9/33-mavzu · Yo'l harakati qoidalari
Harakatlanishni boshlash, manyovr qilish
53. Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib oʻtish va aylanib oʻtish) va toʻxtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yoʻl harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tugʻdirmasligi kerak. 54. Haydovchi yondosh hududdan yoʻlga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga, shuningdek, yoʻldan chiqishda harakatlanish yoʻnalishini kesib oʻtayotgan piyodalar va velosipedchilarga yoʻl berishi kerak. 55. Haydovchi qayta tizilishda harakatlanish yoʻnalishini …
Bepul boshlash · 51 savolHarakatlanishni boshlash, manyovr qilish
53. Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib oʻtish va aylanib oʻtish) va toʻxtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yoʻl harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tugʻdirmasligi kerak. 54. Haydovchi yondosh hududdan yoʻlga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga, shuningdek, yoʻldan chiqishda harakatlanish yoʻnalishini kesib oʻtayotgan piyodalar va velosipedchilarga yoʻl berishi kerak. 55. Haydovchi qayta tizilishda harakatlanish yoʻnalishini oʻzgartirmasdan harakatlanayotgan yoʻlakay trans
53Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib oʻtish va aylanib oʻtish) va toʻxtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yoʻl harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tugʻdirmasligi kerak.
54Haydovchi yondosh hududdan yoʻlga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga, shuningdek, yoʻldan chiqishda harakatlanish yoʻnalishini kesib oʻtayotgan piyodalar va velosipedchilarga yoʻl berishi kerak.
55Haydovchi qayta tizilishda harakatlanish yoʻnalishini oʻzgartirmasdan harakatlanayotgan yoʻlakay transport vositalariga yoʻl berishi kerak. Bir yoʻnalishda harakatlanayotgan transport vositalari bir vaqtda qayta tizilayotganda, haydovchi oʻng tomondagi transport vositasiga yoʻl berishi kerak.
56Aylanma harakatlanish tashkil qilingan chorrahalarga kirish uchun burilishdan boshqa barcha hollarda, haydovchi oʻngga, chapga burilishi yoki qayrilib olishdan oldinroq shu yoʻnalishda harakatlanishi uchun moʻljallangan qatnov qismining eng chetki holatni egallashi shart. Agar 5.8.1 yoki 5.8.2 yoʻl belgilari yoxud 1.18 yoʻl chizigʻi bilan boshqa harakatlanish tartibi oʻrnatilmagan boʻlsa, qatnov qismining oʻrtasida u bilan bir sathda joylashgan bir yoʻnalishdagi tramvay izidan chapga burilish va qayrilib olishga ruxsat etiladi. Biroq, bu tramvay harakatiga xalaqit bermasligi kerak.
57Burilishni shunday amalga oshirish kerakki, bunda qatnov qismlarining kesishmasidan chiqayotgan transport vositasi qarama-qarshi yoʻnalishdagi harakatlanish tomoniga oʻtib ketmasligi kerak. Oʻngga burilishda transport vositasi iloji boricha qatnov qismining oʻng chetiga yaqinroqda harakatlanishi kerak.
58Agar transport vositasi oʻzining gabaritlari (eng katta tashqi oʻlchamlari) yoki boshqa sabablarga koʻra (eng chekka tasmalardagi tirbandliklar bundan mustasno) Qoidalarning 56-bandi talablariga muvofiq burilishni bajara olmasa, harakat xavfsizligini taʼminlagan holda, boshqa transport vositalariga xalaqit bermasdan, talablardan chetga chiqishiga yoʻl qoʻyiladi.
59Relssiz transport vositasining haydovchisi chorrahadan tashqarida chapga burilish yoki qayrilib olishda qarama-qarshi yoʻnalishdan harakatlanayotgan transport vositalariga va bir yoʻnalishdagi tramvayga yoʻl berishi shart. Chorrahadan tashqarida qayrilib olishda, agar qatnov qismining kengligi manyovrni chetki chap holatdan bajarish uchun yetarli boʻlmasa, uni qatnov qismining oʻng chetidan (oʻng yoʻl yoqasidan) amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Bu holda haydovchi shu yoʻnalishdagi va qarama-qarshi yoʻnalishdagi transport vositalariga yoʻl berishi shart.
