Davlat va huquq nazariyasi — test savollari javoblari bilan (3-sahifa)
1) uning ishtirokchilari o'rtasidagi huquqiy (yuridik) aloqalar;
2) davlat irodasini muayyan huquqiy normativ hujjatlar, qonun normalarida ifodalash;
3) sudning umummajburiy ahamiyatga ega bo'lgan aniq bir ish bo'yicha qaroridir;
4) ularning aloqalari o'zaro huquq va majburiyatlarida namoyon bo'ladi;
- A) 1, 3
- B) 2, 3
- C) 2, 4
- D) 1, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) 1, 4
Huquqiy munosabat — huquq normalari bilan tartibga solinadigan, ishtirokchilari o'zaro huquq va majburiyatlarga ega bo'lgan ijtimoiy aloqadir. Demak to'g'ri bandlar — 1 (ishtirokchilar o'rtasidagi yuridik aloqa) va 4 (o'zaro huquq va majburiyatlarda namoyon bo'lishi). 2 va 3-bandlar huquqiy munosabat emas, balki norma va sud qarori ta'rifi.
- A) Huquqiy ong
- B) Huquqiy madaniyati
- C) Huquq sohasi
- D) Huquq tizimi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) Huquqiy madaniyati
Huquqiy madaniyat — shaxsning huquqiy ongiga tayangan holda o'z huquqlarini, o'zgalar manfaatiga zid kelmaydigan tarzda amalga oshirishidir. Bu huquqiy ong va huquqiy faollikning amaliy namoyoni hisoblanadi.
- A) Huquqiy ong
- B) Huquqiy layoqat
- C) Huquqiy muomala
- D) Huquqiy madaniyat
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) Huquqiy madaniyat
Axloqiy fazilatlar va huquqiy bilimlar yig'indisi yuqori darajadagi huquqiy madaniyat asosini tashkil etadi. Huquqiy madaniyat — huquqiy ong, bilim va xulq-atvor birligida namoyon bo'ladi.
1) Gipoteza
2) Dispozitsiya
3) Sanksiya
a) Og'ir oqibatlarga sabab bo'lsa;
b) suv yoki suv havzalaridan foydalanish shartlarini buzish;
c) eng kam oylik ish haqining ellik barobaridan yuz barobarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari, yoxud olti oygacha qamoq yoki uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
- A) 1-a; 2-c; 3-b
- B) 1-c; 2-b; 3-a
- C) bazaviy hisoblash miqdorining ellik baravaridan yuz baravarigacha miqdorda jarima yoki uch yilgacha axloq tuzatish ishlari, yoxud olti oygacha qamoq yoxud uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi
- D) 1-a; 2-b; 3-c
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) 1-a; 2-b; 3-c
Huquq normasi uch elementdan iborat va ularni ajratish uchun har biriga tegishli savol beriladi. GIPOTEZA — «qachon, qanday shartda?»: bu yerda «og'ir oqibatlarga sabab bo'lsa» (a), ya'ni norma qo'llaniladigan shart. DISPOZITSIYA — «nima qilish (yoki qilmaslik) kerak?»: «suv yoki suv havzalaridan foydalanish shartlarini buzish» (b), ya'ni taqiqlangan xulq-atvor qoidasi. SANKSIYA — «qanday oqibat kelib chiqadi?»: jarima, axloq tuzatish ishlari, qamoq yoki ozodlikdan mahrum qilish (c), ya'ni javobgarlik chorasi. Demak 1-a, 2-b, 3-c. Eslatma: jarima miqdori amaldagi qonunchilikda bazaviy hisoblash miqdoriga (BHM) nisbatan belgilanadi — «eng kam oylik ish haqi» tushunchasi 2019-yildan qo'llanilmaydi.
- A) faqat gipoteza
- B) dispozitsiya va sanksiya
- C) faqat dispozitsiya
- D) gipoteza va dispozitsiya
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) gipoteza va dispozitsiya
Normada shart (gipoteza) — "25 yoshga to'lgan va kamida 5 yil O'zbekiston hududida muqim yashayotgan fuqaro" — hamda xulq-atvor qoidasi (dispozitsiya) — "deputat yoki senator bo'lishi mumkin" — mavjud; sanksiya yo'q. Demak gipoteza va dispozitsiya.
