Milliy sertifikat imtihoni kuni: nima olib kirasiz, nima taqiqlangan

Qisqacha javob. Milliy sertifikat imtihoniga faqat shaxsni tasdiqlovchi hujjat (pasport yoki ID-karta) va ruxsatnoma bilan kelinadi. Binoga kalkulyator, lug'at, jadval, kitob, uyali telefon, kompyuter, telekommunikatsiya qurilmalari, shpargalka, qog'oz va kiyimga yozilgan ma'lumot olib kirish taqiqlangan — bularning bittasi ham chetlashtirish uchun asos bo'ladi, natija hisoblanmaydi va to'langan 594 000 so'm qaytarilmaydi. O'tirish o'rni qur'a bilan belgilanadi, imtihon doimiy videotasvirga olinadi, natija esa 21 ish kunidan kechikmay chiqadi.

Imtihon kuni ketma-ketligi: ro'yxatdan natijagacha

Butun jarayon Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 12-oktabrdagi 646-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomga bo'ysunadi. 2026-yil 29-iyuldagi 411-son qarori bu Nizomning yettita bandini yangi tahrirda bayon etdi — quyidagi ketma-ketlik amaldagi tahrir bo'yicha berilgan.

1. Ariza. my.gov.uz portalida so'rovnomani o'zingiz to'ldirasiz. Elektron raqamli imzo talab qilinmaydi, so'rovnomadagilardan boshqa hujjat ham so'ralmaydi.
2. To'lov. Portal invoys raqamini beradi; to'lov Yagona billing tizimi orqali tasdiqlanadi. To'lovsiz ariza rasmiylashmaydi.
3. Hudud va o'rin. Imtihon o'tkaziladigan joy, sana va muayyan hudud bo'yicha o'tirish o'rinlari soni Agentlik tomonidan belgilanadi. Hudud uchun ajratilgan limit to'lgach, o'sha hududda ro'yxat yopiladi — shuning uchun hududni oxirgi kunga qoldirmang.
4. Sana e'loni. Test sinovi o'tkaziladigan sana u o'tkaziladigan kundan kamida uch kun oldin my.gov.uz orqali e'lon qilinadi.
5. Ruxsatnoma. «Mening arizalarim» bo'limidan yuklab olinadi. Unda imtihon joyi, kuni va aniq vaqti yozilgan bo'ladi — boshqa manbadan bu ma'lumot izlanmaydi.
6. Kirish. Binoga shaxsni tasdiqlovchi hujjat asosida, video qayd etish qurilmalari orqali tekshiruvdan o'tgandan keyin qo'yilasiz.
7. O'tirish o'rni. Har bir talabgorning o'rni qur'a tashlash yo'li bilan aniqlanadi va dalolatnoma rasmiylashtiriladi. Ya'ni kim bilan yonma-yon o'tirishni oldindan bilib bo'lmaydi.
8. Imtihon. Har bir ish joyida bitta talabgor o'tiradi, jarayon doimiy videotasvirga olinadi va Agentlik mas'ul xodimining rahbarligida o'tkaziladi.
9. Natija. Test sinovi yakunlangan kundan boshlab 21 ish kunidan kechikmay Agentlik veb-saytida va my.gov.uz orqali e'lon qilinadi.
10. Apellyatsiya. Natija e'lon qilingan kundan besh ish kuni ichida my.gov.uz orqali beriladi.

Nimani olib kirish taqiqlangan

Nizomning 16-bandi taqiqlangan buyumlarni nomma-nom sanaydi. Ro'yxat qisqa, lekin har bir so'zi muhim, chunki bandda «olib kirishga harakat qilsa, olib kirgan bo'lsa yoki ulardan foydalansa» deb yozilgan — foydalanish shart emas, olib kirishga urinishning o'zi asos bo'ladi.

• kalkulyator;
• lug'at;
• jadval;
• kitob;
• uyali telefon;
• kompyuter;
• telekommunikatsiya qurilmalari va boshqa vositalar;
• har xil turdagi shpargalkalar;
• qog'oz;
• buyum va kiyimlarga yozilgan ma'lumotlar.

Bu ro'yxatdagi ikkita nom ko'pchilikni ajablantiradi: kalkulyator va jadval. Kimyo, fizika va matematika imtihonlarida hisob-kitob talab qiladigan topshiriqlar bor, lekin hisoblash vositasi ham, davriy jadval yoki formulalar ma'lumotnomasi ham berilmaydi va olib kirilmaydi. Barcha hisob qo'lda bajariladi.

