Kam ta'minlangan oila farzandlariga qo'shimcha to'garaklar ochiladi

Prezident raisligida 2026-yil 3-sentabrda o'tkazilgan videoselektor yig'ilishida yoshlar yetakchilari, hokim yordamchilari va xotin-qizlar faollariga aniq vazifa yuklandi: maktab, texnikum va o'quv markazlarida kam ta'minlangan oilalar farzandlari uchun qo'shimcha to'garaklar tashkil etish. Yig'ilish kambag'allikni qisqartirish va aholi daromadlarini oshirish masalasiga bag'ishlangan edi. Xabarni Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining rasmiy kanali e'lon qildi.

Vazifa quruq gapdan chiqmagan. Yig'ilishda bitta viloyat bo'yicha raqam aytildi: Xorazmda o'rganilgan kam ta'minlangan oilalarda 48 ming nafar bola bor, ammo mas'ullarda ushbu yoshlar bilan alohida shug'ullanish va ularni hozirdan kasb-hunarga jalb etish bo'yicha maxsus dastur yo'q. Shu bo'shliqni to'garaklar to'ldirishi kerak.

3-sentabrda qanday raqamlar aytildi

Yig'ilishda Xorazm misolida to'rtta raqam keltirildi va ularning har biri boshqa-boshqa muammoni ko'rsatadi.

Yana bitta ko'rsatkich alohida aytildi: bunday oilalar farzandlarining bog'cha qamrovi 75 foizga ham yetmaydi. Ya'ni har to'rt boladan kamida bittasi maktabgacha ta'limga bormaydi va maktabga tengdoshlaridan orqada kirib keladi.

Avval qanday edi, endi nima o'zgaradi

Kam ta'minlangan oila farzandini to'garakka yozdirish 2026-yil 3-sentabrda o'ylab topilgan chora emas. U 2026-yil 29-yanvardagi 35-son hukumat qarorida allaqachon yozilgan: qaror 2026-yil 2-fevraldan kuchga kirgan va Ijtimoiy reyestrga kiritilgan oilalar uchun individual reja tuzish tartibini belgilagan. Individual reja arizasining «Ta'lim yo'nalishi» qismida oila to'rtta choradan tanlaydi — bog'chaga joylashtirish, to'garakka joylashtirish, ta'lim krediti ajratish, kontrakt to'lovini to'lashda yordam berish.

Farq shunda: yanvardagi qaror oiladan so'raydi — ehtiyojingiz bormi, individual rejaga yozamizmi. Sentabrdagi vazifa esa muassasaga qaratilgan: maktab, texnikum va o'quv markazi to'garakning o'zini ochib qo'yishi kerak. Bittasi talabni ro'yxatga oladi, ikkinchisi taklifni yaratadi. Ilgari oila «to'garakka joylashtiring» deb yozsa ham, tumanda mos to'garak topilmasligi mumkin edi.

Yig'ilishda infratuzilma bor ekani ham qayd etildi: viloyatning har bir tumanida kamida 1–2 tadan texnikum va 4–5 tadan o'quv markazi ishlaydi. Ya'ni yangi bino qurish talab qilinmaydi — mavjud muassasalarda guruh ochish masalasi turibdi.

Qaysi to'garaklar bugun rasman ishlaydi?

Maktablar bo'yicha tayyor hujjat bor. Maktabgacha va maktab ta'limi vazirining 2026-yil 27-avgustdagi buyrug'i bilan «Umumiy o'rta ta'lim maktablarida musiqa va san'at yo'nalishidagi to'garaklarni tashkil etish va faoliyatini yo'lga qo'yish tartibi to'g'risida»gi Nizom tasdiqlandi. U davlat rahbarining 2026-yil 2-iyundagi 103-son qarori ijrosini ta'minlash uchun qabul qilingan.

