10/33-мавзу · Йўл ҳаракати қоидалари
Йўлнинг қатнов қисмида транспорт воситаларининг жойлашуви
64. Релссиз транспорт воситалари ҳаракатланадиган тасмалар сони чизиқлар ва (ёки) 5.8.1, 5.8.2, 5.8.7, 5.8.8 йўл белгилари билан белгиланади. Бундай чизиқлар ёки йўл белгилари бўлмаса, ҳайдовчилар ҳаракатланиш тасмалари сонини, қатнов қисмининг кенглигини, транспорт воситалари орасидаги зарур ёнлама оралиқ масофани ва уларнинг габарит ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда ўзлари аниқлайдилар. Бунда ҳаракатланиш икки томонлама бўлган йўл қатнов қисмининг чап томондаги ярми, қатнов қисмининг …
Бепул бошлаш · 49 саволЙўлнинг қатнов қисмида транспорт воситаларининг жойлашуви
64. Релссиз транспорт воситалари ҳаракатланадиган тасмалар сони чизиқлар ва (ёки) 5.8.1, 5.8.2, 5.8.7, 5.8.8 йўл белгилари билан белгиланади. Бундай чизиқлар ёки йўл белгилари бўлмаса, ҳайдовчилар ҳаракатланиш тасмалари сонини, қатнов қисмининг кенглигини, транспорт воситалари орасидаги зарур ёнлама оралиқ масофани ва уларнинг габарит ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда ўзлари аниқлайдилар. Бунда ҳаракатланиш икки томонлама бўлган йўл қатнов қисмининг чап томондаги ярми, қатнов қисмининг жойлардаги кенгайишлари (секинлашиш ва тезлашиш тасмалари, баландликка кўтарилишдаги қ
64Релссиз транспорт воситалари ҳаракатланадиган тасмалар сони чизиқлар ва (ёки) 5.8.1, 5.8.2, 5.8.7, 5.8.8 йўл белгилари билан белгиланади. Бундай чизиқлар ёки йўл белгилари бўлмаса, ҳайдовчилар ҳаракатланиш тасмалари сонини, қатнов қисмининг кенглигини, транспорт воситалари орасидаги зарур ёнлама оралиқ масофани ва уларнинг габарит ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда ўзлари аниқлайдилар. Бунда ҳаракатланиш икки томонлама бўлган йўл қатнов қисмининг чап томондаги ярми, қатнов қисмининг жойлардаги кенгайишлари (секинлашиш ва тезлашиш тасмалари, баландликка кўтарилишдаги қўшимча тасмалар, йўналишли транспорт воситаларининг тўхташ жойларидаги кенгайишлар)ни ҳисобга олмаган ҳолда, қарама-қарши йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган деб ҳисобланади. Трамвай йўли, ажратувчи тасма, узлуксиз 1.1, 1.3 йўл чизиқлар ёки узуқ-узуқ томони чапда жойлашган 1.11 йўл чизиғи билан ажратилган йўлларда қарама-қарши йўналишга чиқиш тақиқланади.
65Тўрт ва ундан ортиқ тасмали, ҳаракат икки томонлама бўлган йўлларда қарама-қарши йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган тасмаларга чиқиш тақиқланади.
66Ҳаракат икки томонлама бўлган ва чизиқлар билан белгиланган (1.9 йўл чизиғи билан белгиланганидан ташқари) учта тасмали йўлларда, икки йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган ўрта қаторга фақат қувиб ўтиш, айланиб ўтиш, чапга бурилиш ва қайрилиб олиш учунгина чиқишга рухсат этилади. Қарама-қарши йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган четки чап қаторни эгаллаш тақиқланади.
