9-синф Адабиёт

Бадиий адабиёт ёхуд маълум бир асарнинг инсон руҳияти ва тафаккурига таъсири сабаби ҳақида ўйлаб кўрганмисиз? Балки бу саволга бадиий асарлар билан илмий рисо- лаларни со лиштириб кўриш орқали жавоб изларсиз. Аммо, Сиз, азиз ўқувчилар, мазкур дарсликни диққат билан ўқиб-ўрганиб чиқсангиз, юқоридаги саволга ҳадис илми нинг устози Имом ал-Бухорий, сўз мулкининг султони Мир Алишер Навоий, мутафаккир шоир ва адиблар Хожа, Огаҳий, Фурқат ва бошқа ижодкорлар асарларидан тўлиқ жавоб топасиз. UO4К 821.512.133.09(075.3) KBK 83.3(5О4)я72 Й 75 Йўлдошев Қозоқбой. Адабиёт: Умумий ўрта таълим мактабларининг 9- синфи учун дарслик. / Қ. Йўлдошев, В. Қодиров, Ж. Йўлдошбеков. [Мас…

3 RUHIY KAMOLOT VOSITASI Сўз бадиий адабиётнинг асосий иш қуролидир. Ўзи кўзга кўрин- майдиган сўз ёрдамида нафақат атрофдаги нарса-ҳодисалар, балки одам бошидаги ўйлар, кўнгилдаги сезимларни ҳам ифодалаш мум- кин. Шунинг учун санъат турлари орасида адабиёт алоҳида ўрин тута- ди. Инсоннинг ўй-хаёллари, истак ва армонлари бадиий адабиётда тўла- роқ акс эттирилади. Шунингдек, бадиий адабиётда тасвирланган ҳаёт сер­қирра, қизиқ ва таъсирли бўлади. Тасаввур қилайлик, Сиз “Алпомиш” достонини ўқияпсиз. Биласизки, асардаги воқеалар бундан минглар- ча йиллар олдин қайердадир, кимлар биландир рўй берган, эҳтимол, ҳеч қачон бўлмагандир ҳам. Асар қаҳрамонлари сизга қарин…

4 саволлар пайдо қилади: қай­ғулар қандай, нега ва кимни отади? Бадиий сўзнинг сири шундаки, кишининг руҳини безовта қилиб, ўйлашга мажбур этади. Ижодкор яратган асл бадиий асарда доимо фикр билан туйғу қо­ ришиб келади. Ёзувчи ҳамиша ё ниманидир ёқлайди, ёки инкор қила- ди. Ижодкор бетараф бўлиши мумкин эмас. Чунки чинакам бадиий асар инсон тафаккури ва руҳиятида бетарафлик тугагандан сўнг яратилади. Адибнинг туйғулари нечоғлик кучли, кўзи қанчалар ўткир, тили қан­чалик бой бўлса, ўқувчи унинг асаридан шунчалик қаттиқ таъсирланади. Адабиёт атамаси тор ва кенг маъноларда қўлланилади. У тор маънода бадиий адабиётни англатади, кенг маънода эса инсон тафак-…