Navigatsiya
Testlar
AI USTOZ
Reyting
O'tish ballari 2026
Yangiliklar
Milliy Sertifikat New
Hisob
Kirish
Ro'yxatdan o'tish
Barcha testlar DTM simulyatsiya Tezkor test Blok test Mavzu mashq Savol banki

Mehnat kodeksi — test savollari javoblari bilan (2-sahifa)

Huquq · 21 ta ochiq savol (bankda jami 101 ta) · har birida to'g'ri javob va izoh
Shu mavzudan test ishlash Huquq — barcha mavzular
11. XATO berilgan ma'lumotni aniqlang. (Mehnat kodeksi, 204-modda)
A) Dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berish vaqti va uning aniq davomiyligi ichki mehnat tartibi qoidalarida yoki xodim va ish beruvchi o'rtasidagi kelishuvga ko'ra belgilanadi.
B) Agar ish kunining (smenaning) davomiyligi yetti soatdan oshgan hollarda xodimlar uchun ish vaqtini jamlab hisobga olish belgilangan bo'lsa, xodimga dam olish va ovqatlanish uchun ikkita tanaffus berilishi kerak.
C) Xodimlar dam olish va ovqatlanish uchun tanaffusdan o'z ixtiyoriga ko'ra foydalanadi. Bu vaqtda ular ish joyidan chiqib ketishi mumkin.
D) Ishlab chiqarish (ish) sharoitlariga ko'ra dam olish va ovqatlanish uchun tanaffus berish imkoni bo'lmagan ishlarda ish beruvchi xodimga ish vaqtida dam olish va ovqat yeyish imkoniyatini ta'minlashi shart.
  1. A) A
  2. B) B
  3. C) C
  4. D) D
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) B

Tanaffus berish imkoni bo'lmagan ishlarning aniq sharti C/D bandlarida to'g'ri ifodalangan, B esa bu shartni noto'g'ri keltirgan. To'g'ri javob — B.

12. Ishdan bo'shatish nafaqasi o'n yildan o'n besh yilgacha ish stajiga ega bo'lgan xodimlar uchun qancha? (Mehnat kodeksi, 173-modda)
  1. A) o'rtacha oylik ish haqining ellik foizidan kam bo'lishi mumkin emas
  2. B) o'rtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan kam bo'lishi mumkin emas
  3. C) o'rtacha oylik ish haqining yuz foizidan kam bo'lishi mumkin emas
  4. D) o'rtacha oylik ish haqining bir yuz ellik foizidan kam bo'lishi mumkin emas
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: D) o'rtacha oylik ish haqining bir yuz ellik foizidan kam bo'lishi mumkin emas

Mehnat kodeksining 173-moddasi ishdan bo'shatish nafaqasining eng kam miqdorini ish stajiga qarab belgilaydi: uch yilgacha — o'rtacha oylik ish haqining ellik foizi; uch yildan besh yilgacha — yetmish besh foizi; besh yildan o'n yilgacha — yuz foizi; o'n yildan o'n besh yilgacha — bir yuz ellik foizi; o'n besh yildan ortiq bo'lsa — ikki yuz foizidan kam bo'lishi mumkin emas. Demak o'n yildan o'n besh yilgacha staji bo'lgan xodim uchun to'g'ri javob — bir yuz ellik foiz.

13. Quyidagi ma'lumotlarning yakuniy xulosasi (to'g'ri/noto'g'ri) keltirilgan javobni aniqlang. (Mehnat kodeksi, 145-modda)
I. Ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolish munosabati bilan xodimni mehnat shartnomasida shart qilib ko'rsatilmagan boshqa ishga uning roziligisiz, ish beruvchining tashabbusiga ko'ra vaqtincha o'tkazishga yo'l qo'yiladi.
II. Bekor turib qolish sababli xodimni pastroq malaka talab etiladigan ishga vaqtincha o'tkazishga xodimning yozma roziligi bilan yo'l qo'yiladi.
III. Ishlab chiqarish zaruriyati yoki bekor turib qolish munosabati bilan xodimni boshqa ishga o'tkazish davrlari bir kalendar yil davomida jami oltmish kalendar kundan oshishi mumkin emas.
  1. A) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
  2. B) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
  3. C) I-noto'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
  4. D) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: D) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri

Vaqtincha o'tkazish muddatlari, past malakali ishga o'tkazishda xodim roziligi va oldindan xabar berish talablari 145-moddada belgilangan.

