Супер-контракт нархлари: 1,5× дан 3,0× гача
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. Асосий рўйхатдан ўтолмаган, лекин минимал баллдан кам тўпламаган абитуриент учун учта йўл бор: вакант ўринлар (базавий контракт — энг арзони), қўшимча қабул (базавий контрактнинг 1,5–3,0 баробари) ва табақалаштирилган тўлов-контракт (нархни ректор белгилайди). Учаласида ҳам битта қатъий шарт: минимал баллдан паст тўплаган пул тўлаб ҳам кира олмайди. Оширилган нарх фақат биринчи ўқув йилига тегишли.
"Супер-контракт" деган нарса расман борми?
Йўқ. Амалдаги ҳужжат — Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентябрдаги 578-сон қарори — матнида "супер-контракт" сўзи умуман учрамайди. Бу халқ орасида пайдо бўлган ном. Расмий ҳужжатда учта алоҳида механизм бор ва уларнинг шартлари ҳам, нархи ҳам бир-биридан фарқ қилади. Шунинг учун "супер-контрактга ҳужжат топширдим" деган гап ноаниқ — қайси бири эканини билиш керак.
Учта йўлнинг фарқи нимада?
| Йўл | Кимга | Нархи (1-йил) |
|---|---|---|
| Вакант ўринлар (711-банд) | Минимал балл бор, лекин тавсия этилмаган; 2-босқичда ОТМ танламаганлар ҳам | Базавий контракт |
| Қўшимча қабул (73-банд) | Минимал балл бор ва асосий чегарага 4 баллгача етмаган | 1,5× — 3,0× |
| Табақалаштирилган (74-банд) | Минимал балл бор, юқоридаги иккисига тушмаган | Ректор белгилайди |
Вакант ўринларга қандай тушилади?
Бу — энг арзон ва кўпчилик эътибордан четда қолдирадиган йўл. 2026-йил январда қарорга қўшилган 711-бандга кўра, минимал балл ва ундан юқори тўплаган, лекин талабаликка тавсия этилмаган абитуриентлар вакант ўринларга базавий тўлов-контракт асосида танловда қатнаша олади. Рўйхатдан ўтишнинг иккинчи босқичида умуман йўналиш танламаганлар ҳам шу тоифага киради.
Муддатлар жуда тор: рўйхатдан ўтказиш натижалар эълон қилингандан бир ҳафта кейин бошланади ва бир ҳафта давом этади. Фанлар мажмуаси ва таълим тили мос бўлиши шарт. Танлов баллар кетма-кетлиги бўйича ўтказилади.
Қўшимча қабулда нарх қандай ҳисобланади?
Бу ерда нарх аниқ формула билан белгиланган — ректорнинг хоҳишига боғлиқ эмас. Шарт: бал минимал баллдан кам бўлмаслиги ва асосий қабул чегарасига 4 баллгача етмаган бўлиши керак. Чегарага қанчалик яқин бўлсангиз, шунчалик арзон:
| Чегарага етмаган балл | Базавий контрактга нисбатан |
|---|---|
| 1,05 баллгача | 1,5 баробар |
| 1,06 – 2,05 балл | 2,0 баробар |
| 2,06 – 3,05 балл | 2,5 баробар |
| 3,06 – 4,05 балл | 3,0 баробар |
Яъни чегарадан атиги 1 балл орқада қолган абитуриент 1,5 баробар тўлайди, 4 балл орқада қолгани эса 3 баробар. Танлов қатъий баллар кетма-кетлиги бўйича боради — пул тўлашга тайёрлигингиз навбатни ўзгартирмайди.
Табақалаштирилган тўлов-контракт кимга тегишли?
Агар минимал балингиз бор, лекин на асосий параметрлар доирасида, на қўшимча қабул орқали ўтолмаган бўлсангиз — ўқиш истагингизни билдириш орқали шу йўлдан киришингиз мумкин. Фарқи шундаки, бу ерда нархни олий таълим ташкилоти ректори белгилайди, қатъий коэффициэнт йўқ. Шунинг учун нарх ОТМдан ОТМга фарқ қилади ва уни олдиндан танлаган университетингиздан аниқлаштириш керак.
Пулни қачон ва қанча тўлаш керак?
Қўшимча қабулда ҳам, табақалаштирилган контрактда ҳам тартиб бир хил: Давлат комиссияси белгилаган муддатда биринчи ўқув йили шартларининг камида 50 фоизини тўлашингиз керак. Шундан кейингина ректор буйруғи билан талабаликка қабул қилинасиз. Яъни пул тўланмагунча буйруқ чиқмайди.
Муҳим огоҳлантириш: табақалаштирилган контракт асосида кирган талаба биринчи босқичда талабалар сафидан четлаштирилса, ўқишини тиклашда оширилган сумманинг қолган қисмини тўлаши талаб этилади. Яъни ярмини тўлаб кириб, кейин ташлаб кетиш қарзни йўқ қилмайди.
Оширилган нарх тўрт йил давом этадими?
Йўқ — бу энг кўп янглишиладиган жой. 578-сон қарорнинг 75-бандига кўра, қўшимча ва табақалаштирилган тўлов-контракт асосида қабул қилинган талабалар биринчи ўқув йилини муваффақиятли тугатгандан сўнг, кейинги ўқув йилидан бошлаб умумий белгиланган тўлов-контрактга ўтади. Яъни оширилган коэффициэнт фақат 1-курсга тегишли, иккинчи курсдан ҳамма билан бир хил тўлайсиз.
Минимал баллдан паст тўплаган нима қилади?
