Давлат ва ҳуқуқ назарияси — тест саволлари жавоблари билан (3-саҳифа)
1) унинг иштирокчилари ўртасидаги ҳуқуқий (юридик) алоқалар;
2) давлат иродасини муайян ҳуқуқий норматив ҳужжатлар, қонун нормаларида ифодалаш;
3) суднинг умуммажбурий аҳамиятга эга бўлган аниқ бир иш бўйича қароридир;
4) уларнинг алоқалари ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятларида намоён бўлади;
- А) 1, 3
- Б) 2, 3
- С) 2, 4
- Д) 1, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1, 4
Ҳуқуқий муносабат — ҳуқуқ нормалари билан тартибга солинадиган, иштирокчилари ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга бўлган ижтимоий алоқадир. Демак тўғри бандлар — 1 (иштирокчилар ўртасидаги юридик алоқа) ва 4 (ўзаро ҳуқуқ ва мажбуриятларда намоён бўлиши). 2 ва 3-бандлар ҳуқуқий муносабат эмас, балки норма ва суд қарори таърифи.
- А) Ҳуқуқий онг
- Б) Ҳуқуқий маданияти
- С) Ҳуқуқ соҳаси
- Д) Ҳуқуқ тизими
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) Ҳуқуқий маданияти
Ҳуқуқий маданият — шахснинг ҳуқуқий онгига таянган ҳолда ўз ҳуқуқларини, ўзгалар манфаатига зид келмайдиган тарзда амалга оширишидир. Бу ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий фаолликнинг амалий намоёни ҳисобланади.
- А) Ҳуқуқий онг
- Б) Ҳуқуқий лаёқат
- С) Ҳуқуқий муомала
- Д) Ҳуқуқий маданият
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) Ҳуқуқий маданият
Ахлоқий фазилатлар ва ҳуқуқий билимлар йиғиндиси юқори даражадаги ҳуқуқий маданият асосини ташкил этади. Ҳуқуқий маданият — ҳуқуқий онг, билим ва хулқ-атвор бирлигида намоён бўлади.
1) Гипотеза
2) Диспозиция
3) Санксия
а) Оғир оқибатларга сабаб бўлса;
б) сув ёки сув ҳавзаларидан фойдаланиш шартларини бузиш;
с) энг кам ойлик иш ҳақининг эллик баробаридан юз баробаригача миқдорда жарима ёки уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари, ёхуд олти ойгача қамоқ ёки уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.
- А) 1-а; 2-с; 3-б
- Б) 1-с; 2-б; 3-а
- С) базавий ҳисоблаш миқдорининг эллик бараваридан юз бараваригача миқдорда жарима ёки уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари, ёхуд олти ойгача қамоқ ёхуд уч йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади
- Д) 1-а; 2-б; 3-с
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) 1-а; 2-б; 3-с
Ҳуқуқ нормаси уч элементдан иборат ва уларни ажратиш учун ҳар бирига тегишли савол берилади. GIPOTEZA — «қачон, қандай шартда?»: бу ерда «оғир оқибатларга сабаб бўлса» (а), яъни норма қўлланиладиган шарт. DISPOZITSIYA — «нима қилиш (ёки қилмаслик) керак?»: «сув ёки сув ҳавзаларидан фойдаланиш шартларини бузиш» (б), яъни тақиқланган хулқ-атвор қоидаси. SANKSIYA — «қандай оқибат келиб чиқади?»: жарима, ахлоқ тузатиш ишлари, қамоқ ёки озодликдан маҳрум қилиш (с), яъни жавобгарлик чораси. Демак 1-а, 2-б, 3-с. Эслатма: жарима миқдори амалдаги қонунчиликда базавий ҳисоблаш миқдорига (BHM) нисбатан белгиланади — «энг кам ойлик иш ҳақи» тушунчаси 2019-йилдан қўлланилмайди.
- А) фақат гипотеза
- Б) диспозиция ва санксия
- С) фақат диспозиция
- Д) гипотеза ва диспозиция
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) гипотеза ва диспозиция
Нормада шарт (гипотеза) — "25 ёшга тўлган ва камида 5 йил Ўзбекистон ҳудудида муқим яшаётган фуқаро" — ҳамда хулқ-атвор қоидаси (диспозиция) — "депутат ёки сенатор бўлиши мумкин" — мавжуд; санксия йўқ. Демак гипотеза ва диспозиция.