67Аҳоли пунктларидан ташқаридаги йўлларда ҳамда аҳоли пунктларида айрим турдаги транспорт воситалари учун ушбу Қоидаларда белгилангандан юқори тезликда ҳаракатланиш рухсат этилган йўл қисмларида ҳайдовчилар транспорт воситаларини мумкин қадар қатнов қисмининг ўнг четига яқинроқ олиб ҳаракатланишлари керак. Ўнг тасмалар бўш бўлганда чап тасмаларни эгаллаш тақиқланади. Аҳоли пунктларида ушбу банднинг биринчи хатбоши ва ушбу Қоидаларнинг 69, 123 ва 161-бандларидаги талабларни ҳисобга олган ҳолда, ҳайдовчилар ўзларига қулай бўлган ҳаракатланиш бўлагидан фойдаланишлари мумкин. Ҳаракатланиш серқатновлиги сабабли бошқа тасмалар банд бўлганда ҳаракатланиш қаторини фақат ўнгга ёки чапга бурилиш, қайрилиб олиш, тўхташ ёки тўсиқни айланиб ўтиш учун ўзгартиришга рухсат этилади. Бироқ, бир йўналишдаги уч ва ундан ортиқ тасмали ҳар қандай йўлда четки чап қаторни ҳаракат серқатновлиги сабабли бошқа бўлаклар банд бўлган ҳолларда, шунингдек, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олишга, юк автомобилларига фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун четки чап қаторни эгаллашга рухсат этилади. Бошқа ҳолларда юк автомобилларига йўлнинг четки чап қаторида ҳаракатланиш тақиқланади. Ҳаракат бир томонлама бўлган йўлнинг чап бўлагида тўхташ ва тўхтаб туриш ушбу Қоидаларнинг 88-бандига мувофиқ амалга оширилади.
68Тезлигини соатига 40 километрдан ошириши мумкин бўлмаган ёки техник сабабларга кўра тезлигини бундан ошира олмайдиган транспорт воситалари айланиб ўтиш, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун қайта тизилишдан ёки рухсат этилган ҳолларда йўлнинг чап томонида тўхташдан бошқа ҳолларда фақат четки ўнг қаторида ҳаракатланишлари керак.
69Бир йўналишдаги қатнов қисмининг чап томонида у билан бир сатҳда жойлашган трамвай йўлидан, шу йўналишдаги бошқа тасмалар банд бўлганда ҳаракатланишга, шунингдек, айланиб ўтишга, чапга бурилиш ва қайрилиб олишга ушбу Қоидаларнинг 56-бандини ҳисобга олган ҳолда рухсат этилади. Бироқ бу трамвайга халақит бермаслиги керак. Қарама-қарши йўналишдаги трамвай йўлидан ҳаракатланиш тақиқланади. Агар чорраҳадан олдин 5.8.1 ёки 5.8.2 йўл белгилари ўрнатилган бўлса, чорраҳадан ўтишда трамвай йўлларидан ҳаракатланиш тақиқланади.
70Агар қатнов қисми йўл чизиқлари билан тасмаларга ажратилган бўлса, транспорт воситаларининг ҳаракатланиши қатъий равишда белгиланган тасмаларда амалга оширилиши керак. Фақат қайта тизилишда узуқ-узуқ чизиқларни босиб ўтишга рухсат этилади.
71Реверсив ҳаракатланишли йўлга бурилишда ҳайдовчи транспорт воситасини шундай бошқариши керакки, бунда транспорт воситаси қатнов қисмлари кесишмасидан чиқишда четки ўнг қаторни эгаллаши керак. Шу йўналишдаги бошқа тасмалардан ҳам ҳаракатланиш рухсат этилганига ишонч ҳосил қилингандан кейингина ҳайдовчига қайта тизилишга рухсат этилади.
72Қоидаларнинг 88, 166-бандларида кўзда тутилганлардан бошқа ҳолларда транспорт воситаларининг ажратувчи минтақалар, йўл ёқалари, тротуарлар, пиёдалар йўлкаларида, велосипед йўлкалари, велосипедчилар учун тасмалар, пиёдалар ва велосипедчиларнинг бирга ва яшил ҳудуд майдонларида механик транспорт воситаларининг ҳаракатланиши тақиқланади. Бу жойларда йўлдан фойдаланиш ва коммунал хизмат машиналарининг ҳаракатланишига, шунингдек, бевосита йўл ёқалари, тротуарлар ёки пиёдалар йўлкалари олдида жойлашган савдо шохобчалари, корхоналар ва бошқа иншоотларга юк олиб кириш учун бошқа имконияти бўлмаган транспорт воситаларига яқин йўлдан киришга рухсат этилади. Бунда ҳаракатланиш хавфсизлиги таъминланган бўлиши шарт.
