Bitiruvchi maoshi 4,9 mln: qaysi oliygoh ko'p to'laydi va necha ball kerak
Gʻolibjon Davronov
Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligi bitiruvchilarning rasmiy oylik daromadini tahlil qildi: 2025-yil iyulidan 2026-yil iyunigacha respublika bo'yicha o'rtacha ko'rsatkich 4,9 million so'm. Lekin eng qiziq narsa ro'yxatning o'zida emas — uni o'tish ballari bilan yonma-yon qo'yganda ko'rinadi.
Sohalar kesimi
| Soha | O'rtacha oylik daromad |
|---|---|
| Ijod va sport | 6,33 mln |
| Amaliy fanlar | 5,5 mln |
| Ijtimoiy-gumanitar | 4,61 mln |
| Tibbiyot | 4,43 mln |
| Respublika o'rtachasi | 4,9 mln |
Tibbiyot ro'yxatning pastida turgani ko'pchilikni hayron qoldiradi. Sabab metodikada: agentlik rasmiy qayd etilgan daromadni hisobga olgan va uni bitiruvchi yashayotgan hududdagi o'rtacha ish haqi bilan solishtirgan. Tibbiyot bitiruvchisining birinchi yillari rezidentura va past razryadga to'g'ri keladi.
Oliygohlar bo'yicha va necha ball kerakligi
| Oliygoh | Bitiruvchi maoshi | Kontrakt uchun eng past ball (2026) |
|---|---|---|
| VGIK Toshkent filiali | 23,4 mln | — |
| Inha universiteti | 12,6 mln | — |
| Vestminster universiteti | 12,5 mln | — |
| Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti | 10,6 mln | 161,6 |
| Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti | 10,3 mln | 59,1 |
| Toshkent axborot texnologiyalari universiteti | 9,4 mln | 56,7 |
| Singapur menejment instituti (MDIS) | 9,3 mln | — |
| Plexanov universiteti Toshkent filiali | 9,0 mln | — |
| Toshkent davlat yuridik universiteti | 8,4 mln | 164,9 |
| Navoiy konchilik va texnologiyalar universiteti | 8,1 mln | 56,7 |
O'ng ustun — bizning 2026-yilgi qabul bazamizdan: o'sha oliygohga kontrakt asosida kirish uchun eng past o'tish bali. Xorijiy va nodavlat oliygohlar davlat qabul tanlovida qatnashmaydi, shuning uchun ularda chiziqcha turibdi — ular o'z qoidalari bo'yicha qabul qiladi.
Jadvaldagi eng kutilmagan raqam
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti bitiruvchisi o'rtacha 9,4 million oladi — respublika o'rtachasidan deyarli ikki barobar ko'p. Ayni paytda TATUga kontrakt asosida kirish uchun eng past o'tish bali — 56,7, ya'ni minimal ball.
Navoiy konchilik va texnologiyalar universitetida ham xuddi shunday: kontrakt minimali 56,7, bitiruvchi maoshi 8,1 million.
Taqqoslang: Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetiga kontrakt bilan kirish uchun 161,6 ball kerak, bitiruvchi maoshi esa 10,6 million. Ya'ni 105 ball ko'p to'plash 1,2 million so'm farq beradi.
Amaliy hisob. Ballingiz 60 bo'lsin. Iqtisodiyot yoki huquq yo'nalishidagi kuchli oliygohlarga yetmaysiz. Lekin TATU yoki Navoiy konchiligining kontrakt guruhlariga ariza berishingiz mumkin — va o'sha oliygohlar bitiruvchilari respublika o'rtachasidan ko'proq daromad oladi. Past ball «past maosh» degani emas; muhimi — qaysi sohaga tushishingiz.
Hududlar: qayerda ishlaganingiz ham hal qiladi
Eng yuqori o'rtacha daromad Toshkent shahriga to'g'ri keladi — 6,6 million. Navoiy viloyatida qariyb 5 million, Toshkent viloyatida 4,96 million.