60Transport vositalarining harakatlanish yoʻnalishlari kesishganda va oʻtish navbati Qoidalarda nazarda tutilmagan hollarda, haydovchi oʻng tomondan yaqinlashayotgan transport vositasiga yoʻl berishi kerak.
61Sekinlashish boʻlagi bor boʻlgan yoʻlda burilmoqchi boʻlgan haydovchi oʻz vaqtida ushbu tasmaga qayta tizilishi va tezlikni faqat unda kamaytirishi kerak. Yoʻlga chiqish joyida tezlashish boʻlagi boʻlsa, haydovchi unda harakatlanishi va qoʻshni tasmada harakatlanayotgan transport vositalariga yoʻl berib, transport oqimiga qoʻshilishi kerak.
62Quyidagi joylarda qayrilib olish taqiqlanadi: piyodalarning oʻtish joylarida; tunnellarda; koʻpriklar, yoʻl oʻtkazgichlar, estakadalar va ularning ostida (tegishli yoʻl belgilari bilan bunday manyovrni bajarish ruxsat berilgan yoʻl qismlari bundan mustasno); temir yoʻl kesishmalarida; yoʻlning koʻrinishi biror-bir yoʻnalishda 100 metrdan kam boʻlgan joylarda. Oldingi tahrirga qarang.
63Transport vositasini orqaga harakatlantirishda haydovchi yoʻl harakati xavfsizligini taʼminlashi va yoʻl harakatining boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligi shart. Zarurat tugʻilganda haydovchi boshqa shaxslarning yordamidan foydalanishi kerak. Orqaga harakatlanish chorrahalarda va ushbu Qoidalarning 62-bandiga muvofiq qayrilib olish mumkin boʻlmagan joylarda taqiqlanadi.
Namuna savollar va tahlil
1-savol · 🟡 O'rta
Haydovchi harakatlanishni boshlashdan oldin qanday amallarni bajarishi kerak?
- Transport vositasining sozligini va to'la jihozlanganligini tekshirishi
- Harakatlanish boshlanishi xavfsiz bo'lishiga va harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligiga ishonch hosil qilishi
- Tegishli yo'nalishdagi burilishning yorug'lik ko'rsatkichi bilan ishora berishi
- Sanab o'tilgan barcha harakatlarni bajarishi
YHQ, tegishli bo'lim, 53-bandga asosan:
Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib o'tish va aylanib o'tish) va to'xtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yo'l harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tug'dirmasligi kerak.
---
❗ Qo'shimcha:
- Transport vositasining texnik holatini tekshirish va burilish ishoralarini berish ham muhim, lekin asosiy talab — harakatning xavfsizligi va boshqalarga xalaqit bermaslikdir.
---
✅ Shuning uchun to'g'ri javob Harakatlanish boshlanishi xavfsiz bo'lishiga va harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligiga ishonch hosil qilishi
Haydovchi harakatlanishni boshlash, manyovr qilish (qayta tizilish, burilish, qayrilib olish, quvib o'tish va aylanib o'tish) va to'xtashdan oldin bajarilayotgan manyovr boshqa yo'l harakati ishtirokchilarini harakatlanishiga xavf tug'dirmasligi kerak.
---
❗ Qo'shimcha:
- Transport vositasining texnik holatini tekshirish va burilish ishoralarini berish ham muhim, lekin asosiy talab — harakatning xavfsizligi va boshqalarga xalaqit bermaslikdir.
---
✅ Shuning uchun to'g'ri javob Harakatlanish boshlanishi xavfsiz bo'lishiga va harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligiga ishonch hosil qilishi
2-savol · 🟡 O'rta
Transport vositasini orqaga harakatlantirish paytida haydovchi qanday talablarni bajarishi kerak?
- Harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermaslik. Harakat xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lsa, boshqa shaxslar yordamidan foydalanish
- Boshqa shaxslar yordamidan foydalanish
- Transport vositasida tumanga qarshi orqa chiroqlar bo'lsa, ularni yoqish
- Gabarit chiroqlarini yoqish
YHQ tegishli bo'lim, 63-bandiga asosan:
Transport vositasini orqaga harakatlantirishda haydovchi yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashi va yo'l harakatining boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligi shart.
Zarurat tug'ilganda haydovchi boshqa shaxslarning yordamidan foydalanishi kerak.
❗ E'tibor bering:
- Orqaga harakat qilish eng xavfli manevrlardan biri hisoblanadi.
