Super-kontrakt narxlari: 1,5× dan 3,0× gacha
Gʻolibjon Davronov
Qisqacha javob. Asosiy ro'yxatdan o'tolmagan, lekin minimal balldan kam to'plamagan abituriyent uchun uchta yo'l bor: vakant o'rinlar (bazaviy kontrakt — eng arzoni), qo'shimcha qabul (bazaviy kontraktning 1,5–3,0 barobari) va tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt (narxni rektor belgilaydi). Uchalasida ham bitta qat'iy shart: minimal balldan past to'plagan pul to'lab ham kira olmaydi. Oshirilgan narx faqat birinchi o'quv yiliga tegishli.
"Super-kontrakt" degan narsa rasman bormi?
Yo'q. Amaldagi hujjat — Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentyabrdagi 578-son qarori — matnida "super-kontrakt" so'zi umuman uchramaydi. Bu xalq orasida paydo bo'lgan nom. Rasmiy hujjatda uchta alohida mexanizm bor va ularning shartlari ham, narxi ham bir-biridan farq qiladi. Shuning uchun "super-kontraktga hujjat topshirdim" degan gap noaniq — qaysi biri ekanini bilish kerak.
Uchta yo'lning farqi nimada?
| Yo'l | Kimga | Narxi (1-yil) |
|---|---|---|
| Vakant o'rinlar (711-band) | Minimal ball bor, lekin tavsiya etilmagan; 2-bosqichda OTM tanlamaganlar ham | Bazaviy kontrakt |
| Qo'shimcha qabul (73-band) | Minimal ball bor va asosiy chegaraga 4 ballgacha yetmagan | 1,5× — 3,0× |
| Tabaqalashtirilgan (74-band) | Minimal ball bor, yuqoridagi ikkisiga tushmagan | Rektor belgilaydi |
Vakant o'rinlarga qanday tushiladi?
Bu — eng arzon va ko'pchilik e'tibordan chetda qoldiradigan yo'l. 2026-yil yanvarda qarorga qo'shilgan 711-bandga ko'ra, minimal ball va undan yuqori to'plagan, lekin talabalikka tavsiya etilmagan abituriyentlar vakant o'rinlarga bazaviy to'lov-kontrakt asosida tanlovda qatnasha oladi. Ro'yxatdan o'tishning ikkinchi bosqichida umuman yo'nalish tanlamaganlar ham shu toifaga kiradi.
Muddatlar juda tor: ro'yxatdan o'tkazish natijalar e'lon qilingandan bir hafta keyin boshlanadi va bir hafta davom etadi. Fanlar majmuasi va ta'lim tili mos bo'lishi shart. Tanlov ballar ketma-ketligi bo'yicha o'tkaziladi.
Qo'shimcha qabulda narx qanday hisoblanadi?
Bu yerda narx aniq formula bilan belgilangan — rektorning xohishiga bog'liq emas. Shart: bal minimal balldan kam bo'lmasligi va asosiy qabul chegarasiga 4 ballgacha yetmagan bo'lishi kerak. Chegaraga qanchalik yaqin bo'lsangiz, shunchalik arzon:
| Chegaraga yetmagan ball | Bazaviy kontraktga nisbatan |
|---|---|
| 1,05 ballgacha | 1,5 barobar |
| 1,06 – 2,05 ball | 2,0 barobar |
| 2,06 – 3,05 ball | 2,5 barobar |
| 3,06 – 4,05 ball | 3,0 barobar |
Ya'ni chegaradan atigi 1 ball orqada qolgan abituriyent 1,5 barobar to'laydi, 4 ball orqada qolgani esa 3 barobar. Tanlov qat'iy ballar ketma-ketligi bo'yicha boradi — pul to'lashga tayyorligingiz navbatni o'zgartirmaydi.
Tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt kimga tegishli?