Navoiyning uchlikka kirishi tasodif emas: viloyatda konchilik va sanoat korxonalari ko'p, ular texnik yo'nalish bitiruvchisiga yuqori maosh beradi. Bu jadvaldagi Navoiy konchilik universiteti raqami bilan bir-birini tasdiqlaydi.
Bu raqamlarni qanday noto'g'ri o'qishadi
Birinchi xato: «VGIK filialiga kiraman, 23,4 million olaman» deb o'ylash. Bu o'rtacha ko'rsatkich va u kichik bitiruvchilar guruhidan hisoblangan — bir nechta yuqori daromad butun o'rtachani ko'taradi.
Ikkinchi xato: tibbiyotni past deb hisoblash. Metodika birinchi yillardagi rasmiy daromadni oladi; shifokorning daromadi keyingi yillarda o'sadi, lekin bu tahlil oynasiga tushmaydi.
Uchinchi xato: faqat oliygoh nomiga qarash. Bir oliygoh ichida ham yo'nalishlar bo'yicha farq katta — buni soha kesimidagi tahlil ko'rsatadi.
Yuqori ball yuqori maosh degani emas
Ko'pchilik shunday o'ylaydi: kirish bali qanchalik baland bo'lsa, bitirgach shuncha ko'p olasan. Bizning bazamizdagi grant ballarini agentlik raqamlari bilan yonma-yon qo'yganda bu qoida buziladi.
| Oliygoh | Grant bali (2026 o'rtachasi) | Bitiruvchi maoshi |
|---|---|---|
| Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti | 185,6 | 10,6 mln |
| Toshkent davlat yuridik universiteti | 184,3 | 8,4 mln |
| Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti | 179,9 | 10,3 mln |
| Toshkent axborot texnologiyalari universiteti | 152,2 | 9,4 mln |
| Navoiy konchilik va texnologiyalar universiteti | 133,5 | 8,1 mln |
Toshkent davlat yuridik universitetiga grant bilan kirish uchun o'rtacha 184,3 ball kerak — bu ro'yxatdagi ikkinchi eng yuqori talab. Ammo uning bitiruvchisi 8,4 million oladi. TATUga esa o'rtacha 152,2 ball bilan kiriladi, bitiruvchisi 9,4 million oladi.
Ya'ni 32 ball kam talab qiladigan oliygoh bir million ko'p daromad beryapti. Sabab ballda emas — mehnat bozorida: IT mutaxassisiga talab huquqshunosga qaraganda yuqori.
Xulosa: kirish bali raqobatni o'lchaydi, maosh esa bozorni. Ular bir-biriga bog'liq emas.
Kim uchun nima degani
Abituriyentga. Yo'nalish tanlayotganda ikkita ro'yxatni yonma-yon qo'ying: ballingizga yetadigan yo'nalishlar va shu sohalarning daromad ko'rsatkichi. «Ball yetmadi» degan yo'nalish o'rniga daromadi yuqori, lekin chegarasi past variant bo'lishi mumkin.
1-kurs talabasiga. Yo'nalishingiz ro'yxatning pastida bo'lsa ham vahima qilmang: bu o'rtacha ko'rsatkich va u sizning shaxsiy natijangizni belgilamaydi. Lekin qo'shimcha ko'nikma — til, dasturlash — shu o'rtachadan yuqoriga chiqishning eng oddiy yo'li.
Bitiruvchiga. Raqam rasmiy daromad bo'yicha. Norasmiy ish hisobga olinmagan, shuning uchun haqiqiy tasvir biroz boshqacha bo'lishi mumkin. Lekin bank krediti yoki ipoteka olishda aynan rasmiy daromad qaraladi.
Metodika: raqam qanday hisoblangan
Agentlik 2025-yil iyulidan 2026-yil iyunigacha bo'lgan 12 oylik oynani olgan. Hisobga rasmiy qayd etilgan daromad kirgan — ya'ni ish beruvchi soliq organiga ko'rsatgan summa.
