Давлат ва ҳуқуқ назарияси — тест саволлари жавоблари билан (4-саҳифа)
И. Ҳуқуқий одат
II. Юридик прецедент
III. Умумий хусусиятлар
а) Узоқ давр мобайнида амалда бўлиши натижасида шаклланган ва давлат томонидан умуммажбурий қоида сифатида тан олинган хулқ-атвор қоидасидир.
б) Суднинг умуммажбурий аҳамиятга эга бўлган аниқ бир иш бўйича қароридир.
с) У қабул қилингач, ўша масала бўйича умуммажбурий қоидага айланади.
д) Ҳуқуқ манбалари.
- А) И-а, II-д, III-б
- Б) И-а, II-б, с, III-д
- С) И-б, II-а, III-с
- Д) И-а, II-б, III-с
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) И-а, II-б, с, III-д
Ҳуқуқий одат (И) — узоқ амалда бўлиб шаклланган, давлат тан олган хулқ-атвор қоидаси (а). Юридик прецедент (II) — суднинг аниқ иш бўйича умуммажбурий қарори (б) бўлиб, қабул қилингач ўша масала бўйича умуммажбурий қоидага айланади (с). Умумий хусусият (III) — ҳар иккиси ҳам ҳуқуқ манбаларидир (д). Демак И-а, II-б ва с, III-д.
- А) жиноят ҳуқуқи
- Б) фуқаролик ҳуқуқи
- С) процессуал ҳуқуқ
- Д) моддий ҳуқуқ
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) моддий ҳуқуқ
Моддий ҳуқуқ — ҳуқуқий муносабат иштирокчиларининг ҳуқуқ ва мажбуриятларини (субйектларнинг хулқ-атвори мазмунини) белгилайди. Процессуал ҳуқуқ эса бу ҳуқуқларни амалга ошириш ва ҳимоя қилиш тартибини белгилайди.
- А) ҳуқуқ обйекти
- Б) ҳуқуқ субйекти
- С) субйектив ҳуқуқ
- Д) юридик мажбурият
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) субйектив ҳуқуқ
Субйектив ҳуқуқ — ҳуқуқий муносабат иштирокчисининг ҳуқуқ нормасига асосланган, ўзини маълум тарзда тутиш ёки бошқа иштирокчидан маълум ҳаракатларни амалга оширилишини талаб қилиш ваколатидир. Юридик мажбурият эса шу талабга мос зарурий хулқ-атвордир.
- А) ҳуқуқий муносабатларнинг иштирокчилари, яъни ҳуқуқ ва мажбурият эгалари
- Б) ҳуқуқий муносабат иштирокчиларининг диққати нимага қаратилган нарса
- С) ўз ҳаракатлари асосида ҳуқуқларни амалга ошириш ва юридик мажбуриятларни бажара олиш имконияти
- Д) унинг иштирокчилари ўртасидаги ҳуқуқий (юридик) алоқалар бўлиб, уларнинг ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятлари
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) ҳуқуқий муносабат иштирокчиларининг диққати нимага қаратилган нарса
Ҳуқуқий муносабат обйекти — иштирокчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари (диққати) қаратилган нарса ёки неъмат (моддий бойлик, хизмат, ҳаракат ва h.k.). А — субйектлар, С — ҳуқуқ лаёқати, Д — ҳуқуқий муносабатнинг умумий таърифи.
- А) ўқув қуроллари
- Б) Бобур ва дўкон сотувчиси
- С) дўкон
- Д) тўловни амалга ошириши
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) ўқув қуроллари
Олди-сотди муносабатида иштирокчиларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари қаратилган нарса — ўқув қуролларидир, яъни обйект — ўқув қуроллари. Бобур ва сотувчи — субйектлар, тўлов — мажбурият мазмуни.
1) интизомий ҳуқуқбузарлик; 2) фуқаровий ҳуқуқбузарлик; 3) жиноий ҳуқуқбузарлик; 4) маъмурий ҳуқуқбузарлик.
а) фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларига, мулкчиликка, давлат ва жамоат тартибига, табиий муҳитга тажовуз қилувчи ғайриҳуқуқий, айбли (қасддан ёки эҳтиёцизлик орқасида) содир этилган ҳаракат ёки ҳаракацизлик;
б) инсоннинг мулкига ёки шахсига қарши қонунга хилоф ҳаракат (ёки ҳаракацизлик) натижасида етказилган зарар. Масалан, бир шахсдан пул олиб уни вақтида қайтармаслик;
с) хизмат бурчини бажариб турганида ҳар қандай меҳнатда мажбурий бўлган меҳнат тартиб-қоидаларининг ва раҳбарликка бўйсуниш тамойилларининг бузилиши;
д) жиноят кодекси билан тақиқланган, айбли ижтимоий хавфли қилмиш (ҳаракат ёки ҳаракацизлик).
