9/33-мавзу · Йўл ҳаракати қоидалари
Ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш
53. Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш (қайта тизилиш, бурилиш, қайрилиб олиш, қувиб ўтиш ва айланиб ўтиш) ва тўхташдан олдин бажарилаётган манёвр бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак. 54. Ҳайдовчи ёндош ҳудуддан йўлга чиқаётганда унда ҳаракатланаётган пиёдалар ва транспорт воситаларига, шунингдек, йўлдан чиқишда ҳаракатланиш йўналишини кесиб ўтаётган пиёдалар ва велосипедчиларга йўл бериши керак. 55. Ҳайдовчи қайта тизилишда ҳаракатланиш йўналишини …
Бепул бошлаш · 51 саволҲаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш
53. Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш (қайта тизилиш, бурилиш, қайрилиб олиш, қувиб ўтиш ва айланиб ўтиш) ва тўхташдан олдин бажарилаётган манёвр бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак. 54. Ҳайдовчи ёндош ҳудуддан йўлга чиқаётганда унда ҳаракатланаётган пиёдалар ва транспорт воситаларига, шунингдек, йўлдан чиқишда ҳаракатланиш йўналишини кесиб ўтаётган пиёдалар ва велосипедчиларга йўл бериши керак. 55. Ҳайдовчи қайта тизилишда ҳаракатланиш йўналишини ўзгартирмасдан ҳаракатланаётган йўлакай транс
53Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш (қайта тизилиш, бурилиш, қайрилиб олиш, қувиб ўтиш ва айланиб ўтиш) ва тўхташдан олдин бажарилаётган манёвр бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак.
54Ҳайдовчи ёндош ҳудуддан йўлга чиқаётганда унда ҳаракатланаётган пиёдалар ва транспорт воситаларига, шунингдек, йўлдан чиқишда ҳаракатланиш йўналишини кесиб ўтаётган пиёдалар ва велосипедчиларга йўл бериши керак.
55Ҳайдовчи қайта тизилишда ҳаракатланиш йўналишини ўзгартирмасдан ҳаракатланаётган йўлакай транспорт воситаларига йўл бериши керак. Бир йўналишда ҳаракатланаётган транспорт воситалари бир вақтда қайта тизилаётганда, ҳайдовчи ўнг томондаги транспорт воситасига йўл бериши керак.
56Айланма ҳаракатланиш ташкил қилинган чорраҳаларга кириш учун бурилишдан бошқа барча ҳолларда, ҳайдовчи ўнгга, чапга бурилиши ёки қайрилиб олишдан олдинроқ шу йўналишда ҳаракатланиши учун мўлжалланган қатнов қисмининг энг четки ҳолатни эгаллаши шарт. Агар 5.8.1 ёки 5.8.2 йўл белгилари ёхуд 1.18 йўл чизиғи билан бошқа ҳаракатланиш тартиби ўрнатилмаган бўлса, қатнов қисмининг ўртасида у билан бир сатҳда жойлашган бир йўналишдаги трамвай изидан чапга бурилиш ва қайрилиб олишга рухсат этилади. Бироқ, бу трамвай ҳаракатига халақит бермаслиги керак.
57Бурилишни шундай амалга ошириш керакки, бунда қатнов қисмларининг кесишмасидан чиқаётган транспорт воситаси қарама-қарши йўналишдаги ҳаракатланиш томонига ўтиб кетмаслиги керак. Ўнгга бурилишда транспорт воситаси иложи борича қатнов қисмининг ўнг четига яқинроқда ҳаракатланиши керак.
58Агар транспорт воситаси ўзининг габаритлари (энг катта ташқи ўлчамлари) ёки бошқа сабабларга кўра (энг чекка тасмалардаги тирбандликлар бундан мустасно) Қоидаларнинг 56-банди талабларига мувофиқ бурилишни бажара олмаса, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаган ҳолда, бошқа транспорт воситаларига халақит бермасдан, талаблардан четга чиқишига йўл қўйилади.
59Релссиз транспорт воситасининг ҳайдовчиси чорраҳадан ташқарида чапга бурилиш ёки қайрилиб олишда қарама-қарши йўналишдан ҳаракатланаётган транспорт воситаларига ва бир йўналишдаги трамвайга йўл бериши шарт. Чорраҳадан ташқарида қайрилиб олишда, агар қатнов қисмининг кенглиги манёврни четки чап ҳолатдан бажариш учун етарли бўлмаса, уни қатнов қисмининг ўнг четидан (ўнг йўл ёқасидан) амалга оширишга йўл қўйилади. Бу ҳолда ҳайдовчи шу йўналишдаги ва қарама-қарши йўналишдаги транспорт воситаларига йўл бериши шарт.
