GPA qanday hisoblanadi: formula, 60 kredit va 2,4 chegarasi
Gʻolibjon Davronov
Qisqacha javob. GPA — bu o'zlashtirgan baholaringizning kredit bo'yicha o'rtachasi. U oddiy o'rtacha emas: har bir fanning bahosi o'sha fanga ajratilgan kreditga ko'paytiriladi. Kursdan kursga o'tish uchun universitet 2,4 dan 3,0 gacha oraliqda GPA chegarasi belgilaydi, aniq raqamni har bir oliygoh o'zi tanlaydi.
GPA aynan qanday hisoblanadi?
Rasmiy formula shunday: har bir fanning kreditini o'sha fandan olgan bahoyingizga ko'paytirasiz, hammasini qo'shasiz va jami kreditlar soniga bo'lasiz.
Ya'ni GPA = (K1×U1 + K2×U2 + ... + Kn×Un) ni (K1 + K2 + ... + Kn) ga bo'lgan natija. Bunda K — fanga ajratilgan kreditlar miqdori, U — shu fandan to'plagan bahoyingiz.
Misolda ko'rsak nima chiqadi?
| Fan | Kredit | Baho | Kredit × baho |
|---|---|---|---|
| Oliy matematika | 6 | 4 | 24 |
| Informatika | 5 | 5 | 25 |
| Fizika | 4 | 3 | 12 |
| Ingliz tili | 3 | 5 | 15 |
| Falsafa | 2 | 4 | 8 |
| Jami | 20 | — | 84 |
Bu misolda GPA = 84 : 20 = 4,2. Diqqat qiling: fizikadan «3» olingan bo'lsa ham, uning krediti kam (4) bo'lgani uchun umumiy natijaga ta'siri informatikadan olingan «5» dan kichik.
Xulosa amaliy: kredit ko'p bo'lgan fanlar GPA ni ko'proq harakatlantiradi. Agar vaqtingiz cheklangan bo'lsa, kuchni 6 kreditlik fanga sarflang, 2 kreditlikka emas.
Bir o'quv yilida nechta kredit bor?
Ta'lim dasturi bir akademik o'quv yiliga 60 kredit to'g'ri kelishini hisobga olib ishlab chiqiladi. Ya'ni bakalavriatning to'rt yilida jami 240 kredit. Kreditlar butun yoki kasr sonlarda ifodalanishi mumkin.
Kredit — bu soat emas, o'quv yuklamasining o'lchov birligi. Unga ma'ruza, amaliy mashg'ulot, laboratoriya, mustaqil ta'lim va amaliyot birgalikda kiradi.
GPA yetmasa nima bo'ladi?
| Holat | Natija |
|---|---|
| GPA universitet belgilagan chegaradan yuqori | Keyingi kursga o'tasiz |
| GPA chegaradan past | Shu kursda qayta o'qish uchun qoldirilasiz |
| Akademik qarzdorlik bor, GPA yetarli | O'qishdan chetlashtirilmaysiz |
| Kursda qolgansiz | Faqat qarzdor fanlarni qayta o'qiysiz va faqat ularga to'laysiz |
Eng muhim qoida shu: semestr yakunida akademik qarzdorligi bor talaba o'qishdan chetlashtirilmaydi. U kursda qoldiriladi. Bir kursda qayta o'qish soni ham cheklanmaydi.
Faqat umumiy muddat cheklovi bor: bakalavriatda 1-kursga qabul qilingandan keyin jami 8 yilgacha, magistraturada 4 yilgacha o'qish mumkin.
Baholar qanday tizimda qo'yiladi?
Talabalar o'qitish shaklidan qat'i nazar vazirlik belgilagan baholash mezonlari asosida baholanadi. Baholash usullari yozma ish, og'zaki javob, amaliy ish, loyiha, portfolio va nazorat turlarini qamrab oladi — bularning qaysi biri qo'llanishi fan dasturida (sillabusda) oldindan yoziladi.
Ijobiy baho olsangiz kreditlar beriladi. Belgilangan ta'lim natijalariga erisha olmasangiz, o'sha fan bo'yicha kreditlar berilmaydi — baho «bor» bo'lsa ham kredit yo'q degani.
Boshqa universitetda olingan kreditlar hisobga olinadimi?
Ha. Kreditlarni ko'chirish oliygohlar o'rtasidagi baholash tizimlarini konvertatsiya qilish jadvallarini solishtirish asosida amalga oshiriladi. Bu akademik mobillik uchun asos bo'ladi — bu haqda alohida maqolada yozganmiz.
Chetlashtirilgan talaba qayta tiklansa ham, unga qadar o'zlashtirgan kreditlari to'liq hajmda hisobga olinadi. Chetlashtirish asoslari ro'yxati bu maqolada, 1-kurs talabasi bilishi kerak bo'lgan qoidalar esa qo'llanmada.
Manba: Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31-dekabrdagi 824-son qarori bilan tasdiqlangan nizom (lex.uz/uz/docs/-5193564), 2-bob 4-band, 3-bob 6-band, 6-bob 29–32-band, 8-bob 42-band. Oxirgi tahrir 29.09.2025. Tekshirilgan sana: 2026-yil 27-avgust.