14. Quyidagilarni o'zaro to'g'ri moslashtiring. (Mehnat kodeksi, 21-22-moddalar)
I. Xodimning huquqlari
II. Xodimning majburiyatlari
a) mehnat unumdorligini muvofiq kasbga tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish; b) mehnat muhofaza qilish talablariga, texnologiya intizomiga, mehnat xavfsizligi va ishlab chiqarish sanitariyasi qoidalariga rioya etishi; c) boshqa xodimlarning o'z mehnat majburiyatlarini bajarishga to'sqinlik qiluvchi harakatlarni sodir etmasligi; d) o'z malakasiga, mehnatning murakkabligiga, bajarilgan ishning miqdori va sifatiga muvofiq o'z vaqtida hamda to'liq hajmda ish haqi olish; e) ichki mehnat tartibiga rioya etishi yoki mehnat intizomiga rioya etishi; f) mehnat to'g'risidagi qonunchilikda belgilangan tartibda xodimga mehnat vazifalarini bajarishi munosabati bilan yetkazilgan moddiy zararning o'rnini qoplash va ma'naviy ziyonni qoplash.
  1. A) I-a, c, d; II-b, e, f
  2. B) I-a, d, f; II-b, c, e
  3. C) I-b, c, e; II-a, d, f
  4. D) I-a, d, e; II-b, c, f
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) I-a, d, f; II-b, c, e

Xodimning HUQUQLARI — kasbga tayyorlash/malaka oshirish (a), o'z vaqtida ish haqi olish (d), yetkazilgan zararni qoplatish (f). MAJBURIYATLARI — mehnat muhofazasi/xavfsizlik qoidalariga rioya (b), boshqalarga to'sqinlik qilmaslik (c), ichki mehnat tartibiga rioya (e). Demak I-a, d, f; II-b, c, e.

15. Mehnat jamoasining umumiy yig'ilishi vakolatli hisoblanishi uchun unda mehnat shartnomasi asosida ishlovchi xodimlarning kamida qancha qismi ishtirok etishi lozim? (Mehnat kodeksi, 36-modda)
  1. A) uchdan ikki qismi
  2. B) uchdan bir qismi
  3. C) yarmidan ko'pi
  4. D) to'liq tarkibi
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: C) yarmidan ko'pi

Mehnat jamoasining umumiy yig'ilishi unda mehnat shartnomasi asosida ishlovchi xodimlarning yarmidan ko'pi ishtirok etgan taqdirda vakolatli hisoblanadi. Demak to'g'ri javob — yarmidan ko'pi.

16. Quyidagi ma'lumotlarning yakuniy xulosasi (to'g'ri/noto'g'ri) keltirilgan javobni aniqlang. (Mehnat kodeksi, 36-37-moddalar)
I. Kasaba uyushmalariga yoki xodimlarning boshqa birlashmalariga mansubligini bo'yicha o'zini kamsitilgan deb hisoblagan shaxs kamsitilganlik fakti ustidan shikoyat qilishi mumkin. Uning kamsitilishini bartaraf etish, buzilgan huquqini tiklash va o'ziga yetkazilgan moddiy zararning o'rnini qoplash va ma'naviy ziyonni kompensatsiya qilish to'g'risidagi talablari respublika kasaba uyushmalari birlashmalari tomonidan hal etiladi.
II. Ish beruvchilarning birlashish huquqini amalga oshirishga monelik qilishga va ularni ish beruvchilarning u yoki bu birlashmalariga a'zo bo'lishga majburlashga yo'l qo'yilmaydi.
III. Mehnat jamoasi ijtimoiy sheriklik sohasidagi o'z vakolatlarini umumiy yig'ilish (konferensiya) o'tkazish orqali amalga oshiradi.
  1. A) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
  2. B) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
  3. C) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
  4. D) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: D) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri

Kamsitilganlik bo'yicha talablar respublika kasaba uyushmalari birlashmalari emas, balki sud tomonidan hal etiladi, shu bois I noto'g'ri; ish beruvchilarni majburlashga yo'l qo'yilmaydi (II to'g'ri) va mehnat jamoasi vakolatlarini umumiy yig'ilish orqali amalga oshiradi (III to'g'ri).

17. Aholining ijtimoiy ehtiyojmand toifalarini ishga joylashtirish sohasidagi qo'shimcha kafolatlar quyidagilardan qay biriga tatbiq ETILMAYDI? (Mehnat kodeksi, 96-modda)
1) O'zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmatining qo'shinlaridagi muddatli harbiy xizmatdan bo'shatilgan shaxslar; 2) avtohalokatdan jabrlanganlar; 3) «Mehribonlik» uylarining bitiruvchilari; 4) aholining rasmiy ishga ega bo'lmagan fuqarolari; 5) O'zbekiston Respublikasi hududida vaqtincha bo'lgan chet el fuqarolari; 6) pensiyaoldi yoshidagi shaxslar.
  1. A) 1, 3, 5
  2. B) 2, 4, 5
  3. C) 2, 4, 6
  4. D) 1, 5, 6
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: B) 2, 4, 5

