Davlat va huquq nazariyasi — test savollari javoblari bilan (4-sahifa)
I. Huquqiy odat
II. Yuridik pretsedent
III. Umumiy xususiyatlar
a) Uzoq davr mobaynida amalda bo'lishi natijasida shakllangan va davlat tomonidan umummajburiy qoida sifatida tan olingan xulq-atvor qoidasidir.
b) Sudning umummajburiy ahamiyatga ega bo'lgan aniq bir ish bo'yicha qaroridir.
c) U qabul qilingach, o'sha masala bo'yicha umummajburiy qoidaga aylanadi.
d) Huquq manbalari.
- A) I-a, II-d, III-b
- B) I-a, II-b, c, III-d
- C) I-b, II-a, III-c
- D) I-a, II-b, III-c
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) I-a, II-b, c, III-d
Huquqiy odat (I) — uzoq amalda bo'lib shakllangan, davlat tan olgan xulq-atvor qoidasi (a). Yuridik pretsedent (II) — sudning aniq ish bo'yicha umummajburiy qarori (b) bo'lib, qabul qilingach o'sha masala bo'yicha umummajburiy qoidaga aylanadi (c). Umumiy xususiyat (III) — har ikkisi ham huquq manbalaridir (d). Demak I-a, II-b va c, III-d.
- A) jinoyat huquqi
- B) fuqarolik huquqi
- C) protsessual huquq
- D) moddiy huquq
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) moddiy huquq
Moddiy huquq — huquqiy munosabat ishtirokchilarining huquq va majburiyatlarini (subyektlarning xulq-atvori mazmunini) belgilaydi. Protsessual huquq esa bu huquqlarni amalga oshirish va himoya qilish tartibini belgilaydi.
- A) huquq obyekti
- B) huquq subyekti
- C) subyektiv huquq
- D) yuridik majburiyat
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) subyektiv huquq
Subyektiv huquq — huquqiy munosabat ishtirokchisining huquq normasiga asoslangan, o'zini ma'lum tarzda tutish yoki boshqa ishtirokchidan ma'lum harakatlarni amalga oshirilishini talab qilish vakolatidir. Yuridik majburiyat esa shu talabga mos zaruriy xulq-atvordir.
- A) huquqiy munosabatlarning ishtirokchilari, ya'ni huquq va majburiyat egalari
- B) huquqiy munosabat ishtirokchilarining diqqati nimaga qaratilgan narsa
- C) o'z harakatlari asosida huquqlarni amalga oshirish va yuridik majburiyatlarni bajara olish imkoniyati
- D) uning ishtirokchilari o'rtasidagi huquqiy (yuridik) aloqalar bo'lib, ularning o'zaro huquq va majburiyatlari
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) huquqiy munosabat ishtirokchilarining diqqati nimaga qaratilgan narsa
Huquqiy munosabat obyekti — ishtirokchilarning huquq va majburiyatlari (diqqati) qaratilgan narsa yoki ne'mat (moddiy boylik, xizmat, harakat va h.k.). A — subyektlar, C — huquq layoqati, D — huquqiy munosabatning umumiy ta'rifi.
- A) o'quv qurollari
- B) Bobur va do'kon sotuvchisi
- C) do'kon
- D) to'lovni amalga oshirishi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) o'quv qurollari
Oldi-sotdi munosabatida ishtirokchilarning huquq va majburiyatlari qaratilgan narsa — o'quv qurollaridir, ya'ni obyekt — o'quv qurollari. Bobur va sotuvchi — subyektlar, to'lov — majburiyat mazmuni.
1) intizomiy huquqbuzarlik; 2) fuqaroviy huquqbuzarlik; 3) jinoiy huquqbuzarlik; 4) ma'muriy huquqbuzarlik.
a) fuqarolarning huquq va erkinliklariga, mulkchilikka, davlat va jamoat tartibiga, tabiiy muhitga tajovuz qiluvchi g'ayrihuquqiy, aybli (qasddan yoki ehtiyotsizlik orqasida) sodir etilgan harakat yoki harakatsizlik;
b) insonning mulkiga yoki shaxsiga qarshi qonunga xilof harakat (yoki harakatsizlik) natijasida yetkazilgan zarar. Masalan, bir shaxsdan pul olib uni vaqtida qaytarmaslik;
s) xizmat burchini bajarib turganida har qanday mehnatda majburiy bo'lgan mehnat tartib-qoidalarining va rahbarlikka bo'ysunish tamoyillarining buzilishi;
d) jinoyat kodeksi bilan taqiqlangan, aybli ijtimoiy xavfli qilmish (harakat yoki harakatsizlik).
