ихтисосликлари бўйича олий таълимдан кейинги таълимни, яъни докторантура даражасидаги тайёргарликни ташкил этиш.
Яъни мактаб битирувчиси тўғридан-тўғри бу институтга ҳужжат топшира олмайди. Йўл бошқача: аввал киберхавфсизлик ёки ахборот хавфсизлиги йўналишида бакалавриатни тугатиш, кейин бу ерда илмий даражага бориш.
Киберхавфсизлик бўйича бакалавриат қаерда бор?
2026 қабулида ахборот-коммуникация технологиялари соҳасига жами 14 989 та ўрин ажратилган, улардан грант чегараси бўлган 160 та гуруҳда ўртача балл 141,9. Контракт чегараси эса ўртача 71,0 — бу барча ўнта соҳа ичида энг паст контракт чегараси.
Яъни IT соҳасига контракт билан кириш нисбатан осон, грант эса рақобатли. Соҳанинг тўлиқ кесимини IT йўналишлари 2026 мақоласида кўришингиз мумкин.
Институт ходимларига қандай шарт яратилган?
Қарорда алоҳида банд бор: институт ходимлари, жалб қилинадиган профессор-ўқитувчи ва мутахассисларга Тошкент вилояти ҳудудида бирламчи бозордан уй-жой сотиб олиш учун ипотека кредити ажратилади. Дастлабки бадал — уй қийматининг камида 15 фоизи, муддат 20 йил.
Бу қадам соҳанинг асосий муаммосига қаратилган: криптология ва киберхавфсизлик мутахассислари хусусий секторда анча юқори маош олади, давлат ташкилотида ушлаб қолиш учун қўшимча рағбат керак.
Институт бошқа олийгоҳларга қандай таъсир қилади?
Қарорда ёзилишича, институт криптология, ахборотни ҳимоя қилиш, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик соҳаларида бошқа олий таълим ташкилотлари фаолиятини мувофиқлаштиради.
Амалда бу шуни англатади: бу йўналишлардаги ўқув дастурлари, стандартлар ва малака талаблари марказлаштирилади. Институт ҳузурида соҳа олимлари ва юқори малакали мутахассислардан иборат илмий-техник кенгаш ҳам ташкил этилади.
Бу абитуриент учун нимани англатади?
Икки нарсани. Биринчидан, киберхавфсизлик йўналиши энди аниқ карйера йўлига эга бўлди: бакалавриат, кейин ихтисослашган институтда илмий даража ва давлат тизимида экспертиза иши. Иккинчидан, соҳага давлат эътибори кучайиши одатда кейинги йилларда грант квотасининг ўсишини билдиради.
IT йўналишларининг ўтиш балларини ўтиш баллари саҳифасида текширинг. Баллингизга мос вариантларни «Менга мослари» хизмати топиб беради, информатика фанидан тайёргарликни эса алоҳида қўлланмада кўринг.
Манба: Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026-йил 20-августдаги ПҚ-300-сон қарори (lex.uz/uz/docs/-8421875), 21.08.2026 дан кучга кирган; ўрин ва балл рақамлари — TestMakon.uz маълумотлар базаси, 2026 қабули. Текширилган сана: 2026-йил 27-август.
