Қайси соҳада грантга кириш осон: 10 соҳа, 100 балл фарқ
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. 2026 қабулида грантга кириш энг осон соҳа — қишлоқ хўжалиги (ўртача 80,6 балл), энг қийини — иқтисодиёт, бизнес ва ҳуқуқ (181,2 балл). Фарқ 100,6 балл, яъни имтиҳонда тўпланадиган 189 баллнинг ярмидан кўпи. Демак бир хил натижа билан бир соҳада грант оласиз, бошқасида эса контракт чегарасига ҳам етмайсиз.
10 соҳа: тўлиқ таққослаш
Қуйидаги жадвал 3 415 та йўналиш гуруҳи бўйича ҳисобланган ва грант чегараси бўйича энг қулайдан энг қаттиғигача сараланган.
| Соҳа | Жами / грант ўрни | Грант ўртача |
|---|---|---|
| Қишлоқ хўжалиги | 8 555 / 5 630 | 80,6 |
| Муҳандислик ва қурилиш | 29 715 / 22 960 | 89,7 |
| Табиий фанлар ва математика | 16 750 / 13 035 | 123,4 |
| Ахборот технологиялари | 14 989 / 9 035 | 141,9 |
| Ижтимоий фанлар ва журналистика | 5 690 / 3 470 | 149,8 |
| Педагогика ва таълим | 21 925 / 15 780 | 151,1 |
| Хизматлар ва спорт | 11 919 / 6 520 | 151,1 |
| Тиббиёт | 9 648 / 8 063 | 166,7 |
| Санъат ва гуманитар | 19 953 / 9 660 | 167,2 |
| Иқтисодиёт, бизнес ва ҳуқуқ | 28 724 / 16 175 | 181,2 |
Энг кўп грант ўрни қаерда?
Муҳандислик ва қурилишда — 22 960 та. Бу бир вақтнинг ўзида иккинчи энг қулай соҳа ҳам: грантга ўртача 89,7 балл етган. Яъни бу ерда ҳам ўрин кўп, ҳам чегара паст.
Аксинча, иқтисодиёт ва ҳуқуқда 16 175 та грант ўрни бор, лекин чегара 181,2 балл. Кўп ўрин ҳар доим осон дегани эмас — талабгорлар сони ҳам шу ерда энг катта.
Қайси соҳада грант улуши энг паст?
Санъат ва гуманитар соҳасида: 19 953 та ўриндан грант тегадигани атиги 9 660 та, яъни ярмидан ками. Хизматлар ва спортда ҳам манзара шунга яқин — 11 919 дан 6 520 таси. Сабаби бир хил: бу соҳаларда кечки ва масофавий шакл улуши катта, у ерда эса давлат гранти умуман берилмайди.
Энг юқори нисбат тиббиётда: 9 648 ўриндан 8 063 таси грант. Лекин у ерда энг паст чегара ҳам 111,3 балл — яъни тизимдаги энг баланд "пол".
Сизнинг балингиз қайси соҳага етади?
- 68–90 балл: қишлоқ хўжалиги ва муҳандислик — грант реал. Бошқа соҳаларда контракт варианти қолади.
- 90–125 балл: юқоридагиларга табиий фанлар қўшилади; муҳандисликда танлов анча кенгаяди.
- 125–150 балл: ахборот технологиялари, ижтимоий фанлар, педагогика очилади.
- 150–170 балл: тиббиёт ва санъат-гуманитарнинг бир қисми етади.
- 170+ балл: иқтисодиёт, ҳуқуқ, халқаро муносабатлар, тил филологияси.
Бу — ўртача кўрсаткичлар бўйича йўл харитаси. Аниқ гуруҳ чегараси олийгоҳ ва ҳудудга қараб ўзгаради, шунинг учун якуний қарордан олдин "Менга мос йўналишлар" орқали ўз балингизни 3 415 та гуруҳга солиштиринг.
Соҳа ичидаги тафовутни унутманг
Ўртача рақам соҳанинг ичидаги фарқни яширади, ва бу фарқ баъзан соҳалараро фарқдан катта. Мисоллар: табиий фанларда амалий математика 170,6 ↔ география 78,0 (92,6 балл); ижтимоий фанларда халқаро муносабатлар 189,0 ↔ архившунослик 70,4 (118,6 балл).
Шунинг учун тўғри тартиб шундай: аввал соҳани, кейин соҳа ичидаги аниқ йўналишни танланг. Ҳар бир соҳа бўйича батафсил таҳлил алоҳида мақолаларда: қишлоқ хўжалиги, муҳандислик, ахборот технологиялари, педагогика, тиббиёт, санъат ва гуманитар, иқтисодиёт ва ҳуқуқ.
Грант билан контракт орасидаги фарқ-чи?
У ҳам соҳага қараб кескин ўзгаради. Республика бўйича ўртача фарқ 39,5 балл, лекин иқтисодиётда 73,5 баллгача кенгаяди, тиббиётда эса атиги 31,7 балл. Батафсил ҳисоб — грант ва контракт бали фарқи мақоласида. Таълим шакли бўйича эса қоида ҳамма жойда бир хил: кечки ва масофавийда грант йўқ.
Манба: ҳисоб-китоб Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг 2026-йилги қабул параметрлари асосида, TestMakon базасидаги 3 415 та йўналиш гуруҳи бўйича ўтказилди; соҳалар ISCED таснифи бўйича йўналиш шифрининг биринчи уч рақами асосида ажратилди (601–610). Текширилган сана: 2026-йил 26-август.