Учала йўлнинг ҳам биринчи шарти бир хил: бал Давлат комиссияси белгилаган минимал баллдан кам бўлмаслиги керак. Ундан паст тўплаган абитуриент пул тўлашга тайёр бўлса ҳам бакалавриатга кира олмайди. Бу ҳолатда реал вариантлар: кейинги йилга тайёрланиш, техникум ёки коллеж орқали йўл, ёхуд сиртқи/кечки таълим имкониятларини кўриб чиқиш.
Агар шу ҳолатга тушган бўлсангиз, вақтни беҳуда ўтказманг — мавзу бўйича машқ тестларидан бошлаб кучсиз мавзуларингизни аниқланг ва тайёргарлик режасини тузинг. Баллингизга қайси йўналишлар мос келишини ўтиш баллари саҳифасидан кўришингиз мумкин.
Супер-контрактга қандай топширилади — онлайнми ёки бориб?
Бу саволга жавоб йўлга қараб фарқ қилади ва бу жойда кўп чалкашлик бор.
Вакант ўринларда ҳеч қаерга борилмайди. 711-банд аниқ ёзади: абитуриентларни вакант ўринларга Агентлик (UZBMB) ўзи рўйхатдан ўтказади. Ариза ёзиб университетларга югуриш шарт эмас — Агентлик рўйхатдан ўтганларни баллар кетма-кетлиги бўйича саралаб, танлов қайдномаларини университетларга юборади ва ўша ҳужжат буйруқ чиқариш учун асос бўлади. Сиздан талаб қилинадиган ягона нарса — натижалар эълон қилингандан бир ҳафта кейин очиладиган бир ҳафталик ойнани ўтказиб юбормаслик.
Қўшимча қабул ва табақалаштирилган контрактда эса жараённи университетнинг ўзи юритади. 72- ва 73-бандларга кўра бу икки механизмни Агентлик эмас, олий таълим ташкилоти амалга оширади. Сиздан "ўқиш истагини билдириш" ва биринчи йил тўловининг камида 50 фоизини ўтказиш талаб этилади, шундан кейин ректор буйруғи билан қабул қилинасиз.
Муҳим огоҳлантириш: 578-сон қарорда бу икки йўл учун "онлайн" ёки "шахсан бориш" деган аниқ кўрсатма йўқ. Қарорнинг 71–75-бандларида "ариза", "электрон платформа", "шахсий кабинет" сўзлари умуман учрамайди — бу тушунчалар қарорнинг бошқа (магистратура қабули) қисмида келади. Демак амалий тартибни, саналарни ва ҳужжат топшириш шаклини ҳар бир университет ўзи эълон қилади. Интернетдаги кўп мақола айнан шу жойда тахмин қилади. Тўғри йўл — танлаган ОТМингизнинг қабул комиссияси саҳифасини ва расмий эълонларини кузатиб бориш.
Тиббиёт йўналишларида супер-контракт бекор қилинганми?
Бугунги кунда — йўқ. Бу савол атрофида чалкаш сарлавҳалар кўп, шунинг учун аниқ ажратамиз.
2026-йил 3-мартда Соғлиқни сақлаш вазирлиги муҳокамага қарор лойиҳасини қўйди (regulation.adliya.uz порталида). Лойиҳада таклиф қилинган асосий ўзгаришлар: бакалавриатда оширилган тўлов-контракт асосида қабулни бекор қилиш, шифокорлик йўналишларида минимал ўзлаштириш даражасини 70 фоиз, ўрта тиббиёт ходимлари йўналишларида 60 фоиз қилиб белгилаш, тор мутахассисликни фақат резидентура ёки магистратура орқали олиш.
Лекин бу таклиф, қабул қилинган ҳужжат эмас. Амалдаги 578-сон қарорни текшириб чиқдик: қўшимча қабул ва табақалаштирилган тўлов-контракт ҳақидаги 72–75-бандларда тиббиёт йўналишлари учун ҳеч қандай истисно йўқ. Яъни расмий ҳужжат даражасида тиббиёт ҳам қолган йўналишлар билан бир хил тартибда.
Баъзи сайтлар лойиҳани "бекор қилинди" деб сарлавҳа қўйган — ҳатто ўз матнида "қарор лойиҳаси" деб ёзгани ҳолда. Агар тиббиётга ҳужжат топширмоқчи бўлсангиз, қарор қабул қилинган-қилинмаганини расмий манбадан текширинг: лойиҳа исталган пайт тасдиқланиши ҳам, ўзгариши ҳам мумкин.
Амалий чек-рўйхат
- Натижангизни ва ўзингиз танлаган йўналишнинг ўтиш балини солиштиринг.
- Фарқ 4 баллдан кам бўлса — қўшимча қабулга тайёрланинг, нархни жадвалдан ҳисобланг.
- Фарқ каттароқ бўлса ёки тавсия этилмаган бўлсангиз — натижадан бир ҳафта ўтгач вакант ўринлар рўйхатдан ўтишини кузатинг (энг арзон йўл).
- Университетдан табақалаштирилган контракт миқдорини ва ҳужжат топшириш тартибини аниқлаштиринг — иккаласи ҳам ОТМга қараб фарқ қилади.
- Пулнинг камида 50 фоизини белгиланган муддатда тўланг, акс ҳолда буйруқ чиқмайди.
- Биринчи курсни муваффақиятли ёпишни режалаштиринг — шунда 2-курсдан оддий контрактга ўтасиз.
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентябрдаги 578-сон қарори (711, 72–75-бандлар), 2026-йил 28-январдаги 32-сон қарори билан киритилган ўзгартиришлар билан. Ҳужжат матни: lex.uz. Тиббиёт бўйича қарор лойиҳаси: regulation.adliya.uz (2026-йил 3-март, муҳокама босқичида).