73Ҳайдовчи ўзидан олдинда ҳаракатланаётган транспорт воситаси кескин тормоз берганда, тўқнашиб кетмаслик кафолатини берадиган даражадаги оралиқ масофани, шунингдек, йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлайдиган ёнлама оралиқ масофани сақлаши керак.
74Аҳоли яшаш жойларидан ташқаридаги икки томонлама ҳаракат ташкил этилган икки тасмали йўлларда тезлигини соатига 50 километрдан ошириши мумкин бўлмаган, шунингдек, узунлиги 7 метрдан ортиқ бўлган транспорт воситаларининг (транспорт воситаларининг таркиби) ҳайдовчилари ўзи ва олдида ҳаракатланаётган транспорт воситаси орасида, уларни қувиб ўтаётган транспорт воситалари олдин эгаллаган қаторига бемалол қайта тизилиши учун имкон берадиган масофани сақлашлари керак. Қувиб ўтиш тақиқланган йўлларда, шунингдек, транспорт воситаларининг ташкилий жамланмаси таркибида ва серқатнов бўлган йўлларда ҳаракатланаётганда ушбу талабга амал қилинмайди.
75Агар бирор тўсиқ сабабли қарама-қарши йўналишларда ҳаракатланиш қийин бўлса, тўсиқ ўз томонида бўлган ҳайдовчи йўл бериши керак.
76Агар йўл белгилари ва чизиқлари бошқа йўналишни кўрсатмаган бўлса, ҳайдовчилар ажратувчи бўлаги бўлмаган икки томонлама ҳаракат ташкил этилган йўллардаги хавфсизлик оролчалари, устунчалар ва йўл иншооти қисмлари (кўприк, йўл ўтказгич устунлари ва шунга ўхшашлар)ни ўнг томондан айланиб ўтишлари керак.
Намуна саволлар ва таҳлил
1-савол · 🟡 Ўрта
Йўлнинг қарама-қарши ҳаракат йўналиши томонига чиқиш қачон тақиқланади?
- Икки томонлама ҳаракатли, 4 та ёки ундан кўп бўлакли йўлларда
- Икки томонлама ҳаракатли, қарама-қарши йўналишдаги транспорт воситалари оқимлари иккита узлуксиз чизиқлар билан ажратилган 4 та бўлакли йўлларда
- Юқоридаги барча ҳолларда
ЙҲҚ тегишли бўлим, 65-бандига ҳамда 2-илова 1-бўлимига асосан:
Тўрт ва ундан ортиқ тасмали, икки томонлама ҳаракат ташкил этилган йўлларда қарама-қарши йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган тасмаларга чиқиш тақиқланади.
Шунингдек, 1.3 чизиғи — тўрт ва ундан ортиқ ҳаракат бўлаги бўлган йўлларда қарама-қарши йўналишдаги транспорт воситалари оқимини ажратади ва уни босиб ўтиш қатъиян ман этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Агар йўл икки томонлама бўлиб, 4 ёки ундан ортиқ бўлакка эга бўлса — қарама-қарши йўналишга чиқиш мумкин эмас.
- Қарама-қарши йўналиш икки узлуксиз чизиқ билан ажратилган ҳолларда ҳам чиқиш тақиқланади.
- Демак, иккала ҳолат ҳам умумий тақиққа киради.
✅ Тўғри жавоб:
"Юқоридаги барча ҳолларда"
Тўрт ва ундан ортиқ тасмали, икки томонлама ҳаракат ташкил этилган йўлларда қарама-қарши йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган тасмаларга чиқиш тақиқланади.
Шунингдек, 1.3 чизиғи — тўрт ва ундан ортиқ ҳаракат бўлаги бўлган йўлларда қарама-қарши йўналишдаги транспорт воситалари оқимини ажратади ва уни босиб ўтиш қатъиян ман этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Агар йўл икки томонлама бўлиб, 4 ёки ундан ортиқ бўлакка эга бўлса — қарама-қарши йўналишга чиқиш мумкин эмас.
- Қарама-қарши йўналиш икки узлуксиз чизиқ билан ажратилган ҳолларда ҳам чиқиш тақиқланади.
- Демак, иккала ҳолат ҳам умумий тақиққа киради.
✅ Тўғри жавоб:
"Юқоридаги барча ҳолларда"
2-савол · 🟡 Ўрта
Ҳаракат икки томонлама бўлган, уч бўлакли йўлда Сиз ўнгга бурилишингиз зарур. Ушбу ҳаракатни қайси бўлакдан амалга оширасиз?
