Нодавлат ОТМдан давлат ОТМга ўқишни кўчириш (перевод) — 2026-йилдаги расмий тартиб

Қисқача жавоб. Нодавлат ёки хорижий олий таълим ташкилотида ўқиётган талаба давлат ОТМига ўқишини кўчира олади. Ҳар йили 15-июлдан 5-августгача ариза топширилади, сўнг 5 фандан махсус синов (90 та тест, максимал 189 балл) топширилади. Натижага қараб тўлов-контракт миқдори белгиланади. Грант асосида кўчириш йўқ — барча ҳолатда тўлов-контракт.

Қонуний асос қайси ҳужжатларда?

Тартиб иккита ҳужжат билан белгиланган:

• Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори билан тасдиқланган «Олий таълим ташкилотлари талабалари ўқишини кўчириш, қайта тиклаш ва ўқишдан четлаштириш тартиби тўғрисида»ги Низом — 3-боб, 21–33-бандлар;
• Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 11-июндаги 299-сон қарори — давлат хизматини кўрсатишнинг маъмурий регламенти, 2026-йил 12-июндан кучга кирган.

Ким кўчира олади, ким йўқ?

Кўчира олади: Ўзбекистонда фаолият юритаётган нодавлат ОТМлар ва хорижий университет филиаллари ҳамда хориждаги олийгоҳларда бакалавриат босқичида таҳсил олаётган талабалар.

Кўчира олмайди: магистратура талабалари. Низомнинг 32-бандида аниқ ёзилган: хорижий ва нодавлат ОТМларнинг магистратура босқичидаги талабалари ўқишини давлат ОТМларига кўчиришга рухсат этилмайди.

Ариза қачон ва қаерга топширилади?

Аризалар ҳар йили 15-июлдан 5-августгача (шу куни ҳам) қабул қилинади. Уч йўлдан бири орқали:

1. Ягона интерактив давлат хизматлари портали (YIDXP);
2. Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг махсус электрон платформаси — my.uzbmb.uz;
3. Давлат хизматлари марказлари.

Аризалар ва ҳужжатлар 15-июлдан 6-августгача кўриб чиқилади. Тест синовлари август ойида ўтказилади. Имтиҳон натижаси QR-код билан ҳимояланган шаклда, имтиҳонлар тугагандан кейин бир ҳафта ичида юборилади.

Йўналиш мос келиши шартми?

Ҳа. Ариза рўйхатдан ўтгач, у тегишли давлат ОТМига юборилади ва ОТМ кўчирилиши сўралаётган йўналиш талабанинг ҳозирги йўналишига мазмунан мос ёки турдош эканини текширади.

«Мос ва турдош» дегани — кадрлар тайёрлаш йўналишлари, ўқув режалари ва дастурлари мазмунан яқин бўлган йўналишлар. Ариза рад этилса, сабаб талабанинг шахсий кабинетида кўрсатилади.

Нечта фандан имтиҳон топширилади?

Беш фандан, жами 90 та тест топшириғи, максимал 189 балл. Махсус синов давлат ОТМлари бакалавриатига қабул қилишдаги худди шу тартибда ўтказилади.

Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 13-мартдаги 105-сон буйруғига мувофиқ тузилиши:

• Мажбурий 3 фан — Она тили (ўзбек, рус ёки қорақалпоқ), Математика, Ўзбекистон тарихи. Ҳар биридан 10 та тест, коэффициэнт 1,1 → ҳар бири 11,0 балл. Жами 30 та тест, 33,0 балл.
• Йўналишга мос 2 фан — 1-фан: 30 та тест, коэффициэнт 3,1 → 93,0 балл. 2-фан: 30 та тест, коэффициэнт 2,1 → 63,0 балл. Жами 60 та тест, 156,0 балл.

Нега айнан 5 та эканини қандай текшириш мумкин? 2025-йилда «Даволаш иши» йўналишига кўчириш учун ўтиш бали 156,8 бўлган. Агар фақат иккита ихтисослик фани топширилганда, максимал балл 156,0 бўларди — яъни 156,8 балл умуман чиқмасди. Демак мажбурий блок ҳам ҳисобга олинади ва шкала 189 балл.

Муҳим: синов талаба ўзи ўқийдиган тилда топширилади. Ижодий йўналишларда тест ўрнига (ёки билан бирга) касбий (ижодий) имтиҳон бўлади — уни ОТМнинг ўзи ўтказади.