Chet tili malaka imtihonida taqiqlar ro'yxati deyarli bir xil: 411-son qarori 73-son reglamentning 29-bandini ham shu tahrirda bayon etgan — lug'at, kitob, uyali telefon, kompyuter, telekommunikatsiya qurilmalari va shpargalkalar.

Qaysi holatlarda imtihondan chetlashtirilasiz?

Nizomning 16-bandida beshta asos berilgan. Har birida natija hisoblanmaydi, chetlashtirish esa dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.

1. taqiqlangan buyumni olib kirishga harakat qilish, olib kirish yoki undan foydalanish;
2. test materiallariga shikast yetkazish, ularni boshqa talabgorga uzatish, tarqatish yoki binodan tashqariga olib chiqishga urinish;
3. boshqa talabgor bilan muloqot qilish, unga yordam berish yoki yordam berishga harakat qilish;
4. imtihon uchun ajratilgan vaqt tugagandan keyin test materiallarini topshirishdan bosh tortish;
5. videokuzatuv yozuvlari orqali tartib va qoidalarga amal qilinmagani aniqlanishi.

Beshinchi asos alohida diqqat talab qiladi: qoidabuzarlik imtihon kuni emas, yozuvlar ko'rilgandan keyin ham aniqlanishi mumkin. Chetlashtirilgan talabgorga to'lov qaytarilmaydi.

Bu raqamlar mavhum emas. Agentlikning e'loniga ko'ra 2026-yil 24-avgustdagi chet tili imtihonida 19 mingga yaqin talabgordan 39 nafari tartibni buzgani uchun jarayondan chetlashtirilgan.

Har fanga qancha vaqt va nechta topshiriq beriladi

Topshiriqlar soni va vaqt me'yori har fanning rasmiy test varianti tafsilotida (spetsifikatsiyasida) belgilangan. Farq katta: tarixda 90 daqiqa, ona tilida 180 daqiqa.

Jadvaldagi eng qattiq nisbat — tarixda: 45 ta topshiriqqa 90 daqiqa, ya'ni bitta topshiriqqa 2 daqiqa. Eng bo'shi ona tilida: 45 ta topshiriqqa 180 daqiqa, bitta topshiriqqa 4 daqiqa. Matematika, fizika va geografiyada — 3 daqiqadan. Bu raqamni tayyorgarlik paytida o'lchab ko'rish kerak: mashq testlarini vaqt cheklovisiz ishlash imtihon kunidagi tezlikni ko'rsatmaydi.

Kimyo va biologiyada vaqt ikkiga bo'linadi

Kimyo va biologiya imtihonlari boshqa fanlardan tuzilishi bilan farq qiladi: 43 ta topshiriqning oxirgi uchtasi — kengaytirilgan javobni talab qiladigan yozma ish, va ularga alohida vaqt ajratilgan.

Spetsifikatsiyada aniq yozilgan: berilgan vaqt «test topshiriqlarini bajarish va javoblarni javoblar varaqasiga ko'chirish uchun» ajratilgan. Ya'ni ko'chirish vaqti umumiy vaqtning ichida hisoblanadi, oxirida qo'shimcha daqiqa berilmaydi. Kimyoda 41–43-topshiriqlar umumiy kimyo, organik kimyo va anorganik kimyo yoki kimyoviy tahlil bo'limlaridan, biologiyada esa shu tartibda uchta kengaytirilgan topshiriqdan tuziladi. Ular javoblar varaqasida uzviy ketma-ketlikda to'liq aks ettirilishi shart — yechimning oxirgi javobini yozib qo'yish yetarli emas.

Fan bo'yicha to'liq mavzular ro'yxati va namunaviy topshiriqlar kimyo sertifikati sahifasida va biologiya sertifikati sahifasida berilgan.

Qaysi fanlar kompyuterda topshiriladi?

Nizomning 11-bandiga ko'ra test sinovi blankalarda yoki kompyuterda (onlayn platformada) o'tkazilishi mumkin. Kompyuterda o'tkazilganda bilimni baholashning barcha bo'limlari bir bosqichda qamrab olinadi.

Agentlikning kuzgi grafigi bo'yicha fizika va geografiya imtihonlari elektron shaklda o'tkaziladi. Chet tili imtihonlarida nemis va fransuz tillari kompyuterda topshiriladi, qolgan tillar blankada. Kompyuterda topshirilganda javoblar varaqasi bo'lmaydi, demak ko'chirish vaqti ham kerak emas — lekin qaytib tuzatish tartibi platformaning o'ziga bog'liq bo'ladi.