60Транспорт воситаларининг ҳаракатланиш йўналишлари кесишганда ва ўтиш навбати Қоидаларда назарда тутилмаган ҳолларда, ҳайдовчи ўнг томондан яқинлашаётган транспорт воситасига йўл бериши керак.
61Секинлашиш бўлаги бор бўлган йўлда бурилмоқчи бўлган ҳайдовчи ўз вақтида ушбу тасмага қайта тизилиши ва тезликни фақат унда камайтириши керак. Йўлга чиқиш жойида тезлашиш бўлаги бўлса, ҳайдовчи унда ҳаракатланиши ва қўшни тасмада ҳаракатланаётган транспорт воситаларига йўл бериб, транспорт оқимига қўшилиши керак.
62Қуйидаги жойларда қайрилиб олиш тақиқланади: пиёдаларнинг ўтиш жойларида; туннелларда; кўприклар, йўл ўтказгичлар, эстакадалар ва уларнинг остида (тегишли йўл белгилари билан бундай манёврни бажариш рухсат берилган йўл қисмлари бундан мустасно); темир йўл кесишмаларида; йўлнинг кўриниши бирор-бир йўналишда 100 метрдан кам бўлган жойларда. Олдинги таҳрирга қаранг.
63Транспорт воситасини орқага ҳаракатлантиришда ҳайдовчи йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаши ва йўл ҳаракатининг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслиги шарт. Зарурат туғилганда ҳайдовчи бошқа шахсларнинг ёрдамидан фойдаланиши керак. Орқага ҳаракатланиш чорраҳаларда ва ушбу Қоидаларнинг 62-бандига мувофиқ қайрилиб олиш мумкин бўлмаган жойларда тақиқланади.
Намуна саволлар ва таҳлил
1-савол · 🟡 Ўрта
Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлашдан олдин қандай амалларни бажариши керак?
- Транспорт воситасининг созлигини ва тўла жиҳозланганлигини текшириши
- Ҳаракатланиш бошланиши хавфсиз бўлишига ва ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслигига ишонч ҳосил қилиши
- Тегишли йўналишдаги бурилишнинг ёруғлик кўрсаткичи билан ишора бериши
- Санаб ўтилган барча ҳаракатларни бажариши
ЙҲҚ, тегишли бўлим, 53-бандга асосан:
Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш (қайта тизилиш, бурилиш, қайрилиб олиш, қувиб ўтиш ва айланиб ўтиш) ва тўхташдан олдин бажарилаётган манёвр бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак.
---
❗ Қўшимча:
- Транспорт воситасининг техник ҳолатини текшириш ва бурилиш ишораларини бериш ҳам муҳим, лекин асосий талаб — ҳаракатнинг хавфсизлиги ва бошқаларга халақит бермасликдир.
---
✅ Шунинг учун тўғри жавоб Ҳаракатланиш бошланиши хавфсиз бўлишига ва ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслигига ишонч ҳосил қилиши
Ҳайдовчи ҳаракатланишни бошлаш, манёвр қилиш (қайта тизилиш, бурилиш, қайрилиб олиш, қувиб ўтиш ва айланиб ўтиш) ва тўхташдан олдин бажарилаётган манёвр бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак.
---
❗ Қўшимча:
- Транспорт воситасининг техник ҳолатини текшириш ва бурилиш ишораларини бериш ҳам муҳим, лекин асосий талаб — ҳаракатнинг хавфсизлиги ва бошқаларга халақит бермасликдир.
---
✅ Шунинг учун тўғри жавоб Ҳаракатланиш бошланиши хавфсиз бўлишига ва ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслигига ишонч ҳосил қилиши
2-савол · 🟡 Ўрта
Транспорт воситасини орқага ҳаракатлантириш пайтида ҳайдовчи қандай талабларни бажариши керак?
- Ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслик. Ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлса, бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш
- Бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш
- Транспорт воситасида туманга қарши орқа чироқлар бўлса, уларни ёқиш
- Габарит чироқларини ёқиш
ЙҲҚ тегишли бўлим, 63-бандига асосан:
Транспорт воситасини орқага ҳаракатлантиришда ҳайдовчи йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаши ва йўл ҳаракатининг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслиги шарт.