- Ўнг бўлакдан
- Ўрта бўлакдан
- Ўнг ёки ўрта бўлакдан
- Ўрта бўлакдан, лекин фақат ўнг бўлак банд бўлганда
ЙҲҚ тегишли бўлим 56-57-бандлари ҳамда тегишли бўлим 66-бандига асосан:
- Бурилишдан олдин ҳайдовчи ўша йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган қатнов қисмининг энг четки қаторини эгаллаши шарт.
- Ўнгга бурилишда транспорт воситаси иложи борича қатнов қисмининг ўнг четига яқин жойлашган бўлиши керак.
- Уч бўлакли икки томонлама йўлда ўрта бўлак фақат қувиб ўтиш, айланиб ўтиш, чапга бурилиш ва қайрилиб олиш учун рухсат этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Ўнгга бурилишда фақат ўнг бўлакдан фойдаланиш мумкин.
- Ўрта бўлакдан ўнгга бурилиш қоидабузарлик ҳисобланади.
- Бу қоида хавфсиз бурилиш ва қарама-қарши йўналишга чиқиб кетмаслик учун белгиланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Ўнг бўлакдан"
- Бурилишдан олдин ҳайдовчи ўша йўналишда ҳаракатланиш учун мўлжалланган қатнов қисмининг энг четки қаторини эгаллаши шарт.
- Ўнгга бурилишда транспорт воситаси иложи борича қатнов қисмининг ўнг четига яқин жойлашган бўлиши керак.
- Уч бўлакли икки томонлама йўлда ўрта бўлак фақат қувиб ўтиш, айланиб ўтиш, чапга бурилиш ва қайрилиб олиш учун рухсат этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Ўнгга бурилишда фақат ўнг бўлакдан фойдаланиш мумкин.
- Ўрта бўлакдан ўнгга бурилиш қоидабузарлик ҳисобланади.
- Бу қоида хавфсиз бурилиш ва қарама-қарши йўналишга чиқиб кетмаслик учун белгиланган.
✅ Тўғри жавоб:
"Ўнг бўлакдан"
3-савол · 🟡 Ўрта
Автомобилларга қайси йўналишда ҳаракатланишга рухсат этилади?
- Қизил автомобилга - тўғрига, кўк автомобилга - тўғрига ва чапга
- Қизил ва кўк автомобилга - тўғрига
- Қизил автомобилга – тўғрига, кўкка - чапга ва қайрилишга
ЙҲҚ, тегишли бўлим 67-бандига асосан:
"Бир йўналишда уч ва ундан ортиқ тасмали ҳар қандай йўлда четки чап қатор фақат ҳаракат серқатновлиги сабабли бошқа бўлаклар банд бўлса, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун, юк автомобилларига эса фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун мўлжалланган."
❗ Изоҳ:
- Йўл белгисига кўра: четки чап қатордан ҳаракатланаётган юк автомобили (кўк, 5т) фақат чапга ёки қайрилишга бурилиши мумкин.
- Қизил автомобил ўз тасмасидан фақат тўғри ҳаракатланиши мумкин.
✅ Тўғри жавоб:
"Қизил автомобилга – тўғрига, кўкка - чапга ва қайрилишга"
"Бир йўналишда уч ва ундан ортиқ тасмали ҳар қандай йўлда четки чап қатор фақат ҳаракат серқатновлиги сабабли бошқа бўлаклар банд бўлса, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун, юк автомобилларига эса фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун мўлжалланган."
❗ Изоҳ:
- Йўл белгисига кўра: четки чап қатордан ҳаракатланаётган юк автомобили (кўк, 5т) фақат чапга ёки қайрилишга бурилиши мумкин.
- Қизил автомобил ўз тасмасидан фақат тўғри ҳаракатланиши мумкин.
✅ Тўғри жавоб:
"Қизил автомобилга – тўғрига, кўкка - чапга ва қайрилишга"
4-савол · 🟡 Ўрта
Транспорт воситаси қачон фақат ўнг четки бўлакдан ҳаракатланиши керак?
