5-синф Биология

ISBN 978-9943-6479-3-0 © O‘. Пратов ва б., 2005, 2020 © «Ўзбекистон» NMIU, 2020 Тақризчилар: И. Азимов – TDPU биология ва уни ўқитиш методикаси кафедраси мудири, био- логия фанлари бўйича фалсафа доктори Р. Бабаева – TTA академик лицейининг биология бош ўқитувчиси, биоло- гия фанлари номзоди Б. Раҳимова – Тошкент шаҳар Юнусобод туманидаги 105-умумий ўрта таълим мактаби биология фани ўқитувчиси З. Холиқназарова – Республика таълим маркази биология фани методисти С. Ҳайитбаева – Тошкент шаҳар Чилонзор тумани 178-сонли IDUM биоло- гия фани ўқитувчиси Республика мақсадли китоб жамғармаси маблағлари ҳисобидан чоп этилди UO‘K 573(075.3) KBK 28.0ya72 Б 70 Дарсликдаг…

3 SO‘ZBOSHI SO‘ZBOSHI Илм-фан, техника жадал ривожланаётган, ижтимоий, экологик ҳолат муносабатлари узлуксиз ўрганилиб борилаётган ҳозирги вақтда уму- мий ўрта таълим мактабларида биология фанини мазмун жиҳатдан замон талабларига мос ҳолда ўқитиш (STEAM ёндашуви) фан ўқитувчилари олдида турган ўта долзарб вазифа ҳисобланади. Табиацҳунослик дарсларида олган билимингизни энди сиз учун ян- ги фан – биология орқали такомиллаштириб борасиз. Биология тириклик ҳақидаги фан бўлиб, у табиатни ўрганади, ўсимлик ва ҳайвонот дун- ёсини тадқиқ этади. Биология фанининг аҳамияти унинг фан-техника ва технология тараққиётида, ишлаб чиқариш соҳалари ва кундалик ҳаётда тутган ўрн…

4 И BOB. BIOLOGIYA TIRIK ORGANIZMLAR HAQIDAGI И BOB. BIOLOGIYA TIRIK ORGANIZMLAR HAQIDAGI FAN FAN 1-§. Биология – ҳаёт ҳақидаги фан Биология соҳалари. Биология – тириклик, ҳаёт ҳақидаги фан. Юнонча «биос» – ҳаёт, «логос» – фан, таълимот деган маънони англатади. Ўрганиш обйектига кўра биология бир қанча соҳаларга бўлинади: 1) ботаника – ўсимликлар ҳақидаги фан; 2) зоология – ҳайвонлар ҳақидаги фан; 3) микология – замбуруғлар ҳақидаги фан; 4) микробиология – кичик жонзотларни ўрганувчи фан; 5) ситология – ҳужайра ҳақидаги фан; 6) анатомия – тирик организмнинг ички тузилишини ўрганади; 7) систематика – тирик организмларни ўхшаш белгиларига кўра гуруҳларга бўлиб о…