Зарурат туғилганда ҳайдовчи бошқа шахсларнинг ёрдамидан фойдаланиши керак.
❗ Эътибор беринг:
- Орқага ҳаракат қилиш энг хавфли маневрлардан бири ҳисобланади.
- Ҳайдовчи аввало ўз ҳаракатини бошқаларга халақит бермайдиган қилиб бажариши лозим.
- Агар кўриш имконияти чекланган бўлса ёки хавф туғилса, бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш мажбурий ҳисобланади.
- Махсус чироқларни ёқиш мажбурий шарт эмас, асосий талаб — хавфсизликни таъминлаш.
✅ Тўғри жавоб:
"Ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслик. Ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлса, бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш"
Транспорт воситасини орқага ҳаракатлантиришда ҳайдовчи йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаши ва йўл ҳаракатининг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслиги шарт.
Зарурат туғилганда ҳайдовчи бошқа шахсларнинг ёрдамидан фойдаланиши керак.
❗ Эътибор беринг:
- Орқага ҳаракат қилиш энг хавфли маневрлардан бири ҳисобланади.
- Ҳайдовчи аввало ўз ҳаракатини бошқаларга халақит бермайдиган қилиб бажариши лозим.
- Агар кўриш имконияти чекланган бўлса ёки хавф туғилса, бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш мажбурий ҳисобланади.
- Махсус чироқларни ёқиш мажбурий шарт эмас, асосий талаб — хавфсизликни таъминлаш.
✅ Тўғри жавоб:
"Ҳаракатнинг бошқа иштирокчиларига халақит бермаслик. Ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш учун зарур бўлса, бошқа шахслар ёрдамидан фойдаланиш"
3-савол · 🟡 Ўрта
Чорраҳада айланма ҳаракатланиш ташкил қилинган. Сиз яқинлашиб келаётган йўлнинг қатнов қисми иккита ҳаракат бўлагига эга. Чорраҳага киришда бурилиш учун Сиз қайси бўлакни эгаллашингиз лозим?
- Ўнг бўлакни
- Чап бўлакни
- Ўнг ёки чап бўлакни
ЙҲҚ тегишли бўлим, 56-бандига асосан:
Айланма ҳаракатланиш ташкил қилинган чорраҳаларга кириш учун, бурилишдан бошқа ҳолларда, ҳайдовчи ўнг ёки чап бўлакни эгаллаши мумкин.
Бурилиш (ўнгга, чапга ёки қайрилиб олиш) бўлса — энг четки бўлакни эгаллаш шарт, лекин айланма ҳаракатланишга киришда бундай чеклов йўқ.
❗ Эътибор беринг:
- Айланма ҳаракатланиш — бурилиш ҳисобланмайди, шу сабабли фақат ўнг бўлакдан кириш мажбурий эмас.
- Икки бўлак бўлган йўлда ҳайдовчи айланмага киришда ўнг ёки чап бўлакдан фойдаланиши мумкин.
- Бу қоида тирбандликни камайтириш ва ҳаракатни қулайлаштириш учун белгиланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Ўнг ёки чап бўлакни"
Айланма ҳаракатланиш ташкил қилинган чорраҳаларга кириш учун, бурилишдан бошқа ҳолларда, ҳайдовчи ўнг ёки чап бўлакни эгаллаши мумкин.
Бурилиш (ўнгга, чапга ёки қайрилиб олиш) бўлса — энг четки бўлакни эгаллаш шарт, лекин айланма ҳаракатланишга киришда бундай чеклов йўқ.
❗ Эътибор беринг:
- Айланма ҳаракатланиш — бурилиш ҳисобланмайди, шу сабабли фақат ўнг бўлакдан кириш мажбурий эмас.
- Икки бўлак бўлган йўлда ҳайдовчи айланмага киришда ўнг ёки чап бўлакдан фойдаланиши мумкин.
- Бу қоида тирбандликни камайтириш ва ҳаракатни қулайлаштириш учун белгиланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Ўнг ёки чап бўлакни"
4-савол · 🟡 Ўрта
Агар транспорт воситаси ўлчамлари катталигидан ёки бошқа сабабларга кўра четки ҳолатда бурилишни бажара олмаган бўлса, бу қоидадан четга чиққан ҳолда бурилишга йўл қўйиладими?
