Навигация
Тестлар
AI USTOZ
Рейтинг
Ўтиш баллари 2026
Янгиликлар
Миллий Сертификат New
Ҳисоб
Кириш
Рўйхатдан ўтиш
Барча тестлар ДТМ симуляция Тезкор тест Блок тест Мавзу машқ Савол банки

Тилшунослик асослари ва тил тарихи — тест саволлари жавоблари билан

Она тили · 6 та очиқ савол (банкда жами 29 та) · ҳар бирида тўғри жавоб ва изоҳ
Шу мавзудан тест ишлаш Она тили — барча мавзулар
1. Тарихий фонологияда ўзбек тилида бўғин тузилишига таъсир қилган асосий ўзгаришлар?
  1. А) Ҳеч қандай тарихий ўзгариш бўлмаган
  2. Б) Қадимги туркий тилда сўз боши ундош кластерлари бўлмаган (CV-тузилма устун); арабча, форсча, русча ўзлашмалари билан CCVC ва CVCC тузилмалар кирди; ўзбек тили бу кластерларни протеза (ишкаф, истакон) ёки эпентҳеза орқали мослаштириб олди
  3. С) Фақат унлилар ўзгарган
  4. Д) Бўғин тузилиши ўзгармаган
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Қадимги туркий тилда сўз боши ундош кластерлари бўлмаган (CV-тузилма устун); арабча, форсча, русча ўзлашмалари билан CCVC ва CVCC тузилмалар кирди; ўзбек тили бу кластерларни протеза (ишкаф, истакон) ёки эпентҳеза орқали мослаштириб олди

2. "Лехисал гап" (лексик бўшлиқ) нима ва бу тилшунослик нуқтаи назаридан нимани кўрсатади?
  1. А) Луғатдаги хатолар
  2. Б) Бир тилда мавжуд бўлган тушунча учун бошқа тилда махсус сўз йўқлиги; масалан: ўзбек тилидаги "уят" сўзининг инглизчада тўлиқ эквиваленти йўқ; бу тиллар бойлиги ва маданий-концептуал фарқларни акс эттиради; таржимада қийинчилик туғдиради
  3. С) Луғатдаги саҳифалар орасидаги бўш жой
  4. Д) Сўзнинг маъноси йўқлиги
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Бир тилда мавжуд бўлган тушунча учун бошқа тилда махсус сўз йўқлиги; масалан: ўзбек тилидаги "уят" сўзининг инглизчада тўлиқ эквиваленти йўқ; бу тиллар бойлиги ва маданий-концептуал фарқларни акс эттиради; таржимада қийинчилик туғдиради

3. Когнитив семантикада "сонсептуал метапҳор" (концептуал метафора) назарияси нима ва Лакофф-Жоҳнсон консепсиясини тушунтиринг?
  1. А) Метафора фақат поэтик восита
  2. Б) Лакофф ва Жоҳнсон (1980) назариясига кўра метафора фақат тил ҳодисаси эмас, балки тафаккур тузилмаси; биз абстракт тушунчаларни конкретлар орқали идрок этамиз: "VAQT — PUL" (вақтни сарфламоқ, тежамоғич), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — бу метафоралар тилда кўчма маъно ҳосил қилади
  3. С) Метафора фақат адабиётда ўрганилади
  4. Д) Концептуал метафора фақат грамматика билан боғлиқ
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Лакофф ва Жоҳнсон (1980) назариясига кўра метафора фақат тил ҳодисаси эмас, балки тафаккур тузилмаси; биз абстракт тушунчаларни конкретлар орқали идрок этамиз: "VAQT — PUL" (вақтни сарфламоқ, тежамоғич), "BAHSDA G'ALABA — URUSHDA G'ALABA" — бу метафоралар тилда кўчма маъно ҳосил қилади

4. "Семантис просодй" (семантик просодия) тушунчаси корпус тилшунослигида нима?
  1. А) Сўзнинг урғу тизими
  2. Б) Сўзнинг одатда муайян хусусиятдаги сўзлар (ижобий ёки салбий) билан биргаликда қўлланиш тенденсияси; масалан: "юз бермоқ" феъли кўпроқ салбий ҳодисалар билан биргаликда келади (фалокат юз берди); бу сўзнинг луғатдаги маъносидан ташқаридаги корпус хусусияти
  3. С) Сўзнинг шеърий вазнига таъсири
  4. Д) Сўзнинг талаффуз хусусиятлари
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Сўзнинг одатда муайян хусусиятдаги сўзлар (ижобий ёки салбий) билан биргаликда қўлланиш тенденсияси; масалан: "юз бермоқ" феъли кўпроқ салбий ҳодисалар билан биргаликда келади (фалокат юз берди); бу сўзнинг луғатдаги маъносидан ташқаридаги корпус хусусияти

5. "Мотиватед" (мотивланган) ва "арбитрарй" (шартли) сўзлар ўртасидаги фарқ тилшуносликда қандай тушунтирилади?
  1. А) Барча сўзлар мотивланган
  2. Б) Сауссурега кўра тил белгиси шартли (арбитрарй) — "дарахт" сўзи билан реал дарахт ўртасида табиий боғлиқлик йўқ; лекин тақлид сўзлар (қарға, вовулламоқ), қўшма сўзлар ва ясама сўзлар қисман мотивланган — ички маъновий тузилма мавжуд; ўзбек тилида мотивланганлик даражаси турлича
  3. С) Барча сўзлар шартли
  4. Д) Мотивация фақат шеърда муҳим
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Сауссурега кўра тил белгиси шартли (арбитрарй) — "дарахт" сўзи билан реал дарахт ўртасида табиий боғлиқлик йўқ; лекин тақлид сўзлар (қарға, вовулламоқ), қўшма сўзлар ва ясама сўзлар қисман мотивланган — ички маъновий тузилма мавжуд; ўзбек тилида мотивланганлик даражаси турлича

6. Омонимия ва полисемия (кўп маънолилик) орасидаги чегарани аниқлаш тилшуносликда нима учун қийин?
  1. А) Умуман қийин эмас
  2. Б) Кўп маъноли сўз тарихий ривожланиш натижасида маънолари бир-биридан узоқлашиб, омонимга айланиши мумкин; қайси босқичда улар алоҳида сўз (омоним) ёки битта сўзнинг маъноси (полисемия) деб ҳисоблаш критерияси ноаниқ; этимилогик ва синхрон ёндашув турли натижа бериши мумкин
  3. С) Луғат ҳар доим аниқ жавоб беради
  4. Д) Бу муаммо фақат рус тилида мавжуд
Жавобни кўриш

Тўғри жавоб: Б) Кўп маъноли сўз тарихий ривожланиш натижасида маънолари бир-биридан узоқлашиб, омонимга айланиши мумкин; қайси босқичда улар алоҳида сўз (омоним) ёки битта сўзнинг маъноси (полисемия) деб ҳисоблаш критерияси ноаниқ; этимилогик ва синхрон ёндашув турли натижа бериши мумкин

Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.