Ким абитуриент бўла олади: тўрт тоифа ва рўйхатнинг икки босқичи
Ғолибжон Давронов
Қисқача жавоб. Бакалавриатга абитуриент сифатида рўйхатдан ўтиш учун тўрт тоифадаги маълумот ҳужжатларидан бири кифоя: ўн бир йиллик мактаб, ўрта махсус таълим, бошланғич касбий таълим ёки 2020-йилгача олинган ўрта махсус касб-ҳунар таълими. Рўйхат икки босқичда, my.gov.uz ва Агентлик сайти орқали онлайн амалга оширилади.
Ким абитуриент бўла олади?
| Ким рўйхатдан ўта олади |
|---|
| Умумий ўрта таълим (ўн бир йиллик мактаб) ташкилотини тугатганлар |
| Ўрта махсус таълим (тўққиз йиллик таянч + икки йиллик ўрта махсус) ташкилотини тугатганлар |
| Бошланғич касбий таълим (тўққиз йиллик + икки йиллик) ташкилотини тугатганлар |
| 2020-йил 24-сентабргача ўрта махсус, касб-ҳунар таълими (тўққиз + уч йиллик) ташкилотини тугатганлар |
Рўйхатнинг учинчи қаторига эътибор беринг: касб-ҳунар мактаби битирувчиси ҳам тўлиқ ҳуқуқли абитуриент. Бу кўп учрайдиган хато тушунча — «фақат 11-синф тугатганлар топшира олади» деган гап нотўғри.
Тўртинчи қатор эса эски тизим битирувчилари учун: «Таълим тўғрисида»ги Қонун кучга кирган 2020-йил 24-сентабргача уч йиллик коллежни тугатганлар ҳам ҳужжат топшира олади.
Рўйхат қандай босқичлардан иборат?
| Босқич | Муддат | Нима танланади |
|---|---|---|
| 1-босқич | Ҳар йили 5-июндан 25-июнга қадар (25-июн ҳам) | Фанлар мажмуаси, таълим тили, тест топшириш ҳудуди, касбий имтиҳон бўлса унинг тури |
| 2-босқич | Натижалар эълон қилингач | Олийгоҳ ва бакалавриат таълим йўналишлари |
Икки босқичнинг мантиқи шу: биринчисида сиз қайси фанлардан имтиҳон топширишни танлайсиз, иккинчисида эса тест натижасини билиб туриб қайси олийгоҳга боришни танлайсиз.
Бу тартиб абитуриент учун қулай: йўналиш танлашда тахмин қилиш шарт эмас, балл аллақачон маълум бўлади.
Рўйхатдан қаерда ўтилади?
Низомда иккита расмий канал кўрсатилган: Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали (my.gov.uz) ва Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигининг расмий веб-сайти.
Бошқа ҳеч қандай сайт ёки воситачи орқали рўйхатдан ўтиб бўлмайди. Пул эвазига «рўйхатдан ўтказиб бераман» деган таклифларга ишонманг.
Қабул комиссияси ким ва нима қилади?
Ҳар бир олийгоҳда камида тўққиз нафар малакали мутахассисдан иборат қабул комиссияси тузилади. Унинг таркиби олийгоҳ Кенгаши томонидан тасдиқланади, ректор эса лавозими бўйича комиссия раиси ҳисобланади.
Имтиҳонларни ўтказиш учун зарур шарт-шароит яратишни эса ҳокимликлар ва олийгоҳ ректорлари биргаликда таъминлайди.
Ҳужжатларни топширмасангиз нима бўлади?
Низомда аниқ ёзилган: маълумот тўғрисидаги ҳужжатларни қабул комиссиясига тақдим этмаслик олийгоҳнинг абитуриентни ўқишга қабул қилмаслигига асос бўлади. Яъни балл ўтган бўлса ҳам, ҳужжациз талаба бўлолмайсиз.
Бундан ҳам жиддий ҳолат — қалбаки ҳужжат. Ҳужжатнинг қалбакилиги аниқланса, абитуриент кириш имтиҳонларидан (талаба бўлган бўлса, талабалар сафидан) четлаштирилади ва бу ҳақда ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари хабардор қилинади.
Кейинги қадам қандай?
Рўйхатдан ўтгач, тест куни қоидаларини йўриқномамиздан ўқинг. Фан жуфтлигини танлашда алоҳида қўлланма ёрдам беради.
Йўналишларнинг ўтиш балларини ўтиш баллари саҳифасида кўринг, баллингизга мос вариантларни эса «Менга мослари» хизмати топиб беради.
Манба: Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 13-сентабрдаги 578-сон қарори, 1-илова 2-боб 7–8-бандлар, 3-боб 9–10-бандлар, 10-боб 79–80-бандлар (lex.uz/uz/docs/-7726569). Текширилган сана: 2026-йил 27-август.
