Davlat va huquq nazariyasi — test savollari javoblari bilan (4-sahifa)
1) Gipoteza
2) Dispozitsiya
3) Sanksiya
a) Og'ir oqibatlarga sabab bo'lsa;
b) suv yoki suv havzalaridan foydalanish shartlarini buzish;
c) eng kam oylik ish haqining ellik barobaridan yuz barobarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari, yoxud olti oygacha qamoq yoki uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
- A) 1-a; 2-c; 3-b
- B) 1-c; 2-b; 3-a
- C) 1-b; 2-a; 3-c
- D) 1-a; 2-b; 3-c
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) 1-a; 2-b; 3-c
Huquq normasi uch qismdan iborat: gipoteza (norma qo'llanadigan shart-sharoit) — «og'ir oqibatlarga sabab bo'lsa» (a); dispozitsiya (xulq-atvor qoidasi/taqiqlangan harakat) — «suv havzalaridan foydalanish shartlarini buzish» (b); sanksiya (huquqbuzarlik uchun javobgarlik chorasi) — jarima/qamoq/ozodlikdan mahrum qilish (c). Demak 1-a, 2-b, 3-c.
- A) faqat gipoteza
- B) dispozitsiya va sanksiya
- C) faqat dispozitsiya
- D) gipoteza va dispozitsiya
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) gipoteza va dispozitsiya
Normada shart (gipoteza) — "25 yoshga to'lgan va kamida 5 yil O'zbekiston hududida muqim yashayotgan fuqaro" — hamda xulq-atvor qoidasi (dispozitsiya) — "deputat yoki senator bo'lishi mumkin" — mavjud; sanksiya yo'q. Demak gipoteza va dispozitsiya.
1) davlatning (xalqning) irodasini aks ettiradi; 2) davlat tomonidan normativ hujjatlarda aks ettiriladi; 3) davlat tomonidan muhofaza qilinadi, zarur bo'lgan hollarda davlatning majburlov kuchi bilan ta'minlanadi; 4) jamiyat va davlat nuqtayi nazaridan eng muhim bo'lgan siyosiy-huquqiy munosabatlarni mustahkamlaydi.
- A) 1, 2, 3, 4
- B) 1, 2
- C) 1, 2, 3
- D) 2, 3, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) 1, 2, 3
Huquq normasiga xos belgilar — davlat (xalq) irodasini aks ettirishi (1), normativ hujjatlarda mustahkamlanishi (2) va davlat majburlov kuchi bilan ta'minlanishi (3). 4-band siyosiy-huquqiy munosabatlarning eng muhimligiga oid bo'lib, muallif kalitiga ko'ra huquq normasining asosiy belgilari qatoriga kiritilmagan. To'g'ri javob — 1, 2, 3.
I. normativ-huquqiy hujjat
II. yuridik pretsedent
III. umumiylik
a) sudning umummajburiy ahamiyatga ega bo'lgan aniq bir ish bo'yicha qarori;
b) O'zbekiston huquq tizimida qo'llanilmaydi;
c) O'zbekistonda huquq tizimining asosiy manbasi;
d) huquq manbasi, shakli;
e) umummajburiy xulq-atvor qoidalarini o'z ichiga olgan rasmiy hujjat.
- A) I-a, b; II-c, e; III-d
- B) I-c, b; II-a, e; III-d
- C) I-a, b; II-c, d; III-e
- D) I-d, b; II-c, e; III-a
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) I-a, b; II-c, e; III-d
Muallif kalitiga ko'ra to'g'ri javob — A. Normativ-huquqiy hujjat (I) — O'zbekistonda asosiy huquq manbasi (c) va umummajburiy xulq-atvor qoidalarini o'z ichiga olgan rasmiy hujjat (e); yuridik pretsedent (II) — sudning aniq ish bo'yicha umummajburiy qarori (a), lekin O'zbekistonda qo'llanilmaydi (b); umumiylik (III) esa ikkalasiga ham xos — huquq manbasi, shakli (d). (Diqqat: kalit A bandni tasdiqlaydi; izoh huquqiy mantiq bilan moslashtirildi.)
1) Ma'muriy huquq; 2) Ekologiya huquqi; 3) Yer huquqi; 4) Jinoyat huquqi; 5) Moliya huquqi; 6) Konstitutsiyaviy huquq; 7) Oila huquqi; 8) Fuqarolik huquqi; 9) Mehnat huquqi.