Mehnat kodeksining 96-moddasi ishga joylashishda qo'shimcha kafolat beriladigan ijtimoiy ehtiyojmand toifalarni aniq sanaydi: o'n to'rt yoshga to'lmagan bolalari yoki nogironligi bo'lgan bolalari bor yolg'iz ota-onalar, «Mehribonlik» uylarining bitiruvchilari, nogironligi bo'lgan shaxslar, muddatli harbiy xizmatdan bo'shatilganlar, odam savdosidan jabrlanganlar, ozodlikdan mahrum etish joylaridan qaytganlar, pensiyaoldi yoshidagi shaxslar va boshqalar. Avtohalokatdan jabrlanganlar (2), shunchaki rasmiy ishga ega bo'lmagan fuqarolar (4) va vaqtincha bo'lgan chet el fuqarolari (5) bu ro'yxatda yo'q — demak ularga qo'shimcha kafolatlar tatbiq etilmaydi.

18. Mehnatga oid quyidagi qaysi muddatlar XATO ko'rsatilgan? (Mehnat kodeksi, 71-129-moddalar)
1) jamoa shartnomasi kundan e'tiboran yoki jamoa shartnomasida belgilangan kundan e'tiboran kuchga kiradi va shartnomada nazarda tutilgan muddat ichida, biroq ko'pi bilan besh yil amal qiladi; 2) tegishli mutaxassisligi bo'yicha oliy ta'lim tashkilotini tamomlagan bitiruvchilar bir yil ichida ishga kirayotganda dastlabki sinov muddati belgilanmaydi; 3) dastlabki sinov muddati tugagunga qadar taraflarning har biri oldin yozma shaklda ogohlantirgan holda mehnat shartnomasini bekor qilishga haqli; 4) davlat grantlari asosida o'qigan va ta'lim tashkilotini tamomlagan mutaxassislikga doir ishga kirayotgan oliy ta'lim tashkilotlarining bituruvchilara dastlabki sinov belgilanmaydi.
  1. A) 1 va 3
  2. B) 2 va 4
  3. C) 3 va 4
  4. D) 1 va 4
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: A) 1 va 3

Jamoa shartnomasi va dastlabki sinov muddatlarini bekor qilish bo'yicha bandlarda muddatlar/shartlar noto'g'ri keltirilgan. To'g'ri javob — 1 va 3.

19. Quyidagilardan ishlanmaydigan bayram kunlari XATO ko'rsatilgan javobni aniqlang. (Mehnat kodeksi, 208-modda)
  1. A) 1-oktabr — O'qituvchi va murabbiylar kuni
  2. B) 9-may — Xotira va qadrlash kuni
  3. C) 14-yanvar — Vatan himoyachilari kuni
  4. D) Ro'za hayit (Iyd al-Fitr) diniy bayramining birinchi kuni
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: C) 14-yanvar — Vatan himoyachilari kuni

Mehnat kodeksining 208-moddasi ishlanmaydigan bayram kunlarini sanaydi: 1-yanvar — Yangi yil, 8-mart — Xotin-qizlar kuni, 21-mart — Navro'z bayrami, 9-may — Xotira va qadrlash kuni, 1-sentabr — Mustaqillik kuni, 1-oktabr — O'qituvchi va murabbiylar kuni, 8-dekabr — Konstitutsiya kuni, shuningdek Ro'za hayit va Qurbon hayit diniy bayramlarining birinchi kunlari. 14-yanvar — Vatan himoyachilari kuni bu ro'yxatda yo'q, u nishonlanadigan sana bo'lsa-da ishlanmaydigan kun emas. Demak XATO ko'rsatilgan javob — C.

20. Quyidagilardan to'g'ri berilgan javobni aniqlang. (Mehnat kodeksi, 13-bob)
A) Ish vaqtidan tashqari ishning davomiyligi xodim uchun surunkasiga ikki kun davomida olti soatdan oshmasligi kerak.
B) Ish beruvchi tomonidan xodimni xodim uchun belgilangan ish vaqti davomiyligidan tashqari ishga jalb etish haq to'lanmaydigan dam olish vaqti deb hisoblanadi.
C) Ishlanmaydigan bayram kunlari arafasida har kunlik ishning (smenaning) davomiyligi barcha xodimlar uchun kamida ikki soatga qisqartiriladi.
D) Agar xodim uchun belgilangan har kungi ish (smena) davomiyligining kamida yarmi tungi vaqtga to'g'ri kelsa, tungi vaqtdagi ishning davomiyligi ish haftasining davomiyligi tegishli ravishda qisqartirilgan, keyinchalik ishlab berilmagan holda bir soatga qisqartiriladi.
  1. A) A
  2. B) B
  3. C) C
  4. D) D
Javobni ko'rish

To'g'ri javob: D) D

Tungi vaqtga ish davomiyligining kamida yarmi to'g'ri kelganda tungi ish bir soatga qisqartiriladi. Boshqa variantlardagi muddatlar/shartlar noto'g'ri keltirilgan.

Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.