10-sinf Fizika

MEXANIKA KINEMATIKA DINAMIKA MEXANIKADA SAQLANISH QONUNLARI STATIKA VA GIDRODINAMIKA MEXANIK TEBRANISHLAR VA TO‘LQINLAR TERMODINAMIKA ASOSLARI ELEKTRODINAMIKA O‘ZGARMAS TOK QONUNLARI TURLI MUHITLARDA ELEKTR TOKI O‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan 1-nashri TOSHKENT – “NISO POLIGRAFˮ – 2017 10

2 UO‘K: 53(075.3) KBK 22.3ya721 F58 Muallifl ar: N. Sh. Turdiyev – Mexanika, IV bob. “Statika va gidgodinamika”, VII bob. “O‘zgarmas tok qonunlari”, IX bob. “Turli muhitlarda elektr toki”; K. A. Tursunmetov – V bob. “Mexanik tebranishlar va to‘lqinlar”; A. G. Ganiyev – III bob. “Mexanikada saqlanish qonunlari”, VI bob. “Termodinamika”; K. T. Suyarov – I bob. “Kinematika”, VII bob. “Elektrodinamika”; J. E. Usarov – II bob. “Dinamika”, V bob. “Mexanik tebranishlar va to‘lqinlar”; A. K. Avliyoqulov – III bob. “Mexanikada saqlanish qonunlari”, VI bob. “Termodinamika”. Taqrizchilar: Sh. Usmanov – O‘zRFA Fizika-texnika institutining katta ilmiy xodimi, f-m.f.n. B. Nurillayev – Nizomiy nomidagi TDPU…

3 MEXANIKA MEXANIKA 1-mavzu. FIZIKANING TADQIQOT METODLARI Fizikada tabiatdagi jarayon va hodisalarni o‘rganishda o‘ziga xos tadqiqot metodlari mavjud. Fizika eksperimental fan hisoblanadi. Shu bois tajriba o‘tkazish jarayoni alohida sharoitni talab qiladi. Bunda o‘rganilayotgan jarayonga tashqi ta’sir ko‘rsatilmasligiga harakat qilinadi. Bundan tashqari, jarayonlarga tegishli fi zik parametrlar orasidagi bog‘lanishni matematik ifodalar orqali beriladi. Shunga ko‘ra fi ziklar jarayon- larning bundan keyingi borishini yoki oldin qanday bo‘lganligini juda aniq aytib berishga muvaffaq bo‘ldilar. Buyuk italyan fi zigi Galileo Galiley shunday deb yozgan edi: “Tabiat kitobi”ni tushunish uchun uning y…