Nizomga ko'ra yangi o'quv yilidan umumta'lim maktablarida to'rtta yo'nalish bo'yicha to'garaklar ishlaydi: «Dutor», «Milliy raqs», «Yosh doirachilar», «Tasviriy san'at». Mashg'ulot haftasiga 2 soat, o'quv yili davomida jami 72 soat. To'garak a'zolari o'rtasida tanlovlar o'tkaziladi va ular orasidan iqtidorli o'quvchilar saralab olinadi.

Texnikum va o'quv markazlaridagi to'garaklar bo'yicha esa hozircha alohida nizom yo'q — 3-sentabrdagi vazifa aynan shu bo'shliqni yopishga qaratilgan.

Kim ro'yxatga oladi va qayerda

Kam ta'minlangan oila uchun kirish nuqtasi bitta — Ijtimoiy reyestr va u orqali tuziladigan individual reja. 35-son qarorga ko'ra individual rejani «mahalla yettiligi» tasdiqlaydi, rejadagi xizmat va yordamlarni esa tegishli vazirlik va idoralar bajaradi.

Nazorat mexanizmi ham yozilgan. Individual rejalarning bajarilishi har oyda bir marta muhokama qilinadi, ijro holati tuman va shahar hokimlarining eng muhim samaradorlik ko'rsatkichlaridan biri sifatida hisobga olinadi. Nizo chiqsa — tuman va shahar hokimliklari huzurida nizolarni hal qilish bo'yicha apellyatsiya kengashlari ishlaydi.

Reyestrga kirish yoki chiqish haqidagi xabar oilaning mobil raqamiga bepul SMS orqali yuboriladi. Ariza berish uchun uchta yo'l bor: «Yagona milliy ijtimoiy himoya» axborot tizimi, Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali va «Ijtimoiy karta» mobil ilovasi.

Vaucher: kelasi yildan nima qoplanadi?

O'sha 3-sentabrdagi yig'ilishda ikkinchi qaror ham e'lon qilindi. Kelasi yildan Ijtimoiy reyestrga kirgan oila farzandlarining to'rt xil xarajati vaucher orqali qoplanadi: davlat va xususiy bog'cha badali, o'quv markazi to'lovi, yo'lkira hamda oliygohdagi yotoqxona xarajati.

Vaucherning ikkita sharti alohida aytildi. Birinchisi — u 12 oy muddatga beriladi. Ikkinchisi va muhimrog'i — oila Ijtimoiy reyestrdan chiqarilganidan keyin ham vaucher amal qilishda davom etadi. Ya'ni oila daromadi ko'tarilib reyestrdan chiqsa, bolaning o'quv markazi to'lovi yil oxirigacha to'xtamaydi.

Bu yo'nalishdagi raqamlashtirish muddati 35-son qarorda belgilangan: vazirlik va idoralar 2027-yil 1-yanvarga qadar raqamlashtirilmagan qo'llab-quvvatlash choralarini elektron taqdim etish uchun o'z axborot tizimlarini ishlab chiqishi va joriy etishi kerak.

Hali nima yo'q

Ochiq aytamiz: 2026-yil 4-sentabr holatiga qadar kam ta'minlangan oilalar farzandlari uchun qo'shimcha to'garaklar bo'yicha alohida qaror yoki farmon huquqiy ma'lumotlar bazasida e'lon qilinmagan. Mavjudi — videoselektor yig'ilishida belgilangan vazifa va uni e'lon qilgan vazirlik xabari.

Bu amalda uchta narsani anglatadi. Birinchidan, to'garak ro'yxatiga yozilishning yagona respublika tartibi hozircha yo'q — masala tuman darajasida hal qilinadi. Ikkinchidan, qaysi to'garaklar ochilishi maktablar uchun 27-avgustdagi nizomda, texnikum va o'quv markazlari uchun esa hali hech qayerda yozilmagan. Uchinchidan, bu xizmat uchun kimdir sizdan pul so'rasa — hech qanday to'lov nazarda tutilmagan, chunki gap davlat ijtimoiy qo'llab-quvvatlash chorasi haqida bormoqda.