Тест синовида иштирок этиш учун тўлов — 206 000 сўм (0,5 BHM).

Ўтиш бали қандай белгиланади?

Махсус синовлар бўйича ўтиш баллари ОТМлар тизимидаги вазирлик ва идораларнинг таклифлари асосида Вазирлик томонидан ҳар йили 15-июлга қадар тасдиқланади. Ҳар бир таълим йўналиши учун алоҳида.

Таққослаш учун 2025-йилги баъзи ўтиш баллари: Даволаш иши — 156,8; Стоматология — 148,4; Ахборот технологиялари — 142,0; Дастурий инжиниринг — 139,6; Бошланғич таълим — 125,3; Мактабгача таълим — 121,0.

Натижага қараб нима бўлади?

Бу энг кўп сўраладиган қисм. Учта ҳолат бор.

1. Ўтиш балига тенг ёки ундан юқори балл. Ўқиш базавий тўлов-контракт асосида кўчирилади. Бу энг қулай вариант.

2. Ўтиш балидан паст, лекин 4 баллгача етмаган (ва Давлат комиссияси белгилаган минимал баллдан кам эмас). Бу ҳолда қўшимча тўлов-контракт асосида қабул қилиниш мумкин. Контракт миқдори базавийдан қуйидагича ошади:

• 1,05 баллгача етмаса — базавий контрактнинг 1,5 баробари;
• 1,06 дан 2,05 баллгача етмаса — 2,0 баробари;
• 2,06 дан 3,05 баллгача етмаса — 2,5 баробари;
• 3,06 дан 4,05 баллгача етмаса — 3,0 баробари.

Бу миқдорлар баллар кетма-кетлигига қатъий риоя қилинган ҳолда қўлланилади.

3. Ўтиш балига 4 баллдан ортиқ етмаган (лекин минимал баллдан кам эмас). Бу ҳолда табақалаштирилган тўлов-контракт миқдорида тўлаш шарти билан кўчириш ҳуқуқи берилади. Миқдорни Давлат комиссияси белгилайди.

Иккинчи ва учинчи ҳолатда талаба биринчи ўқув йили контрактининг камида 50 фоизини тўлагандан сўнг ректор буйруғи билан ўқишга қабул қилинади.

Мос бўлмаган йўналишга кўчирса бўладими?

Бу ерда муҳим фарқ бор:

• Хориждаги олийгоҳдан мос ва турдош бўлмаган йўналишга кўчириш — рухсат этилмайди;
• Ўзбекистонда фаолият юритаётган хорижий ёки нодавлат ОТМдан мос бўлмаган йўналишга кўчириш — мумкин, лекин тегишли йўналиш учун белгиланган табақалаштирилган тўлов-контрактнинг минимал миқдорига тенг тўлов асосида. Бу вариантда имтиҳон топширилмайди.

Имтиҳонсиз кўчириш мумкинми?

Фақат иккита ҳолатда, Давлат комиссияси қарорига асосан:

1. турмуш ўртоғи ёки ота-онасининг хорижий давлатдаги давлат хизматини ўташ жойи Ташқи ишлар вазирлиги томонидан Ўзбекистонга ўтказилган бўлса;
2. Ҳукумат қарорлари ва топшириқлари ҳамда тизимида ОТМлари бўлган вазирлик ва идоралар томонидан давлат буюртмаси билан хорижга ўқишга юборилган бўлса.

Хорижий фуқароларнинг ўқиши эса суҳбат асосида, ОТМ ректорининг буйруғи билан кўчирилади.

Грантга кўчириш мумкинми?

Бу саволда кўпчилик адашади, чунки икки хил перевод бор ва уларда грант масаласи бутунлай бошқача ҳал қилинади.

1. Нодавлат ёки хорижий ОТМдан давлат ОТМига — грант YO'Q. Низомнинг 3-бобида (21–33-бандлар) грант умуман тилга олинмаган. Кўчириш фақат тўлов-контракт асосида: базавий, қўшимча (1,5–3,0 баробар) ёки табақалаштирилган. Яъни нодавлат олийгоҳда контрактда ўқиб, давлат ОТМига грантга ўтиб олиш имкони йўқ.