Agar minimal balingiz bor, lekin na asosiy parametrlar doirasida, na qo'shimcha qabul orqali o'tolmagan bo'lsangiz — o'qish istagingizni bildirish orqali shu yo'ldan kirishingiz mumkin. Farqi shundaki, bu yerda narxni oliy ta'lim tashkiloti rektori belgilaydi, qat'iy koeffitsient yo'q. Shuning uchun narx OTMdan OTMga farq qiladi va uni oldindan tanlagan universitetingizdan aniqlashtirish kerak.
Pulni qachon va qancha to'lash kerak?
Qo'shimcha qabulda ham, tabaqalashtirilgan kontraktda ham tartib bir xil: Davlat komissiyasi belgilagan muddatda birinchi o'quv yili shartlarining kamida 50 foizini to'lashingiz kerak. Shundan keyingina rektor buyrug'i bilan talabalikka qabul qilinasiz. Ya'ni pul to'lanmaguncha buyruq chiqmaydi.
Muhim ogohlantirish: tabaqalashtirilgan kontrakt asosida kirgan talaba birinchi bosqichda talabalar safidan chetlashtirilsa, o'qishini tiklashda oshirilgan summaning qolgan qismini to'lashi talab etiladi. Ya'ni yarmini to'lab kirib, keyin tashlab ketish qarzni yo'q qilmaydi.
Oshirilgan narx to'rt yil davom etadimi?
Yo'q — bu eng ko'p yanglishiladigan joy. 578-son qarorning 75-bandiga ko'ra, qo'shimcha va tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt asosida qabul qilingan talabalar birinchi o'quv yilini muvaffaqiyatli tugatgandan so'ng, keyingi o'quv yilidan boshlab umumiy belgilangan to'lov-kontraktga o'tadi. Ya'ni oshirilgan koeffitsient faqat 1-kursga tegishli, ikkinchi kursdan hamma bilan bir xil to'laysiz.
Minimal balldan past to'plagan nima qiladi?
Uchala yo'lning ham birinchi sharti bir xil: bal Davlat komissiyasi belgilagan minimal balldan kam bo'lmasligi kerak. Undan past to'plagan abituriyent pul to'lashga tayyor bo'lsa ham bakalavriatga kira olmaydi. Bu holatda real variantlar: keyingi yilga tayyorlanish, texnikum yoki kollej orqali yo'l, yoxud sirtqi/kechki ta'lim imkoniyatlarini ko'rib chiqish.
Agar shu holatga tushgan bo'lsangiz, vaqtni behuda o'tkazmang — mavzu bo'yicha mashq testlaridan boshlab kuchsiz mavzularingizni aniqlang va tayyorgarlik rejasini tuzing. Ballingizga qaysi yo'nalishlar mos kelishini o'tish ballari sahifasidan ko'rishingiz mumkin.
Super-kontraktga qanday topshiriladi — onlaynmi yoki borib?
Bu savolga javob yo'lga qarab farq qiladi va bu joyda ko'p chalkashlik bor.
Vakant o'rinlarda hech qayerga borilmaydi. 711-band aniq yozadi: abituriyentlarni vakant o'rinlarga Agentlik (UZBMB) o'zi ro'yxatdan o'tkazadi. Ariza yozib universitetlarga yugurish shart emas — Agentlik ro'yxatdan o'tganlarni ballar ketma-ketligi bo'yicha saralab, tanlov qaydnomalarini universitetlarga yuboradi va o'sha hujjat buyruq chiqarish uchun asos bo'ladi. Sizdan talab qilinadigan yagona narsa — natijalar e'lon qilingandan bir hafta keyin ochiladigan bir haftalik oynani o'tkazib yubormaslik.
Qo'shimcha qabul va tabaqalashtirilgan kontraktda esa jarayonni universitetning o'zi yuritadi. 72- va 73-bandlarga ko'ra bu ikki mexanizmni Agentlik emas, oliy ta'lim tashkiloti amalga oshiradi. Sizdan "o'qish istagini bildirish" va birinchi yil to'lovining kamida 50 foizini o'tkazish talab etiladi, shundan keyin rektor buyrug'i bilan qabul qilinasiz.