Indeks hisoblanganda bitiruvchining daromadi u istiqomat qilayotgan hududdagi o'rtacha ish haqi bilan solishtirilgan. Shuning uchun hududlar kesimidagi farq — nafaqat maosh, balki mahalliy bozor darajasini ham ko'rsatadi.
Bu metodikaning ikkita cheklovi bor. Birinchisi: bitirgach chet elga ketgan yoki norasmiy ishlaydigan bitiruvchi hisobga tushmaydi. Ikkinchisi: 12 oylik oyna — bu karyera boshlanishi, uzoq muddatli daromad emas.
Nodavlat oliygohlar ro'yxatning tepasida — nega
Birinchi uchlik — VGIK filiali, Inha va Vestminster — davlat qabul tanlovida qatnashmaydigan oliygohlar. Ularning bitiruvchisi yuqori daromad ko'rsatishining uchta oddiy sababi bor.
- Kirish filtri pul bilan. Bu oliygohlarda o'qish qimmat, demak u yerga moliyaviy imkoniyati bor oilalarning farzandlari boradi. Ular bitirgach ham kuchliroq tarmoqqa ega bo'ladi.
- Til. Ta'lim ingliz tilida olib boriladi, bitiruvchi xalqaro kompaniyaga yoki masofaviy ishga tez kiradi.
- Guruh kichik. Bitiruvchilar soni oz bo'lgani uchun bir nechta yuqori daromad butun o'rtachani sezilarli ko'taradi.
Shuning uchun bu uch qatorni «men ham shu maoshni olaman» deb emas, «bu yerda boshqa mexanizm ishlayapti» deb o'qish to'g'ri. Davlat oliygohlari orasidagi taqqoslash sizga ko'proq narsa aytadi.
Kontrakt to'lovi bilan solishtirganda
Tabiiy savol: kontraktga to'laydigan pul bitirgach qaytadimi? Aniq javob berish uchun 2026/2027 o'quv yili kontrakt miqdorlari kerak, ular esa har bir oliygoh kengashi tomonidan alohida tasdiqlanadi — kontrakt narxi haqidagi maqolada nima aniq, nima hali noma'lumligi yozilgan.
Lekin bitta narsa hozir ham ko'rinadi: bitiruvchining o'rtacha oylik daromadi 4,9 million. Bu ko'pchilik yo'nalishdagi yillik kontrakt to'lovining sezilarli qismiga teng. Ya'ni ta'lim xarajati bir necha oylik ish haqi bilan qoplanadigan darajada.
Kontrakt to'lashda qiynalsangiz, ikkita yo'l bor: foizsiz ta'lim krediti va to'lovni qismlarga bo'lish (kamida 25 foizi 15-sentabrgacha).
Qaror qoidasi
- Sohani oliygohdan oldin tanlang. Soha o'rtachasi 4,43 dan 6,33 milliongacha farq qiladi — bu oliygohlar orasidagi farqdan barqarorroq ko'rsatkich.
- Ballingizga mos yuqori daromadli variantni qidiring. 56,7 ball bilan ham respublika o'rtachasidan yuqori daromad beradigan oliygohlar bor.
- Hududni hisobga oling. Toshkent va Navoiy o'rtacha daromad bo'yicha oldinda.
- Maoshni yagona mezon qilmang. Bu rasmiy daromad statistikasi, kasb tanlash esa undan kengroq masala.
Ballingizga qaysi yo'nalishlar mos kelishini ball bo'yicha tanlash sahifasidan ko'ring. Kontrakt chegaralari esa alohida maqolada.
Manba: Ta'lim sifatini ta'minlash milliy agentligining bitiruvchilar daromadi tahlili (2025-yil iyul — 2026-yil iyun). O'tish ballari — TestMakon qabul bazasi, 2026-yil. Tekshirilgan sana: 2026-yil 28-avgust.