1) davlatning (xalqning) irodasini aks ettiradi; 2) davlat tomonidan normativ hujjatlarda aks ettiriladi; 3) davlat tomonidan muhofaza qilinadi, zarur bo'lgan hollarda davlatning majburlov kuchi bilan ta'minlanadi; 4) jamiyat va davlat nuqtayi nazaridan eng muhim bo'lgan siyosiy-huquqiy munosabatlarni mustahkamlaydi.
- A) 1, 2, 3, 4
- B) 1, 2
- C) 1, 2, 3
- D) 2, 3, 4
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) 1, 2, 3
Huquq normasiga xos belgilar — davlat (xalq) irodasini aks ettirishi (1), normativ hujjatlarda mustahkamlanishi (2) va davlat majburlov kuchi bilan ta'minlanishi (3). To'g'ri javob — 1, 2, 3.
1) Ma'muriy huquq; 2) Ekologiya huquqi; 3) Yer huquqi; 4) Jinoyat huquqi; 5) Moliya huquqi; 6) Konstitutsiyaviy huquq; 7) Oila huquqi; 8) Fuqarolik huquqi; 9) Mehnat huquqi.
- A) 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- B) 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- C) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- D) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: C) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Sanab o'tilgan to'qqizta soha — Ma'muriy, Ekologiya, Yer, Jinoyat, Moliya, Konstitutsiyaviy, Oila, Fuqarolik va Mehnat huquqi — barchasi O'zbekiston huquq tizimining asosiy sohalari hisoblanadi. To'g'ri javob — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 (hammasi).
- A) Saylov kodeksi
- B) Bojxona kodeksi
- C) Banklar va bank faoliyati to'g'risidagi qonun
- D) Soliq kodeksi
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: A) Saylov kodeksi
Qonunning shaxslar doirasida amal qilishiga istisno — qonun barcha shaxslarga emas, balki ayrim toifaga (masalan saylovchilar, nomzodlar) qaratilgan holat. Saylov kodeksi aynan saylov jarayoni ishtirokchilariga nisbatan amal qiladi, shuning uchun u shaxslar doirasidagi istisnoga misol bo'ladi.
I. Huquq normasining asosiy vazifasi – ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish.
II. Huquq normasi davlat tomonidan muhofaza qilinadi, zarur bo'lgan hollarda davlatning majburlov kuchi bilan ta'minlanadi.
III. Huquq normasi – bu huquq tizimining eng fakultativ, so'ngi elementi.
- A) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- B) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
- C) I-noto'g'ri; II-to'g'ri; III-to'g'ri
- D) I-to'g'ri; II-noto'g'ri; III-to'g'ri
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: B) I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri
I — to'g'ri (huquq normasining asosiy vazifasi ijtimoiy munosabatlarni tartibga solish). II — to'g'ri (norma davlat majburlov kuchi bilan ta'minlanadi). III — noto'g'ri: huquq normasi tizimning fakultativ emas, balki dastlabki (birlamchi) elementidir. To'g'ri javob — I-to'g'ri; II-to'g'ri; III-noto'g'ri.
a) odam;
b) shaxs;
c) kishi.
I. Jins nuqtayi nazaridan odamning ayol kishi yoki erkak kishi ekanini bildiradi, bu tushuncha ko'proq ijtimoiy mazmunga ega.
II. Atrof-muhitga faol ta'sir ko'rsata olishi bilan boshqa tirik mavjudotlardan farq qiladi.
III. Falsafiy, ijtimoiy, axloqiy tushuncha bo'lib, u o'zida inson mohiyatini, uning mavjudot sifatidagi qadriyatini mujassam etadi.
- A) a-I, b-II, c-III
- B) a-I, c-II, b-III
- C) b-I, a-II, c-III
- D) c-I, a-II, b-III
Javobni ko'rish
To'g'ri javob: D) c-I, a-II, b-III
Kishi — jins nuqtayi nazaridan ayol yoki erkak ekanini bildiradi (I); Odam — atrof-muhitga faol ta'sir ko'rsatishi bilan farq qiladigan tirik mavjudot (II); Shaxs — falsafiy-ijtimoiy-axloqiy tushuncha bo'lib, inson mohiyatini mujassam etadi (III). Demak c-I, a-II, b-III.
Bu — mavzuning ochiq namuna qismi. To'liq bank, vaqt rejimi, tahlil va xatolar ustida ishlash — test rejimida.