Muhim ogohlantirish: 578-son qarorda bu ikki yo'l uchun "onlayn" yoki "shaxsan borish" degan aniq ko'rsatma yo'q. Qarorning 71–75-bandlarida "ariza", "elektron platforma", "shaxsiy kabinet" so'zlari umuman uchramaydi — bu tushunchalar qarorning boshqa (magistratura qabuli) qismida keladi. Demak amaliy tartibni, sanalarni va hujjat topshirish shaklini har bir universitet o'zi e'lon qiladi. Internetdagi ko'p maqola aynan shu joyda taxmin qiladi. To'g'ri yo'l — tanlagan OTMingizning qabul komissiyasi sahifasini va rasmiy e'lonlarini kuzatib borish.
Tibbiyot yo'nalishlarida super-kontrakt bekor qilinganmi?
Bugungi kunda — yo'q. Bu savol atrofida chalkash sarlavhalar ko'p, shuning uchun aniq ajratamiz.
2026-yil 3-martda Sog'liqni saqlash vazirligi muhokamaga qaror loyihasini qo'ydi (regulation.adliya.uz portalida). Loyihada taklif qilingan asosiy o'zgarishlar: bakalavriatda oshirilgan to'lov-kontrakt asosida qabulni bekor qilish, shifokorlik yo'nalishlarida minimal o'zlashtirish darajasini 70 foiz, o'rta tibbiyot xodimlari yo'nalishlarida 60 foiz qilib belgilash, tor mutaxassislikni faqat rezidentura yoki magistratura orqali olish.
Lekin bu taklif, qabul qilingan hujjat emas. Amaldagi 578-son qarorni tekshirib chiqdik: qo'shimcha qabul va tabaqalashtirilgan to'lov-kontrakt haqidagi 72–75-bandlarda tibbiyot yo'nalishlari uchun hech qanday istisno yo'q. Ya'ni rasmiy hujjat darajasida tibbiyot ham qolgan yo'nalishlar bilan bir xil tartibda.
Ba'zi saytlar loyihani "bekor qilindi" deb sarlavha qo'ygan — hatto o'z matnida "qaror loyihasi" deb yozgani holda. Agar tibbiyotga hujjat topshirmoqchi bo'lsangiz, qaror qabul qilingan-qilinmaganini rasmiy manbadan tekshiring: loyiha istalgan payt tasdiqlanishi ham, o'zgarishi ham mumkin.
Amaliy chek-ro'yxat
- Natijangizni va o'zingiz tanlagan yo'nalishning o'tish balini solishtiring.
- Farq 4 balldan kam bo'lsa — qo'shimcha qabulga tayyorlaning, narxni jadvaldan hisoblang.
- Farq kattaroq bo'lsa yoki tavsiya etilmagan bo'lsangiz — natijadan bir hafta o'tgach vakant o'rinlar ro'yxatdan o'tishini kuzating (eng arzon yo'l).
- Universitetdan tabaqalashtirilgan kontrakt miqdorini va hujjat topshirish tartibini aniqlashtiring — ikkalasi ham OTMga qarab farq qiladi.
- Pulning kamida 50 foizini belgilangan muddatda to'lang, aks holda buyruq chiqmaydi.
- Birinchi kursni muvaffaqiyatli yopishni rejalashtiring — shunda 2-kursdan oddiy kontraktga o'tasiz.
Manba: O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 13-sentyabrdagi 578-son qarori (711, 72–75-bandlar), 2026-yil 28-yanvardagi 32-son qarori bilan kiritilgan o'zgartirishlar bilan. Hujjat matni: lex.uz. Tibbiyot bo'yicha qaror loyihasi: regulation.adliya.uz (2026-yil 3-mart, muhokama bosqichida).