Kim yutadi, kim chetda qoladi

Yutadigan toifa aniq: Ijtimoiy reyestr, «Temir daftar» va «Ayollar daftari»ga kiritilgan oilalarning maktab yoshidagi farzandlari, ayniqsa onasi bola parvarishi bilan band bo'lgan oilalarda. Ular uchun to'garak — pullik repetitorga muqobil, chunki mashg'ulot maktabning o'zida, bepul va dars jadvalidan keyin bo'ladi.

Chetda qolish xavfi ham bor. Individual reja tuzilmagan oila tizimga ko'rinmaydi: mahalla yettiligi rejaga «to'garakka joylashtirish» ni yozmasa, bola avtomatik ro'yxatga tushmaydi. Reyestrda turgani bilan rejasi bo'sh qolgan oila — eng zaif nuqta.

Misol: 48 ming bolani qamrab olish qancha soat

Yig'ilishda aytilgan Xorazm raqamini maktab nizomidagi soatga ko'paytiramiz. Bitta to'garakka o'rtacha 15 bola olinadi deb hisoblasak, 48 000 bolani qamrab olish uchun 3 200 ta to'garak guruhi kerak bo'ladi.

Har bir guruh o'quv yili davomida 72 soat ishlaydi (haftasiga 2 soat). Demak bitta viloyatda yiliga 230 400 soat mashg'ulot chiqadi. Har bir tumanda 4–5 ta o'quv markazi va 1–2 ta texnikum borligini hisobga olsak, bu yuk maktablar zimmasiga yolg'iz tushmaydi — shuning uchun vazifa uchta turdagi muassasaga birdan yuklandi.

Taqqoslash uchun: bir bolaga pullik to'garak oyiga 150 000 so'm bo'lsa, 9 oylik o'quv yilida bu 1 350 000 so'm. 48 000 bola uchun oila byudjetidan chiqadigan summa 64,8 milliard so'mga teng bo'lardi. Bepul to'garak aynan shu xarajatni oiladan olib tashlaydi.

Shu hafta nima qilish kerak

1. Oilangiz Ijtimoiy reyestrda turganini tekshiring — «Ijtimoiy karta» mobil ilovasi yoki davlat xizmatlari portali orqali.
2. Reyestrda bo'lsangiz, individual rejangizni so'rang va unda «to'garakka joylashtirish» yozilganini ko'ring. Yozilmagan bo'lsa, mahalla yettiligiga qo'shimcha kiritishni yozma so'rang.
3. Bolangiz o'qiydigan maktabdan «Dutor», «Milliy raqs», «Yosh doirachilar», «Tasviriy san'at» to'garaklaridan qaysilari ochilganini aniqlang — bu to'rttasi 27-avgustdagi nizom bo'yicha yangi o'quv yilidan ishlaydi.
4. Tumaningizdagi texnikum va o'quv markazlariga qo'ng'iroq qilib, kam ta'minlangan oila farzandlari uchun guruh ochilyaptimi deb so'rang.
5. To'garakka yozilish uchun sizdan pul so'ralsa, tuman hokimligi huzuridagi apellyatsiya kengashiga murojaat qiling.

Bolangiz maktab darslariga tayyorgarlikni uyda mustahkamlashi uchun 1–11-sinf darsliklari PDF ko'rinishida saytimizda ochiq turibdi, mashq uchun esa fan va mavzu bo'yicha testlar bor. Reyestrdagi oila farzandi oliygohga kirsa, yotoqxona to'lovi qoplanishi haqida alohida maqolamiz bor.

Shu mavzuda yana: Bog'cha to'lovini endi bolangizning shaxsiy raqami bilan to'laysiz

Shu mavzuda yana: Prezident maktabiga qabul: 4-sinfdan keyin, bir o'ringa 179 talabgor

Manba: Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligining rasmiy Telegram kanali, 2026-yil 3-sentabrdagi xabar; Maktabgacha va maktab ta'limi vazirining 2026-yil 27-avgustdagi buyrug'i bilan tasdiqlangan Nizom; Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 29-yanvardagi 35-son qarori (lex.uz/uz/docs/-8027513) (tekshirilgan sana: 2026-09-04)