11 хорижий тилдан Мулти-level сертификат 1-сентабрдан жорий этилади
Ғолибжон Давронов
Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 29-июлдаги 411-сон қарори чет тилини билиш даражасини аниқлашнинг кўп даражали (Мулти-level) форматини яна ўн битта тилга ёйди. Янги рўйхат 2026-йил 1-сентабрдан ишлайди: хитой, корейс, япон, испан, италян, форс, дари, пушту, урду, ҳиндий ва уйғур тиллари. Шу кунгача бу тиллар бўйича миллий сертификат берилмаган — абитуриент фақат халқаро имтиҳонга (хитой тилида HSK, корейс тилида TOPIK II, испан тилида DELE) чиқа оларди. Қарор 2026-йил 30-июлда кучга кирган.
Қайси тилга қачондан Мулти-level формати киритилган
Мулти-level формати бир тилга бир марта, аниқ сана билан киритилади. 411-сон қарори Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 16-февралдаги 73-сон қарори 3-бандининг иккинчи хатбошисини янги таҳрирда баён этди ва рўйхатни тўрт босқичда якунлади.
| Тил гуруҳи | Мулти-level жорий этилган сана | Тиллар сони |
|---|---|---|
| Инглиз тили | 2022-йил 1-март | 1 |
| Немис, франсуз, араб | 2022-йил 1-ноябр | 3 |
| Турк тили | 2025-йил 1-январ | 1 |
| Хитой, корейс, япон, испан, италян, форс, дари, пушту, урду, ҳиндий, уйғур | 2026-йил 1-сентабр | 11 |
| Жами | — | 16 |
Яъни 1-сентабрдан бошлаб Ўзбекистонда ўн олти тилдан давлат намунасидаги миллий сертификат олиш тартиби ишлайди. Мулти-level дегани — ҳар даража учун алоҳида имтиҳон топширилмайди: битта имтиҳон топширасиз, тўплаган баллингизга қараб сертификатда Б1, Б2 ёки С1 даражаси ёзилади. Мулти-level форматининг тузилиши ва даража шкаласи алоҳида саҳифада берилган.
Сентабр сессиясида бу тиллардан имтиҳон борми?
Йўқ. Билим ва малакаларни баҳолаш агентлиги 17-августда эълон қилган кузги сессия бешта тилдан иборат: инглиз, немис, франсуз, турк ва араб. Рўйхатдан ўтиш 29-августда, тўлов 30-августда тугади, имтиҳон кунлари — 13–15-сентабр. Бу сессиянинг муддатлари алоҳида мақолада ёзилган.
Янги ўн бир тилнинг биттаси ҳам шу рўйхатга кирмаган. Агентликнинг 27-августдаги эълонига кўра, бу тиллар бўйича имтиҳон саналари, рўйхатдан ўтиш тартиби, тест формати, намунавий тест топшириқлари ва баҳолаш мезонлари Агентликнинг расмий веб-сайтидаги «Чет тилидан миллий сертификат» бўлимида жойлаштирилади. Демак 1-сентабрда тизим ишга тушади, биринчи имтиҳон санаси эса алоҳида эълон билан белгиланади. Маъмурий регламентга кўра имтиҳон кунлари олдиндан Агентлик веб-сайтида ва my.gov.uz порталида эълон қилинади, талабгорга имтиҳон кунини ўзи танлаш ҳуқуқи берилади.
Сертификат ДТМ баллини қанчага ўзгартиради?
Чет тили сертификати қабул имтиҳонида икки хил ишлайди. Б2, С1 ва С2 даражасида — шу тил мажмуадаги мутахассислик фани бўлса, ўша блокнинг максимал бали тўлиқ ёзилади ва сиз имтиҳон куни ўша 30 та саволни умуман ишламайсиз. Б1 даражасида — максимал баллнинг 75 фоизи берилади (Адлия вазирлигида 2026-йил 2-июнда 3515-2 рақами билан рўйхатга олинган тартиб). Қуйидаги жадвал 189 баллик тизимдаги аниқ рақамларни кўрсатади.
| Блок | Савол сони | Максимал балл | Б2 ва юқори | Б1 даража |
|---|---|---|---|---|
| 1-мутахассислик фани | 30 | 93 | 93 | 69,8 |
| 2-мутахассислик фани | 30 | 63 | 63 | 47,3 |
Б2 ва Б1 орасидаги фарқ 1-фанда 23,2 балл, 2-фанда 15,7 балл. Б1 дан паст даража (А2 ёки ундан қуйи) қабулда балл бермайди. Б1 даражасининг 75 фоизлик қоидаси алоҳида мақолада батафсил ёзилган, сертификатни қабул жараёнига қандай улаш эса бу ерда.
