10-синф География

UO‘T: 91 = 512.133(075.3) KBK: 26.8ya721 Г-35 М у а л л и ф л а р: Ш. М. Шарипов, В. Н. Федорко, Н. И. Сафарова, В. А. Рафиқов М а с’ у л м у ҳ а р р и р: М. Т. Миракмалов – Мирзо Улуғбек номидаги ЎзМУ Геология ва география факултети география кафедраси доценти Т а қ р и з с ҳ и л а р: O‘. Абдуназаров – Мирзо Улуғбек номидаги ЎзМУ Геология ва география факултети География кафедраси доценти; М. Абдуллаева – Низомий номидаги TDPU География ўқитиш методикаси кафедраси катта ўқитувчиси; Н. Рафиқова – Ўзбекистон Фанлар академияси Сейсмология институти Геоэкология лабораторияси илмий ходими; М. Авезов – Тошкент шаҳар Олмазор тумани 278-мактабнинг география фани ўқитувс…

3 1-§. GEOGRAFIYA FANLARI TIZIMI HAQIDA TUSHUNCHA Маълумки, географи я энг қадимги фанлардан бири бўлиб, ўрганади- ган ҳодисаларининг доираси жуда кенг. Дастлаб, 5-синфда Сиз географи яга “Ер юзи табиати, аҳолиси ва инсон хўжалик фаолиятини ўрганувчи фан” деб берилган таъриф билан танишгансиз. Кейинчалик географи я фанининг ўрганиш обйекти геограfi к қобиқ эканлигини ҳам билиб олдингиз. Геограfi к қобиқ сайёрамиздаги энг йирик геотизим, яъни Ернинг қаттиқ (литосфера), сув (гидросфера), ҳаво (атмосфера) ҳамда ҳаёт (био- сфера) қобиқларининг ўзаро туташуви ва таъсири доирасида вужудга келган ва ривожланаётган жуда мураккаб яхлит табиий тизимдир. Айнан географи к қобиқ инсо…

4 Маълумки, география фани иккита йирик тармоқ – табиий ва ижти- моий-иқтисодий географияга бўлинади. Биринчиси географик қобиқ, у н ин г компонентлари ва Ер юзидаги геотизимларни тадқиқ эца, ик- кинчиси дунё, унинг минтақа ва мамлакатлари, шаҳар ва қишлоқлари миқёсида аҳоли, унинг яшаш тарзи ва маданияти, ишлаб чиқариш соҳалари, сиёсий воқеа-ҳодисаларни ўрганади. Географи к билимлар қамрови ва ҳажмининг кенгайиши, фаннинг ил мий- амалий аҳамиятининг чуқурлашуви натижасида табиий ва ижтимоий-иқтисодий географи я таркибида бир нечта моҳиятан торроқ фан ва илмий-тадқиқот йўналишлари шаклланди. Жумладан, табиий географи я доирасида алоҳида та- биат компонентларин…