- А) 1-а, 2-д, 3-с, 4-б
- Б) 1-с, 2-б, 3-д, 4-а
- С) 1-д, 2-с, 3-б, 4-а
- Д) 1-с, 2-б, 3-а, 4-д
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) 1-с, 2-б, 3-д, 4-а
Интизомий ҳуқуқбузарлик (1) — меҳнат тартиб-қоидалари ва бўйсуниш тамойилларини бузиш (с). Фуқаровий ҳуқуқбузарлик (2) — мулк/шахсга қарши зарар етказиш, масалан қарзни қайтармаслик (б). Жиноий ҳуқуқбузарлик (3) — JK билан тақиқланган ижтимоий хавфли қилмиш (д). Маъмурий ҳуқуқбузарлик (4) — давлат/жамоат тартиби, табиий муҳитга тажовуз (а). Демак 1-с, 2-б, 3-д, 4-а.
- А) қабилалар вужудга келиши билан
- Б) ижтимоий гуруҳлар вужудга келиши билан
- С) давлатлар вужудга келиши билан
- Д) тўдалар вужудга келиши билан
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) давлатлар вужудга келиши билан
Ахлоқ нормалари ҳуқуқ шаклида (умуммажбурий, давлат томонидан таъминланадиган қоидалар сифатида) давлатлар вужудга келиши билан ифодалана бошланган. Ҳуқуқ давлат билан бирга пайдо бўлиб, ахлоқий қоидаларнинг бир қисмини расмий нормаларга айлантирган.
И. Ахлоқ
II. Ҳуқуқ
III. Ҳуқуқ нормаси
IV. Ҳуқуқ тизими
а) бу жамиятдаги мавжуд ҳуқуқ нормаларининг бир бутун воқелик сифатида ҳаракатланиши, ҳуқуқ нормалари ва соҳаларини муайян изчилликда, ўзаро узвий алоқадорликда жойланиши;
б) бу ҳуқуқ тизимининг энг асосий, дастлабки элементи;
с) давлат томонидан ўрнатилган ва у томонидан ҳимоя қилинадиган барча учун мажбурий бўлган хулқ-атвор қоидаларининг тизими;
д) кишининг жамиятдаги хулқ-атворини тартибга солувчи талаб ва қоидалар йиғиндиси.
- А) И-а, II-б, III-с, IV-д
- Б) И-д, II-с, III-б, IV-а
- С) И-б, II-с, III-д, IV-а
- Д) И-д, II-с, III-а, IV-б
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) И-д, II-с, III-б, IV-а
Ахлоқ — жамиятдаги хулқ-атворни тартибга солувчи талаб ва қоидалар йиғиндиси (д); Ҳуқуқ — давлат ўрнатадиган ва ҳимоя қиладиган мажбурий хулқ-атвор қоидалари тизими (с); Ҳуқуқ нормаси — ҳуқуқ тизимининг энг асосий, дастлабки элементи (б); Ҳуқуқ тизими — нормаларнинг бир бутун воқелик сифатида узвий жойланиши (а). Демак И-д, II-с, III-б, IV-а.
- А) ваколатли давлат органларининг қонун чиқариш фаолияти ҳамда ҳар бир ваколатли давлат органининг қатъий белгиланган ҳуқуқий-норматив ҳужжатларни чиқариш ҳуқуқига эгалигидир
- Б) ҳуқуқнинг асосий манбаидир
- С) у қабул қилингач, ўша масала бўйича умуммажбурий қоидага айланади
- Д) бу жамият аъзолари томонидан узоқ вақт қўлланилиши, доимий такрорланиши натижасида жамият томонидан қабул қилинган хулқ-атвор нормасига айланган ва кейинчалик давлат томонидан тасдиқланган қоидага айтилади
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) ваколатли давлат органларининг қонун чиқариш фаолияти ҳамда ҳар бир ваколатли давлат органининг қатъий белгиланган ҳуқуқий-норматив ҳужжатларни чиқариш ҳуқуқига эгалигидир
Қонунчилик — ваколатли давлат органларининг қонун чиқариш фаолияти ва ҳар бир органнинг белгиланган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни чиқариш ҳуқуқига эгалигидир. Д варианти — ҳуқуқий одат (урф-одат ҳуқуқи) таърифи, А эса қонунчилик таърифидир.
- А) промулгация
- Б) гипотеза
- С) санксия
- Д) диспозиция
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) диспозиция
Диспозиция — ҳуқуқ нормасининг субйектлар ҳуқуқ ва мажбуриятларини (хулқ-атвор қоидасини) белгилайдиган марказий қисми. Ушбу норма шахснинг меҳнат қилиш ва ишсизликдан ҳимояланиш ҳуқуқини белгилаб берганлиги сабабли, унда ҳуқуқ нормасининг диспозицияси мавжуд (гипотеза/санксия эмас). Норма матни Конституциянинг меҳнат ҳуқуқига оид моддасидан олинган.
Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.
