Xohlamagan yo'nalishga tavsiya etildingizmi: to'rt yo'l va sharti

Tanlov natijasi chiqdi va siz ro'yxatda beshinchi yoki oltinchi o'ringa qo'ygan yo'nalishga tushdingiz. Endi savol bitta: buni o'zgartirib bo'ladimi? Qisqa javob — yo'q, lekin uchta boshqa yo'l bor va ularning har birida oldindan bilish kerak bo'lgan shart bor.

Nega tavsiya etilgan yo'nalish o'zgartirilmaydi

Tanlov natijasi qo'lda emas, algoritm bilan chiqariladi: siz ro'yxatdan o'tishda yo'nalishlarni o'zingiz tartibladingiz, tizim esa ballar ketma-ketligi bo'yicha har bir o'rinni to'ldirdi. Sizni boshqa yo'nalishga ko'chirish o'sha yo'nalishga o'z bali bilan tushgan boshqa abituriyentning o'rnini olish degani bo'lardi.

Qabul Nizomida biror organga tavsiya etilgan yo'nalishni almashtirish vakolati berilmagan. Ya'ni ariza yozib, telefon qilib yoki qabul komissiyasiga borib bu masalani hal qilib bo'lmaydi — bunday tartib umuman mavjud emas.

To'rt yo'l va ularning sharti

Eng qimmat xato: grantni tashlab ketish

Ko'pchilik shunday o'ylaydi: «bu yil kirmayman, keyingi yil yaxshiroq tayyorlanib, xohlagan yo'nalishimga grant bilan kiraman». Nizomning 48-bandi bu rejani buzadi.

Bandda aniq yozilgan: davlat granti asosida talabalikka qabul qilingan abituriyentning ikkinchi marta shu ta'lim bosqichida davlat granti asosida oliy ta'lim olishiga ruxsat etilmaydi. Bu ma'lumot vazirlikning axborot tizimidan real vaqt rejimida olinadi va bunday abituriyentlar grant uchun tanlovda umuman ishtirok etmaydi.

Amalda bu shunday ko'rinadi. Grant bilan tavsiya etildingiz, hujjat topshirdingiz, buyruq chiqdi — demak siz «grant asosida qabul qilingan» hisoblanasiz. Keyin o'qishni tashlasangiz ham, bu yozuv qoladi. Keyingi yil qayta topshirsangiz, ballingiz 180 bo'lsa ham grant ro'yxatiga tushmaysiz — faqat kontrakt tanlovida qatnashasiz.

Muhim farq: agar siz hali hujjat topshirmagan va buyruq chiqmagan bo'lsangiz, ya'ni rasman qabul qilinmagan bo'lsangiz, bu cheklov sizga tegishli emas. Chegara aynan qabul buyrug'i.

«Kiraman, keyin ko'chib olaman» nega ishlamaydi

Ikkinchi keng tarqalgan reja — kirib olib, birinchi semestr davomida boshqa yo'nalishga ko'chish. Ko'chirish Nizomining 10-bandi buni to'g'ridan-to'g'ri rad etish asosi qilib belgilagan: birinchi kursning birinchi semestriga o'qishni ko'chirishga yo'l qo'yilmaydi.

Istisnolar bor, lekin ular tor: kasallik tufayli akademik ta'til berilgan holatlar, o'qigan ta'lim yo'nalishi endi mavjud bo'lmagan holat va ko'chirib tiklash. Oddiy «yoqmadi» sabab bo'lolmaydi.

Demak eng erta imkoniyat — ikkinchi semestr. Bu esa kamida bir yarim semestr o'sha yo'nalishda o'qish degani.

Ko'chirishning ikkinchi sharti: mos yo'nalish

Vaqt kelganda ham ko'chirish avtomatik emas. Nizomga ko'ra ariza rad etiladigan asoslardan biri — oliy ta'lim tashkilotida mos (turdosh) ta'lim yo'nalishi yoki ta'lim shakli mavjud bo'lmasa.

Mos yoki turdoshlikni OTMdagi maxsus komissiya aniqlaydi: kadrlar tayyorlash yo'nalishlari, o'quv rejalari va dasturlari mazmunan yaqin bo'lishi kerak.

Ishlab chiqilgan misol. Sizni «Kimyoviy texnologiya» yo'nalishiga tavsiya etishdi, siz esa «Dasturiy injiniring» ni xohlaysiz. Bu ikkisi mazmunan turdosh emas — o'quv rejalari deyarli kesishmaydi. Ya'ni ikkinchi semestrda ariza bersangiz ham komissiya rad etadi. Aksincha, «Kimyoviy texnologiya» dan «Oziq-ovqat texnologiyasi» ga o'tish real: fanlar bir-biriga yaqin.

Shuning uchun ko'chirish rejasini tuzishdan oldin OTM saytidan o'sha yo'nalishning o'quv rejasini oching va o'zingizniki bilan solishtiring.

Ko'chirish arizasi qachon qabul qilinadi

Bu savolga aniq javob bor va u ko'pchilikni hafsalasini pir qiladi. Ko'chirish Nizomining 14-bandiga ko'ra arizalar bir o'quv yilida atigi ikki marta, elektron platforma orqali qabul qilinadi:

• kuzgi semestr mashg'ulotlari boshlanishidan oldin — 15-iyuldan 5-avgustgacha (5-avgust kuni ham);
• bahorgi semestr mashg'ulotlari boshlanishidan oldin — 10-yanvardan 20-yanvargacha (20-yanvar kuni ham).