2. Давлат ОТМдан давлат ОТМига — грант SAQLANISHI мумкин. Низомнинг 19-бандига кўра, мос ва турдош йўналишлар бўйича давлат гранти ўринларига кўчиришга рухсат этилади, лекин учта шарт билан:

• талаба ҳозир давлат гранти асосида таҳсил олаётган бўлиши керак;
• кўчмоқчи бўлган ОТМда ўша ўқув йили қабул параметрларида белгиланган грант ўринлари доирасида бўш жой бўлиши керак;
• йўналиш мос ва турдош бўлиши керак.

Низомда очиқ ёзилган: «Бошқа ҳолларда ўқишни кўчириш тўлов-контракт асосида амалга оширилади». Яъни контрактда ўқиётган талаба кўчиш орқали грантга ўтолмайди — кўчириш грант мақомини бермайди, фақат мавжудини сақлайди.

Алоҳида тоифалар. Кўзи ожизлар, ногиронлиги бўлган шахслар ва етим болаларга ажратилган қабул параметрлари доирасида грант асосида ўқиётган талабалар ўқишини мос ва турдош йўналишларга грант асосида кўчириш ёки ОТМ ва йўналиш ўзгармаган ҳолда таълим шаклини ўзгартириш мумкин.

Спорт мусобақалари ғолиби сифатида имтиёз билан грантга қабул қилинганлар ўқишини сиртқи таълим шаклига (мавжуд бўлса) грант асосида кўчириши ёки ўша ОТМ ва йўналишда сиртқи шаклда грантда давом эттириши мумкин.

Грант бўйича рад этиш сабаби. Низомда алоҳида кўрсатилган: давлат гранти асосида кўчириш ёки қайта тиклашда қабул параметрлари доирасида бўш ўрин бўлмаса, ариза рад этилади. Яъни грантга кўчиш фақат кимдир ўша ўринни бўшатган тақдирда мумкин.

Ариза қайси ҳолларда рад этилади?

• сўровномада назарда тутилган ҳужжатлар ёки маълумотлар тўлиқ тақдим этилмаган бўлса;
• сўровномада нотўғри ёки сохта маълумот аниқланса;
• давлат хизмати учун тўлов ўз вақтида амалга оширилмаган бўлса;
• йўналиш мос ва турдош эмас деб топилса.

Регламентда алоҳида таъкидланган: бошқа асослар билан рад этиш тақиқланади. Рад этилган аризани ариза топшириш муддати тугагунга қадар қайта юбориш мумкин.

Амалий маслаҳатлар

1. Йўналиш мослигини олдиндан аниқланг. Ариза рад этилишининг энг кўп учрайдиган сабаби шу. Кўчмоқчи бўлган ОТМнинг ўқув бўлими билан боғланинг.
2. Қайси 2 фан топширишингизни билиб олинг. Ҳар бир йўналишнинг фанлар мажмуаси ҳар хил, ва 1-фан коэффициэнти 3,1 — асосий оғирлик унда.
3. Мажбурий блокни ҳам тайёрланг. Она тили, Математика, Ўзбекистон тарихи — 33 балл. Кўпчилик шуни эътибордан қочиради, ҳолбуки 156,8 каби баллар айнан шу блок билан йиғилади.
4. 15-июлни кутинг. Ўтиш баллари шу санага қадар тасдиқланади — ундан олдин аниқ рақам бўлмайди.
5. 4 балл қоидасини ёдда тутинг. Ўтиш балидан 4 баллгача етмаслик билан 4 баллдан кўп етмаслик ўртасида катта молиявий фарқ бор.
6. Контракт суммасини олдиндан ҳисобланг. 1,5 дан 3,0 баробаргача фарқ — бу йилига миллион сўмлар демакдир.

Кўчмоқчи бўлган йўналишингизнинг 2026-йилдаги ўтиш балларини ТестМаконънинг ўтиш баллари бўлимида кўришингиз мумкин — барча ОТМ ва йўналишлар бўйича, таълим тили кесимида.

Маълумот Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон ва 2026-йил 11-июндаги 299-сон қарорлари ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 13-мартдаги 105-сон буйруғи асосида тайёрланди. Расмий манбалар: lex.uz, uzbmb.uz. Аниқ шартларни ариза топширишдан олдин расмий манбалардан тасдиқланг.

Кейинги қадам

• Ўқишни қайта тиклаш: муддат ва ҳужжатлар
• Ўтиш баллари — кўчиришда таққослаш учун

Яна ўқинг: Интеграциялашган таълим дастурлари: 1+3, 2+2, 1+1.