- Haydovchi avvalo o'z harakatini boshqalarga xalaqit bermaydigan qilib bajarishi lozim.
- Agar ko'rish imkoniyati cheklangan bo'lsa yoki xavf tug'ilsa, boshqa shaxslar yordamidan foydalanish majburiy hisoblanadi.
- Maxsus chiroqlarni yoqish majburiy shart emas, asosiy talab — xavfsizlikni ta'minlash.
✅ To'g'ri javob:
"Harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermaslik. Harakat xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lsa, boshqa shaxslar yordamidan foydalanish"
Transport vositasini orqaga harakatlantirishda haydovchi yo'l harakati xavfsizligini ta'minlashi va yo'l harakatining boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermasligi shart.
Zarurat tug'ilganda haydovchi boshqa shaxslarning yordamidan foydalanishi kerak.
❗ E'tibor bering:
- Orqaga harakat qilish eng xavfli manevrlardan biri hisoblanadi.
- Haydovchi avvalo o'z harakatini boshqalarga xalaqit bermaydigan qilib bajarishi lozim.
- Agar ko'rish imkoniyati cheklangan bo'lsa yoki xavf tug'ilsa, boshqa shaxslar yordamidan foydalanish majburiy hisoblanadi.
- Maxsus chiroqlarni yoqish majburiy shart emas, asosiy talab — xavfsizlikni ta'minlash.
✅ To'g'ri javob:
"Harakatning boshqa ishtirokchilariga xalaqit bermaslik. Harakat xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lsa, boshqa shaxslar yordamidan foydalanish"
3-savol · 🟡 O'rta
Chorrahada aylanma harakatlanish tashkil qilingan. Siz yaqinlashib kelayotgan yo'lning qatnov qismi ikkita harakat bo'lagiga ega. Chorrahaga kirishda burilish uchun Siz qaysi bo'lakni egallashingiz lozim?
- O'ng bo'lakni
- Chap bo'lakni
- O'ng yoki chap bo'lakni
YHQ tegishli bo'lim, 56-bandiga asosan:
Aylanma harakatlanish tashkil qilingan chorrahalarga kirish uchun, burilishdan boshqa hollarda, haydovchi o'ng yoki chap bo'lakni egallashi mumkin.
Burilish (o'ngga, chapga yoki qayrilib olish) bo'lsa — eng chetki bo'lakni egallash shart, lekin aylanma harakatlanishga kirishda bunday cheklov yo'q.
❗ E'tibor bering:
- Aylanma harakatlanish — burilish hisoblanmaydi, shu sababli faqat o'ng bo'lakdan kirish majburiy emas.
- Ikki bo'lak bo'lgan yo'lda haydovchi aylanmaga kirishda o'ng yoki chap bo'lakdan foydalanishi mumkin.
- Bu qoida tirbandlikni kamaytirish va harakatni qulaylashtirish uchun belgilangan.
✅ To'g'ri javob:
"O'ng yoki chap bo'lakni"
Aylanma harakatlanish tashkil qilingan chorrahalarga kirish uchun, burilishdan boshqa hollarda, haydovchi o'ng yoki chap bo'lakni egallashi mumkin.
Burilish (o'ngga, chapga yoki qayrilib olish) bo'lsa — eng chetki bo'lakni egallash shart, lekin aylanma harakatlanishga kirishda bunday cheklov yo'q.
❗ E'tibor bering:
- Aylanma harakatlanish — burilish hisoblanmaydi, shu sababli faqat o'ng bo'lakdan kirish majburiy emas.
- Ikki bo'lak bo'lgan yo'lda haydovchi aylanmaga kirishda o'ng yoki chap bo'lakdan foydalanishi mumkin.
- Bu qoida tirbandlikni kamaytirish va harakatni qulaylashtirish uchun belgilangan.
✅ To'g'ri javob:
"O'ng yoki chap bo'lakni"
4-savol · 🟡 O'rta
Agar transport vositasi o'lchamlari kattaligidan yoki boshqa sabablarga ko'ra chetki holatda burilishni bajara olmagan bo'lsa, bu qoidadan chetga chiqqan holda burilishga yo'l qo'yiladimi?