- Оғир вазнли ва йирик ўлчамли юкларни ташишда
- Агар ҳайдовчи ўзини бетоб ҳис қилса
- Агар ҳаракатланиш вақтида маҳкамланган юк бўшашиб кеца
- Транспорт воситаси техникавий сабабларга кўра 40 км/s.dan ортиқ тезликда юра олмаса
ЙҲҚ тегишли бўлим, 68-бандига асосан:
Тезлигини соатига 40 км/соатдан ошира олмайдиган ёки техник сабабларга кўра бундан тезроқ ҳаракатлана олмайдиган транспорт воситалари:
- Айланиб ўтиш, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун қайта тизилиш ҳоллари бундан мустасно,
- Фақат четки ўнг бўлакда ҳаракатланиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Бу қоида секин ҳаракатланадиган транспорт воситаларига тегишли.
- Асосий мақсад — тезроқ ҳаракатланаётган транспорт воситаларига халақит бермаслик ва хавфсизликни таъминлаш.
✅ Тўғри жавоб:
"Транспорт воситаси техникавий сабабларга кўра 40 км/s.dan ортиқ тезликда юра олмаса"
Тезлигини соатига 40 км/соатдан ошира олмайдиган ёки техник сабабларга кўра бундан тезроқ ҳаракатлана олмайдиган транспорт воситалари:
- Айланиб ўтиш, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун қайта тизилиш ҳоллари бундан мустасно,
- Фақат четки ўнг бўлакда ҳаракатланиши шарт.
❗ Эътибор беринг:
- Бу қоида секин ҳаракатланадиган транспорт воситаларига тегишли.
- Асосий мақсад — тезроқ ҳаракатланаётган транспорт воситаларига халақит бермаслик ва хавфсизликни таъминлаш.
✅ Тўғри жавоб:
"Транспорт воситаси техникавий сабабларга кўра 40 км/s.dan ортиқ тезликда юра олмаса"
5-савол · 🟡 Ўрта
Ҳамма бўлаклар банд бўлган серқатнов ҳаракатланиш вақтида қайрилиб олишга рухсат этиладими?
- Исталган пайтда рухсат этилади
- Фақат ҳаракатланиш учун бўлаклари учтадан кам бўлмаган йўлларда рухсат этилади
- Тақиқланади
- Фақат чорраҳаларда рухсат этилади
ЙҲҚ тегишли бўлим, 67-бандининг учинчи хатбошисига асосан:
Бир йўналишдаги уч ва ундан ортиқ тасмали ҳар қандай йўлда четки чап қаторни ҳаракат серқатновлиги сабабли бошқа бўлаклар банд бўлган ҳолларда, шунингдек, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олишга, юк автомобилларига фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун четки чап қаторни эгаллашга рухсат этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Қайрилиб олиш ҳамма бўлаклар банд бўлганда ҳам амалга оширилиши мумкин.
- Бунда ҳайдовчи чап бўлакдан фойдаланиши мумкин, лекин бошқа қатнашчиларга ҳалақит бермаслик шарти билан.
- Ушбу қоида серқатнов йўлларда ҳаракатни тўғри ташкил қилиш учун қўйилган.
✅ Тўғри жавоб:
"Исталган пайтда рухсат этилади"
Бир йўналишдаги уч ва ундан ортиқ тасмали ҳар қандай йўлда четки чап қаторни ҳаракат серқатновлиги сабабли бошқа бўлаклар банд бўлган ҳолларда, шунингдек, қувиб ўтиш, чапга бурилиш ёки қайрилиб олишга, юк автомобилларига фақат чапга бурилиш ёки қайрилиб олиш учун четки чап қаторни эгаллашга рухсат этилади.
❗ Эътибор беринг:
- Қайрилиб олиш ҳамма бўлаклар банд бўлганда ҳам амалга оширилиши мумкин.
- Бунда ҳайдовчи чап бўлакдан фойдаланиши мумкин, лекин бошқа қатнашчиларга ҳалақит бермаслик шарти билан.
- Ушбу қоида серқатнов йўлларда ҳаракатни тўғри ташкил қилиш учун қўйилган.
✅ Тўғри жавоб:
"Исталган пайтда рухсат этилади"
Бу мавзуда яна 44 та савол бор — машқ режимида ҳар бирига таҳлил ва қонуний асос берилади.
Бепул бошлаш