1) давлатнинг (халқнинг) иродасини акс эттиради; 2) давлат томонидан норматив ҳужжатларда акс эттирилади; 3) давлат томонидан муҳофаза қилинади, зарур бўлган ҳолларда давлатнинг мажбурлов кучи билан таъминланади; 4) жамият ва давлат нуқтайи назаридан энг муҳим бўлган сиёсий-ҳуқуқий муносабатларни мустаҳкамлайди.
- А) 1, 2, 3, 4
- Б) 1, 2
- С) 1, 2, 3
- Д) 2, 3, 4
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 1, 2, 3
Ҳуқуқ нормасига хос белгилар — давлат (халқ) иродасини акс эттириши (1), норматив ҳужжатларда мустаҳкамланиши (2) ва давлат мажбурлов кучи билан таъминланиши (3). Тўғри жавоб — 1, 2, 3.
1) Маъмурий ҳуқуқ; 2) Экология ҳуқуқи; 3) Ер ҳуқуқи; 4) Жиноят ҳуқуқи; 5) Молия ҳуқуқи; 6) Конституциявий ҳуқуқ; 7) Оила ҳуқуқи; 8) Фуқаролик ҳуқуқи; 9) Меҳнат ҳуқуқи.
- А) 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- Б) 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- С) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- Д) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: С) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Санаб ўтилган тўққизта соҳа — Маъмурий, Экология, Ер, Жиноят, Молия, Конституциявий, Оила, Фуқаролик ва Меҳнат ҳуқуқи — барчаси Ўзбекистон ҳуқуқ тизимининг асосий соҳалари ҳисобланади. Тўғри жавоб — 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 (ҳаммаси).
- А) Сайлов кодекси
- Б) Божхона кодекси
- С) Банклар ва банк фаолияти тўғрисидаги қонун
- Д) Солиқ кодекси
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: А) Сайлов кодекси
Қонуннинг шахслар доирасида амал қилишига истисно — қонун барча шахсларга эмас, балки айрим тоифага (масалан сайловчилар, номзодлар) қаратилган ҳолат. Сайлов кодекси айнан сайлов жараёни иштирокчиларига нисбатан амал қилади, шунинг учун у шахслар доирасидаги истиснога мисол бўлади.
И. Ҳуқуқ нормасининг асосий вазифаси – ижтимоий муносабатларни тартибга солиш.
II. Ҳуқуқ нормаси давлат томонидан муҳофаза қилинади, зарур бўлган ҳолларда давлатнинг мажбурлов кучи билан таъминланади.
III. Ҳуқуқ нормаси – бу ҳуқуқ тизимининг энг факултатив, сўнги элементи.
- А) И-нотўғри; II-тўғри; III-нотўғри
- Б) И-тўғри; II-тўғри; III-нотўғри
- С) И-нотўғри; II-тўғри; III-тўғри
- Д) И-тўғри; II-нотўғри; III-тўғри
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Б) И-тўғри; II-тўғри; III-нотўғри
И — тўғри (ҳуқуқ нормасининг асосий вазифаси ижтимоий муносабатларни тартибга солиш). II — тўғри (норма давлат мажбурлов кучи билан таъминланади). III — нотўғри: ҳуқуқ нормаси тизимнинг факултатив эмас, балки дастлабки (бирламчи) элементидир. Тўғри жавоб — И-тўғри; II-тўғри; III-нотўғри.
а) одам;
б) шахс;
с) киши.
И. Жинс нуқтайи назаридан одамнинг аёл киши ёки эркак киши эканини билдиради, бу тушунча кўпроқ ижтимоий мазмунга эга.
II. Атроф-муҳитга фаол таъсир кўрсата олиши билан бошқа тирик мавжудотлардан фарқ қилади.
III. Фалсафий, ижтимоий, ахлоқий тушунча бўлиб, у ўзида инсон моҳиятини, унинг мавжудот сифатидаги қадриятини мужассам этади.
- А) а-И, б-II, с-III
- Б) а-И, с-II, б-III
- С) б-И, а-II, с-III
- Д) с-И, а-II, б-III
Жавобни кўриш
Тўғри жавоб: Д) с-И, а-II, б-III
Киши — жинс нуқтайи назаридан аёл ёки эркак эканини билдиради (И); Одам — атроф-муҳитга фаол таъсир кўрсатиши билан фарқ қиладиган тирик мавжудот (II); Шахс — фалсафий-ижтимоий-ахлоқий тушунча бўлиб, инсон моҳиятини мужассам этади (III). Демак с-И, а-II, б-III.
Бу — мавзунинг очиқ намуна қисми. Тўлиқ банк, вақт режими, таҳлил ва хатолар устида ишлаш — тест режимида.