Бу тиллар бўйича йўналишларга 2026-йилда неча балл керак бўлди
TestMakon қабул базасида 2026-йил бўйича 3 908 та йўналиш гуруҳи бор. Янги ўн бир тилдан олтитаси — хитой, корейс, япон, испан, италян ва форс тиллари — аллақачон алоҳида бакалавриат йўналиши сифатида мавжуд: жами 56 та гуруҳ, 1 725 та ўрин, 9 та олийгоҳ. Грант чегараси маълум бўлган 25 гуруҳда ўртача 185,9 балл, контракт чегараси маълум бўлган 26 гуруҳда ўртача 164,7 балл.
| Тил | Гуруҳ | Қабул квотаси | Энг паст грант чегараси |
|---|---|---|---|
| Хитой тили | 15 | 515 | 184,6 |
| Корейс тили | 16 | 485 | 181,7 |
| Япон тили | 11 | 325 | 186,3 |
| Испан тили | 8 | 235 | 184,6 |
| Италян тили | 4 | 100 | 182,4 |
| Форс тили | 2 | 65 | 183,7 |
Энг паст грант чегараси — корейс тилида 181,7 балл. Бу 189 баллик максимумдан атиги 7,3 балл паст. Шундай чегарада тил фанидан 93 баллни сертификат билан ёпиш натижани ҳал қилади: қолган уч блокдан 96 баллнинг 88,7 тасини йиғиш етарли бўлади.
Дари, пушту, урду, ҳиндий ва уйғур тиллари бўйича 2026-йил қабулида алоҳида йўналиш бўлмаган. Агентликнинг 21-июлдаги эълонига кўра 2026/2027-ўқув йилида учта янги йўналиш очилган: «Филология ва тилларни ўқитиш: пушту тили», «Таржима назарияси ва амалиёти: ҳинд тили» ва «Таржима назарияси ва амалиёти: урду тили». Сертификат тизими шу йўналишлар билан бир вақтда ишга тушмоқда.
Чет тили ўқитувчиси учун нима ўзгарди
411-сон қарорининг 3-иловаси педагог кадрларни аттестациядан ўтказиш низомининг (Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 17-сентабрдаги 572-сон қарори) 36-бандини ҳам янгилади. Энди рўйхатда инглиз, франсуз, немис, испан, италян, араб, хитой, япон, корейс, турк, форс, пушту, дари, урду ва ҳиндий тиллари турибди. Камида С1 даражали миллий ёки унга мос халқаро сертификатга эга ўқитувчи навбатдаги мажбурий аттестацияда ўқув фани бўйича малака синовидан максимал балл олади ва шу синовдан озод этилади. Иккинчи босқич синовида қатнашиш эса барибир мажбурий қолади.
Имтиҳон учун қанча тўланади
Чет тили малака сертификати учун тўлов ариза берилган кундаги базавий ҳисоблаш миқдорининг бир ярим бараварига тенг, my.gov.uz орқали рўйхатдан ўтилгани учун ундан 90 фоизи ундирилади. 1-сентабрдан базавий ҳисоблаш миқдори 440 000 сўм бўлади, демак тўлов 594 000 сўмга чиқади. Ҳисобнинг тўлиқ занжири ва чегирма тоифалари тўлов ҳақидаги мақолада берилган.
Шу ҳафта нима қилиш керак
- my.gov.uz порталига ОнеИД орқали киринг ва «Чет тилини билиш даражасини аниқлаш» хизматини очинг — янги тиллар рўйхатда пайдо бўлганини шу ердан кўрасиз;
- Агентликнинг «Чет тилидан миллий сертификат» бўлимидан ўз тилингиз бўйича тест формати ва намунавий топшириқларни юклаб олинг — тайёргарлик режаси шу формат эълон қилингандан кейин тузилади;
- ҳудудингизни олдиндан танланг: ўтириш ўринлари сони ҳар ҳудуд учун алоҳида белгиланади ва лимит тўлгач ўша ҳудуд бўйича рўйхат ёпилади;
- халқаро сертификатингиз бўлса (HSK, TOPIK II, DELE), унинг даражасини текширинг — Б2 ва ундан юқори бўлса қабулда миллий сертификат билан бир хил ишлайди;
- имтиҳон 3 йилга сертификат беради — 11-синфда эмас, 10-синфда топширсангиз ҳам қабулга етади.
Битта йўналиш мисолида ҳисоб
Йўналиш: «Филология ва тилларни ўқитиш: хитой тили», Андижон давлат чет тиллари институти. 2026-йил қабулида бу гуруҳнинг грант чегараси 186,8 балл, контракт чегараси 170,4 балл бўлган. Мажмуадаги чет тили 1-мутахассислик фани бўлса, хитой тилидан Б2 даражали миллий сертификат 93 баллни тўлиқ ёздиради ва имтиҳон куни 30 та савол ишланмайди. Шу сертификат Б1 даражада бўлса — 93 × 0,75 = 69,8 балл. Икки даража орасидаги 23,2 балл айирмаси 186,8 лик чегарада грантни йўқотиш учун етарли: Б1 билан қолган уч блокдан 117 балл йиғиш керак бўлади, Б2 билан эса 93,8 балл.
Боғлиқ мақолалар
- Чет тили малака имтиҳони 13–15-сентабрда: муддатлар
- Миллий сертификат: тўлиқ йўриқнома ва ДТМ балл жадвали
- Инглиз тили миллий сертификати: формат ва тайёргарлик
Манба: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 29-июлдаги 411-сон «Миллий сертификат бериш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори (1-банд ва 3-илованинг 3–4-бандлари); Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 16-февралдаги 73-сон қарори билан тасдиқланган Маъмурий регламент; Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг 2026-йил 21-июл, 17-август ва 27-августдаги эълонлари; TestMakon қабул базаси (2026-йил, 3 908 гуруҳ). Текширилган сана: 2026-йил 29-август.