- Yo'l qo'yilmaydi
- Yo'l qo'yiladi, agar bu boshqa transport vositalariga xalaqit bermasa, harakat xavfsizligini ta'minlab, talablardan chetga chiqishi mumkin
- Aholi punktidan tashqaridagi yo'llarda yo'l qo'yiladi
- Yo'l qo'yiladi, lekin faqat chorrahada emas
YHQ tegishli bo'lim, 56- va 58-bandlariga asosan:
Agar transport vositasi o'zining gabaritlari (eng katta tashqi o'lchamlari) yoki boshqa sabablarga ko'ra Qoidalarning 56-bandida belgilangan tartibda burilishni bajara olmasa,
harakat xavfsizligini ta'minlagan holda va boshqa transport vositalariga xalaqit bermasdan, talablardan chetga chiqishiga yo'l qo'yiladi.
❗ E'tibor bering:
- Bu istisno faqatgina katta gabaritli transport vositalariga yoki shunga o'xshash sababli burilishni chetki bo'lakdan bajara olmaydiganlarga taalluqlidir.
- Bunday vaziyatda ham eng muhim shart — harakat xavfsizligini ta'minlash va boshqalarga halaqit bermaslik.
- Aks holda, qoida buzilishi hisoblanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Yo'l qo'yiladi, agar bu boshqa transport vositalariga xalaqit bermasa, harakat xavfsizligini ta'minlab, talablardan chetga chiqishi mumkin"
Agar transport vositasi o'zining gabaritlari (eng katta tashqi o'lchamlari) yoki boshqa sabablarga ko'ra Qoidalarning 56-bandida belgilangan tartibda burilishni bajara olmasa,
harakat xavfsizligini ta'minlagan holda va boshqa transport vositalariga xalaqit bermasdan, talablardan chetga chiqishiga yo'l qo'yiladi.
❗ E'tibor bering:
- Bu istisno faqatgina katta gabaritli transport vositalariga yoki shunga o'xshash sababli burilishni chetki bo'lakdan bajara olmaydiganlarga taalluqlidir.
- Bunday vaziyatda ham eng muhim shart — harakat xavfsizligini ta'minlash va boshqalarga halaqit bermaslik.
- Aks holda, qoida buzilishi hisoblanadi.
✅ To'g'ri javob:
"Yo'l qo'yiladi, agar bu boshqa transport vositalariga xalaqit bermasa, harakat xavfsizligini ta'minlab, talablardan chetga chiqishi mumkin"
5-savol · 🟡 O'rta
Haydovchi piyodalarga qachon yo'l berishi kerak?
- Hovlidan yo'lga chiqishda
- Yo'ldan hovliga kirishda
- Yonilg'i shoxobchasidan yo'lga chiqishda
- To'xtab turish joyidan yo'lga chiqishda
- Sanab o'tilgan barcha hollarda
YHQ tegishli bo'lim, 54-bandiga asosan:
Haydovchi yondosh hududdan yo'lga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga,
shuningdek, yo'ldan chiqishda harakat yo'nalishini kesib o'tayotgan piyodalar va velosipedchilarga yo'l berishi shart.
❗ E'tibor bering:
- Yondosh hududlarga hovlilar, yonilg'i shoxobchalari, to'xtab turish joylari kiradi.
- Demak, haydovchi:
- Hovlidan yo'lga chiqishda,
- Yo'ldan hovliga kirishda,
- Yonilg'i shoxobchasidan chiqishda,
- To'xtab turish joyidan chiqishda — har doim piyodalarga yo'l berishi kerak.
✅ To'g'ri javob:
"Sanab o'tilgan barcha hollarda"
Haydovchi yondosh hududdan yo'lga chiqayotganda unda harakatlanayotgan piyodalar va transport vositalariga,
shuningdek, yo'ldan chiqishda harakat yo'nalishini kesib o'tayotgan piyodalar va velosipedchilarga yo'l berishi shart.
❗ E'tibor bering:
- Yondosh hududlarga hovlilar, yonilg'i shoxobchalari, to'xtab turish joylari kiradi.
- Demak, haydovchi:
- Hovlidan yo'lga chiqishda,
- Yo'ldan hovliga kirishda,
- Yonilg'i shoxobchasidan chiqishda,
- To'xtab turish joyidan chiqishda — har doim piyodalarga yo'l berishi kerak.
✅ To'g'ri javob:
"Sanab o'tilgan barcha hollarda"
Bu mavzuda yana 46 ta savol bor — mashq rejimida har biriga tahlil va qonuniy asos beriladi.
Bepul boshlash