- A) 1-a, 2-d, 3-s, 4-b
- B) 1-s, 2-b, 3-d, 4-a
- C) 1-d, 2-s, 3-b, 4-a
- D) 1-s, 2-b, 3-a, 4-d
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) 1-s, 2-b, 3-d, 4-a
Intizomiy huquqbuzarlik (1) — mehnat tartib-qoidalari va bo'ysunish tamoyillarini buzish (s). Fuqaroviy huquqbuzarlik (2) — mulk/shaxsga qarshi zarar yetkazish, masalan qarzni qaytarmaslik (b). Jinoiy huquqbuzarlik (3) — JK bilan taqiqlangan ijtimoiy xavfli qilmish (d). Ma'muriy huquqbuzarlik (4) — davlat/jamoat tartibi, tabiiy muhitga tajovuz (a). Demak 1-s, 2-b, 3-d, 4-a.
- A) qabilalar vujudga kelishi bilan
- B) ijtimoiy guruhlar vujudga kelishi bilan
- C) davlatlar vujudga kelishi bilan
- D) to'dalar vujudga kelishi bilan
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) davlatlar vujudga kelishi bilan
Axloq normalari huquq shaklida (umummajburiy, davlat tomonidan ta'minlanadigan qoidalar sifatida) davlatlar vujudga kelishi bilan ifodalana boshlangan. Huquq davlat bilan birga paydo bo'lib, axloqiy qoidalarning bir qismini rasmiy normalarga aylantirgan.
I. Axloq
II. Huquq
III. Huquq normasi
IV. Huquq tizimi
a) bu jamiyatdagi mavjud huquq normalarining bir butun voqelik sifatida harakatlanishi, huquq normalari va sohalarini muayyan izchillikda, o'zaro uzviy aloqadorlikda joylanishi;
b) bu huquq tizimining eng asosiy, dastlabki elementi;
c) davlat tomonidan o'rnatilgan va u tomonidan himoya qilinadigan barcha uchun majburiy bo'lgan xulq-atvor qoidalarining tizimi;
d) kishining jamiyatdagi xulq-atvorini tartibga soluvchi talab va qoidalar yig'indisi.
- A) I-a, II-b, III-c, IV-d
- B) I-d, II-c, III-b, IV-a
- C) I-b, II-c, III-d, IV-a
- D) I-d, II-c, III-a, IV-b
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) I-d, II-c, III-b, IV-a
Axloq — jamiyatdagi xulq-atvorni tartibga soluvchi talab va qoidalar yig'indisi (d); Huquq — davlat o'rnatadigan va himoya qiladigan majburiy xulq-atvor qoidalari tizimi (c); Huquq normasi — huquq tizimining eng asosiy, dastlabki elementi (b); Huquq tizimi — normalarning bir butun voqelik sifatida uzviy joylanishi (a). Demak I-d, II-c, III-b, IV-a.
- A) vakolatli davlat organlarining qonun chiqarish faoliyati hamda har bir vakolatli davlat organining qat'iy belgilangan huquqiy-normativ hujjatlarni chiqarish huquqiga egaligidir
- B) huquqning asosiy manbaidir
- C) u qabul qilingach, o'sha masala bo'yicha umummajburiy qoidaga aylanadi
- D) bu jamiyat a'zolari tomonidan uzoq vaqt qo'llanilishi, doimiy takrorlanishi natijasida jamiyat tomonidan qabul qilingan xulq-atvor normasiga aylangan va keyinchalik davlat tomonidan tasdiqlangan qoidaga aytiladi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) vakolatli davlat organlarining qonun chiqarish faoliyati hamda har bir vakolatli davlat organining qat'iy belgilangan huquqiy-normativ hujjatlarni chiqarish huquqiga egaligidir
Qonunchilik — vakolatli davlat organlarining qonun chiqarish faoliyati va har bir organning belgilangan normativ-huquqiy hujjatlarni chiqarish huquqiga egaligidir. D varianti — huquqiy odat (urf-odat huquqi) ta'rifi, A esa qonunchilik ta'rifidir.
- A) promulgatsiya
- B) gipoteza
- C) sanksiya
- D) dispozitsiya
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) dispozitsiya
Dispozitsiya — huquq normasining subyektlar huquq va majburiyatlarini (xulq-atvor qoidasini) belgilaydigan markaziy qismi. Ushbu norma shaxsning mehnat qilish va ishsizlikdan himoyalanish huquqini belgilab berganligi sababli, unda huquq normasining dispozitsiyasi mavjud (gipoteza/sanksiya emas). Norma matni Konstitutsiyaning mehnat huquqiga oid moddasidan olingan.
Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.