Адабиёт 10-синф (2-қисм)

UO‘K: 821=512.133(075.3) KBK: 83.3(5O‘)я721 А 29 Республика мақсадли китоб жамғармаси маблағлари ҳисобидан чоп этилди. © Б. Тўхлиев ва бошқ. © «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2017 ISBN 978-9943-07-535-1 Та қ р и з с ҳ и л а р: Н. Раҳмонов – филология фанлари доктори, профессор; М. Валиева – Тошкент шаҳар Юнусобод туманидаги 274-мактаб­ нинг она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси. А 29 Адабиёт [Матн]: дарслик-мажмуа / Б. Тўхлиев [ва бошқ.], – Тошкент: «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» Давлат ил­мий нашриёти, 2017. – 184 б. ISBN 978-9943-07-535-1 UO‘K: 821=512.133(075.3) KBK: 83.3(5O‘)я721 Боқижон Тўхлиев, Баҳодир Каримов, Комила Усмонова

3 Маҳмудхўжа Беҳбудий 1875-йил 19-январда Самарқанд яқинидаги Бахшитепа қишлоғида туғилган. Маҳмудхўжа то­ ғаси Муҳаммад Сиддиқнинг тарбиясини олган. Араб тили грам­ матикасини кичик тоғаси Мулла Одилдан ўрганган. Беҳбудий 1899–1900-йилларда ҳажга боради; 1903–1904-йил­ ларда Москва, Петербургга ҳамда 1906-йили Қозон, Уфа, Ниж­ ний Нов­город, Миср ва Туркияга сафар қилади. Беҳбудий XX аср ўзбек адабиёти тарихида муносиб ўрин­ га эга. Унинг ҳаёти ва ижодий фаолияти жамият ҳаётидаги жиддий ўзгаришлар даврига тўғри келди. Беҳбудий Туркистонда мактаб ва маориф, матбуот ва театр, журналистика соҳаларда ижти­ моий-сиёсий, ада­бий-маърифий фаолият олиб борди. Қишлоқларда…

4 Туркистондаги мактаблар ислоҳоти Беҳбудий номи билан боғлиқ. Беҳбудий янги усулдаги мактаблар ташкил этиш иши­ да жонбозлик кўрсатади. Тирикчиликка ўзини урган халқни дун­ ёнинг энг илғор миллатлари қаторига қўшиш учун мактаб­ ларнинг ўзи камлик қилар эди. Шу боис Беҳбудий Самар­қанд шаҳрида 1913-йили «Самар­қанд» номли газета ва «Ойна» журналини нашр эттира бошлайди. Уларда millat аҳволи, унинг ҳақ-ҳуқуқи, миллий тил қадри, чет тилларини ўрга­ниш ва тарих масалаларига доир мақолалар эълон қилади. Беҳбудий ўз дав­ рида зиёлиларнинг етакчиси, маърифат фидойиси, миллатпарвар сифатида танилади. Бутун умрини жаҳолат ва зулматни илм-маърифат ёғдуси би­ лан ёритишга…