Кундузги талаба ишга киради, лекин шартномаси муддатли бўлади
Кундузги таълимда ўқиётган талаба ишга кира олади: уни қонун тўсмайди. Фақат шартномаси доимий эмас, муддатли бўлади.
Бу қоида Меҳнат кодексининг 112-моддасида ёзилган: кундузги таълим шаклида ўқиётган шахс билан муддатли меҳнат шартномаси тузишга рухсат берилади. Қуйида қонун қўядиган чегаралар, амалиёт шартномасининг ўрни ва талаба учун энг катта хавф алоҳида тушунтирилади.
Қонун қўядиган уч чегара
Рухсат шарциз эмас. Талаба ишлаганда учта шарт бир вақтда бажарилади.
- Иш дарслардан бўш вақтда бўлади.
- Иш ўқиш жараёнига зарар етказмайди.
- Иш ҳажми меҳнат қонунчилигидаги соат меъёридан ошмайди.
Ишлаш жойи чекланмаган: талаба ўз университетида ҳам, бошқа корхона ёки ташкилотда ҳам ишлай олади.
Нега шартнома муддатли
Муддатли шартнома — бу иш берувчи учун қулайлик эмас, қонун белгилаган шакл. Унинг муддати аниқ: масалан ўқув йилига ёки мавсумга боғланади ва муддат тугагач шартнома ўз-ўзидан якунланади.
Талаба учун бундан келиб чиқадиган амалий натижа бор: шартномани узайтириш керак бўлса, бу масалани муддат тугашидан олдин ҳал қилиш лозим.
Амалиёт ҳам меҳнат шартномаси
Бу қисм кўп талабага янгилик бўлади. Амалиётни ташкил қилиш ҳақидаги шартнома ҳам муддатли меҳнат шартномаси ҳисобланади.
У амалиёт муддатига тузилади ва унда амалиётга раҳбарлик қиладиган одам кўрсатилади. Яъни амалиёт — расмий иш муносабати, оддий ташриф эмас.
Ўн саккиз ёшга тўлмаган талаба учун
Биринчи курсга мактабдан келган талабанинг ёши кўпинча ўн етти бўлади. Улар учун алоҳида ҳимоя бор: ўн саккиз ёшгача бўлган ходимга қисқартирилган иш вақти белгиланади ва бир кунлик смена узунлиги ҳам чекланади.
Умуман ишга қабул ўн беш ёшдан рухсат этилади. Енгил иш учун истисно ҳам бор — у ўн уч ёшдан бошланади ва фақат ўқишга халал бермаган ҳолатда ишлайди.
Энг катта хавф — қонун эмас, давомат
Талабани ишдан тўсадиган ҳақиқий нарса қонун эмас. Иш графиги дарсга тўғри келиб қолса, давомат бузилади ва бу ўқишдан четлаштиришга олиб келади.
Шунинг учун иш берувчи билан графикни дарс жадвали қўлда бўлганда гаплашиш керак. Оғзаки келишув етмайди — график шартномада ёзилсин.
Битта мисолда
Иккинчи курс талабасининг дарслари кунда соат иккида тугайди. У кечки сменага муддатли шартнома билан ишга киради ва шартнома муддатини ўқув йили охиригача белгилайди. Сессия ҳафталарида графикни олдиндан келишиб, рухсат олади. Унинг давомати бузилмайди, иши ҳам сақланади.
Нима қилиш керак
Ишга киришдан олдин уч нарсани ёзма қилиб олинг: шартнома муддати, ҳафталик соат ва иш графиги. Сессия ва амалиёт даврини алоҳида эслатиб қўйинг, чунки ўша ҳафталарда дарс юки ошади.
Ўқишдан четлаштиришнинг расмий асослари ва давомат чегараси шу ерда ёзилган. Талаба ва ҳарбий хизмат бўйича қоидалар бу ерда, талабага бир марталик моддий ёрдам эса алоҳида тушунтирилган.
Манба: Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодекси (112, 118, 415 ва 416-моддалар); олий таълим ташкилоти фаолиятини тартибга соладиган низом қоидалари. Текширилган сана — 12-сентабр.