Ya'ni bu yilning kuzgi oynasi 5-avgustda yopilgan — tanlov natijalari chiqqunga qadar. Demak hozir tavsiya etilgan abituriyent uchun eng yaqin imkoniyat — 10–20 yanvar. Bu sanani hoziroq telefoningizga eslatma qilib qo'ying: oyna atigi 11 kun ochiq turadi.

Ariza faqat elektron platforma orqali beriladi — vazirlikning rasmiy sayti yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali. Qog'ozda dekanatga olib borish tartibi yo'q.

Komissiya nimani tekshiradi

Ariza berilgach qaror OTMdagi Talabalar o'qishini ko'chirish va qayta tiklash bo'yicha komissiya tomonidan chiqariladi. Nizomning 37-bandiga ko'ra komissiya ikki narsani sinchiklab tekshiradi: o'qigan va ko'chirilishi so'ralayotgan yo'nalishlar mos yoki turdosh ekanligini, hamda ko'chirish asosini tasdiqlovchi hujjatlarni.

Hujjatlar talab darajasida bo'lmasa, rektorning talabalikka qabul qilish to'g'risidagi buyrug'i rasmiylashtirilmaydi. Ya'ni komissiya «ha» desa ham, hujjat yetishmasa jarayon oxirgi bosqichda to'xtaydi.

Eski OTMda sizning akademik ma'lumotnomangiz, reyting daftarchangiz va o'quv kartochkangiz nusxasi qoladi — bu 36-bandda yozilgan. Shuning uchun birinchi semestrni «baribir ko'chaman» deb tashlab qo'ymang: baholaringiz yangi joyga o'zingiz bilan boradi.

Kontrakt bilan tavsiya etilganlar uchun hisob boshqacha

48-banddagi cheklov faqat davlat granti asosida qabul qilinganlarga tegishli. Agar sizni to'lov-kontrakt asosida tavsiya etishgan bo'lsa, o'qimaslik qarori keyingi yilgi grant huquqingizga ta'sir qilmaydi — siz grant tanlovida to'la huquq bilan qatnashasiz.

Bu ikki toifa uchun qaror butunlay boshqacha bo'lishini anglatadi.

Birinchi hisob: grant bilan tavsiya etildingiz. Yo'nalish yoqmaydi, lekin o'qish bepul. Tashlab ketsangiz keyingi yil faqat kontrakt tanlovida qatnashasiz — ya'ni bir yil vaqt ustiga to'rt yillik kontrakt to'lovi qo'shiladi. Bunday holatda kirib, yanvarda turdosh yo'nalishga ko'chishga urinish deyarli har doim foydali.

Ikkinchi hisob: kontrakt bilan tavsiya etildingiz. Yo'qotadiganingiz — bir yil. Agar bu yilgi ballingiz grant chegarasiga yaqin bo'lgan bo'lsa (masalan, xohlagan yo'nalishingizda chegara 132 edi, siz 128 to'plagansiz), bir yil qo'shimcha tayyorgarlik grantga olib chiqishi mumkin. Bu holatda qayta topshirish mantiqiy.

Qaysi holatda ekaningizni bilish uchun tavsiya xatingizdagi asosga qarang: u yerda «davlat granti» yoki «to'lov-kontrakt» deb aniq yozilgan bo'ladi.

Nima qilish kerak: qadamlar

1. Grant yoki kontrakt ekanini aniqlang. Grant bo'lsa, tashlab ketish narxi yuqori — keyingi yil grant huquqi yo'qoladi.
2. Tavsiya etilgan yo'nalishning o'quv rejasini o'qing. Nomi yoqmagani bilan mazmuni yoqishi mumkin — birinchi kursda fanlar ko'p hollarda umumiy bo'ladi.
3. Turdosh yo'nalish bor-yo'qligini tekshiring. Bor bo'lsa — kirasiz va ikkinchi semestrda ariza berasiz. Yo'q bo'lsa — ko'chirish yo'li yopiq.
4. Qaror qiling. Kontrakt bo'lsa va turdosh yo'nalish yo'q bo'lsa, keyingi yil qayta topshirish mantiqiy bo'lishi mumkin.
5. 10–20 yanvarni belgilab qo'ying. Ko'chirish rejangiz bo'lsa, ariza aynan shu 11 kun ichida beriladi.
6. Muddatni o'tkazib yubormang. Hujjat topshirish va kontrakt to'lovi muddati qat'iy — kechiksangiz qaror sizsiz qabul qilinadi.

Bog'liq materiallar

• Tavsiya etildingizmi? Talaba bo'lish uchun yana uch qadam — hujjat, shartnoma va buyruq tartibi
• Kontrakt to'lovi: 15-sentabrgacha kamida 25 foiz
• O'qishga kirolmadingizmi? 6 ta imkoniyat
• Ballingizni kiriting — mos yo'nalishlarni ko'ring

Manba: Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentabrdagi 578-son qarori — 1-ilova 48-band (davlat granti takroran berilmasligi, 2026-yil 11-iyundagi 299-son qarori tahriri); 3-ilova 10-band (rad etish asoslari), 14-band (ariza muddatlari), 36 va 37-bandlar (komissiya va hujjatlar). Tekshirilgan sana: 2026-yil 28-avgust.