- Йўл қўйилмайди
- Йўл қўйилади, агар бу бошқа транспорт воситаларига халақит бермаса, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаб, талаблардан четга чиқиши мумкин
- Аҳоли пунктидан ташқаридаги йўлларда йўл қўйилади
- Йўл қўйилади, лекин фақат чорраҳада эмас
ЙҲҚ тегишли бўлим, 56- ва 58-бандларига асосан:
Агар транспорт воситаси ўзининг габаритлари (энг катта ташқи ўлчамлари) ёки бошқа сабабларга кўра Қоидаларнинг 56-бандида белгиланган тартибда бурилишни бажара олмаса,
ҳаракат хавфсизлигини таъминлаган ҳолда ва бошқа транспорт воситаларига халақит бермасдан, талаблардан четга чиқишига йўл қўйилади.
❗ Эътибор беринг:
- Бу истисно фақатгина катта габаритли транспорт воситаларига ёки шунга ўхшаш сабабли бурилишни четки бўлакдан бажара олмайдиганларга тааллуқлидир.
- Бундай вазиятда ҳам энг муҳим шарт — ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш ва бошқаларга ҳалақит бермаслик.
- Акс ҳолда, қоида бузилиши ҳисобланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Йўл қўйилади, агар бу бошқа транспорт воситаларига халақит бермаса, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаб, талаблардан четга чиқиши мумкин"
Агар транспорт воситаси ўзининг габаритлари (энг катта ташқи ўлчамлари) ёки бошқа сабабларга кўра Қоидаларнинг 56-бандида белгиланган тартибда бурилишни бажара олмаса,
ҳаракат хавфсизлигини таъминлаган ҳолда ва бошқа транспорт воситаларига халақит бермасдан, талаблардан четга чиқишига йўл қўйилади.
❗ Эътибор беринг:
- Бу истисно фақатгина катта габаритли транспорт воситаларига ёки шунга ўхшаш сабабли бурилишни четки бўлакдан бажара олмайдиганларга тааллуқлидир.
- Бундай вазиятда ҳам энг муҳим шарт — ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш ва бошқаларга ҳалақит бермаслик.
- Акс ҳолда, қоида бузилиши ҳисобланади.
✅ Тўғри жавоб:
"Йўл қўйилади, агар бу бошқа транспорт воситаларига халақит бермаса, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаб, талаблардан четга чиқиши мумкин"
5-савол · 🟡 Ўрта
Ҳайдовчи пиёдаларга қачон йўл бериши керак?
- Ҳовлидан йўлга чиқишда
- Йўлдан ҳовлига киришда
- Ёнилғи шохобчасидан йўлга чиқишда
- Тўхтаб туриш жойидан йўлга чиқишда
- Санаб ўтилган барча ҳолларда
ЙҲҚ тегишли бўлим, 54-бандига асосан:
Ҳайдовчи ёндош ҳудуддан йўлга чиқаётганда унда ҳаракатланаётган пиёдалар ва транспорт воситаларига,
шунингдек, йўлдан чиқишда ҳаракат йўналишини кесиб ўтаётган пиёдалар ва велосипедчиларга йўл бериши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Ёндош ҳудудларга ҳовлилар, ёнилғи шохобчалари, тўхтаб туриш жойлари киради.
- Демак, ҳайдовчи:
- Ҳовлидан йўлга чиқишда,
- Йўлдан ҳовлига киришда,
- Ёнилғи шохобчасидан чиқишда,
- Тўхтаб туриш жойидан чиқишда — ҳар доим пиёдаларга йўл бериши керак.
✅ Тўғри жавоб:
"Санаб ўтилган барча ҳолларда"
Ҳайдовчи ёндош ҳудуддан йўлга чиқаётганда унда ҳаракатланаётган пиёдалар ва транспорт воситаларига,
шунингдек, йўлдан чиқишда ҳаракат йўналишини кесиб ўтаётган пиёдалар ва велосипедчиларга йўл бериши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Ёндош ҳудудларга ҳовлилар, ёнилғи шохобчалари, тўхтаб туриш жойлари киради.
- Демак, ҳайдовчи:
- Ҳовлидан йўлга чиқишда,
- Йўлдан ҳовлига киришда,
- Ёнилғи шохобчасидан чиқишда,
- Тўхтаб туриш жойидан чиқишда — ҳар доим пиёдаларга йўл бериши керак.
✅ Тўғри жавоб:
"Санаб ўтилган барча ҳолларда"
Бу мавзуда яна 46 та савол бор — машқ режимида ҳар бирига таҳлил ва қонуний асос берилади.
Бепул бошлаш