- A) 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- B) 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- C) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- D) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Sanab o'tilgan to'qqizta soha — Ma'muriy, Ekologiya, Yer, Jinoyat, Moliya, Konstitutsiyaviy, Oila, Fuqarolik va Mehnat huquqi — barchasi O'zbekiston huquq tizimining asosiy sohalari hisoblanadi. To'g'ri javob — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 (hammasi).
- A) Saylov kodeksi
- B) Bojxona kodeksi
- C) Banklar va bank faoliyati to'g'risidagi qonun
- D) Soliq kodeksi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) Saylov kodeksi
Qonunning shaxslar doirasida amal qilishiga istisno — qonun barcha shaxslarga emas, balki ayrim toifaga (masalan saylovchilar, nomzodlar) qaratilgan holat. Saylov kodeksi aynan saylov jarayoni ishtirokchilariga nisbatan amal qiladi, shuning uchun u shaxslar doirasidagi istisnoga misol bo'ladi.
I. Huquq normasining asosiy vazifasi – ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish.
II. Huquq normasi davlat tomonidan muhofaza qilinadi, zarur bo'lgan hollarda davlatning majburlov kuchi bilan ta'minlanadi.
III. Huquq normasi – bu huquq tizimining eng fakultativ, so'ngi elementi.
- A) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- B) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
- D) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
I — to'g'ri (huquq normasining asosiy vazifasi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish). II — to'g'ri (norma davlat majburlov kuchi bilan ta'minlanadi). III — noto'g'ri: huquq normasi tizimning fakultativ emas, balki dastlabki (birlamchi) elementidir. To'g'ri javob — I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri.
a) odam;
b) shaxs;
c) kishi.
I. Jins nuqtayi nazaridan odamning ayol kishi yoki erkak kishi ekanini bildiradi, bu tushuncha ko'proq ijtimoiy mazmunga ega.
II. Atrof-muhitga faol ta'sir ko'rsata olishi bilan boshqa tirik mavjudotlardan farq qiladi.
III. Falsafiy, ijtimoiy, axloqiy tushuncha bo'lib, u o'zida inson mohiyatini, uning mavjudot sifatidagi qadriyatini mujassam etadi.
- A) a-I, b-II, c-III
- B) a-I, c-II, b-III
- C) b-I, a-II, c-III
- D) c-I, a-II, b-III
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) c-I, a-II, b-III
Kishi — jins nuqtayi nazaridan ayol yoki erkak ekanini bildiradi (I); Odam — atrof-muhitga faol ta'sir ko'rsatishi bilan farq qiladigan tirik mavjudot (II); Shaxs — falsafiy-ijtimoiy-axloqiy tushuncha bo'lib, inson mohiyatini mujassam etadi (III). Demak c-I, a-II, b-III.
I. Huquqiy odat
II. Yuridik pretsedent
III. Umumiy xususiyatlar
a) Uzoq davr mobaynida amalda bo'lishi natijasida shakllangan va davlat tomonidan umummajburiy qoida sifatida tan olingan xulq-atvor qoidasidir.
b) Sudning umummajburiy ahamiyatga ega bo'lgan aniq bir ish bo'yicha qaroridir.
c) U qabul qilingach, o'sha masala bo'yicha umummajburiy qoidaga aylanadi.
d) Huquq manbalari.
- A) I-a, II-d, III-b
- B) I-a, II-b, c, III-d
- C) I-b, II-a, III-c
- D) I-a, II-b, III-c
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) I-a, II-b, c, III-d
Huquqiy odat (I) — uzoq amalda bo'lib shakllangan, davlat tan olgan xulq-atvor qoidasi (a). Yuridik pretsedent (II) — sudning aniq ish bo'yicha umummajburiy qarori (b) bo'lib, qabul qilingach o'sha masala bo'yicha umummajburiy qoidaga aylanadi (c). Umumiy xususiyat (III) — har ikkisi ham huquq manbalaridir (d). Demak I-a, II-b va c, III-d.
- A) jinoyat huquqi
- B) fuqarolik huquqi
- C) protsessual huquq
- D) moddiy huquq
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) moddiy huquq
Moddiy huquq — huquqiy munosabat ishtirokchilarining huquq va majburiyatlarini (subyektlarning xulq-atvori mazmunini) belgilaydi. Protsessual huquq esa bu huquqlarni amalga oshirish va himoya qilish tartibini belgilaydi.
Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.