Ko'zi ojiz, eshitish va gapirishda nuqsoni bo'lgan hamda yozish imkoniyati cheklangan talabgorlar uchun imtihon kompyuterda maxsus dasturda o'tkaziladi va ularga yordamchi (assistent) biriktiriladi. Prezidentning 2026-yil 4-avgustdagi PQ-292-son qaroriga ko'ra 2027/2028-o'quv yilidan nogironligi bo'lgan talabgorlarga milliy sertifikat imtihonida belgilangan vaqt me'yorining 50 foizi miqdorida qo'shimcha vaqt beriladi hamda Brayl alifbosi, audio va elektron formatdagi materiallardan foydalanish tartibi joriy etiladi.

Uchta xato imtihonni yo'q qiladi

Birinchi xato — kalkulyatorga umid qilib kelish. Kimyo va fizikada hisoblashli topshiriqlar bor, lekin kalkulyator taqiqlangan buyumlar ro'yxatining birinchi qatorida turibdi. Sumkada qolib ketgan kalkulyator ham binoga olib kirilgan hisoblanadi. Oqibat: natija hisoblanmaydi, to'lov qaytarilmaydi, keyingi sessiyaga yangi ariza va yangi 594 000 so'm kerak bo'ladi.

Ikkinchi xato — javoblar varaqasiga ko'chirishga vaqt qoldirmaslik. Kimyo va biologiyada birinchi qismga 100 daqiqa berilgan va ko'chirish shu 100 daqiqaning ichida. 40 ta topshiriqni 95 daqiqada ishlab, oxirgi 5 daqiqada ko'chirmoqchi bo'lgan talabgor ulgurmaydi: qoralamadagi javob baholanmaydi, faqat javoblar varaqasidagi yozuv hisobga olinadi.

Uchinchi xato — yozma ishni tashlab ketish. Kimyo va biologiyada 41-, 42- va 43-topshiriqlar alohida 80 daqiqaga mo'ljallangan. Ularni tashlab ketgan talabgor 43 ta topshiriqning 3 tasini, ya'ni eng og'ir baholanadigan qismini yo'qotadi. Rasch modelida qiyin topshiriq ko'proq ma'lumot beradi, shuning uchun bu yo'qotish yakuniy T-ballga oddiy uchta savoldan ko'ra kuchliroq ta'sir qiladi.

Yana ikkita xato tez-tez uchraydi. Birinchisi — kechikish: kechikkan talabgor imtihonga qo'yilmaydi va to'lov qaytarilmaydi. Ikkinchisi — bir kunda ikki fan topshirmoqchi bo'lish: Nizomning 21-bandi bir vaqtda faqat bitta umumta'lim fanidan test topshirishga ruxsat beradi, shuning uchun ikkita fan ikkita alohida sanaga va ikkita alohida arizaga bo'linadi.

Necha ball sertifikat beradi

Natija to'g'ri javoblar soni emas, xalqaro Rasch modeli bo'yicha hisoblangan T-ball. Shkala maksimumi 75, sertifikat esa 46 balldan beriladi. 46 dan past ball olgan talabgorga sertifikat berilmaydi.

Sertifikat 3 yil amal qiladi. Majburiy fanlarda (ona tili, matematika, tarix) daraja qanday bo'lishidan qat'i nazar to'liq 11 ball beriladi; mutaxassislik fanida esa jadvaldagi tabaqalashtirilgan ball ishlaydi. Hisobning to'liq mantiqi sertifikat tizimi qanday ishlaydi sahifasida va to'liq yo'riqnomada yozilgan.

Bizning bazamizdagi raqam bu jadvalni boshqacha ko'rsatadi. TestMakon'da abituriyentlar tomonidan kiritilgan 5 903 ta sertifikatning 3 738 tasi umumta'lim fani bo'yicha. Ularning atigi 385 tasi — ya'ni 10,3 foizi — A yoki A+ darajada, ya'ni mutaxassislik fanida maksimal ball beradigan darajada. Eng ko'p uchraydigan daraja C+ (1 186 ta) va C (871 ta): bu ikkisi 1-mutaxassislik fanida 71,5 va 65,8 ball beradi.

Mashq testlarimizdagi natija ham shunga yaqin: 575 ta baholangan urinishning o'rtacha T-bali 37,4, ya'ni 46 lik chegaradan past. 46 va undan yuqori ball 164 ta urinishda, ya'ni 28,5 foizida chiqqan.

Natija qachon chiqadi va apellyatsiya qanday beriladi?

Natija test sinovi yakunlangan kundan boshlab 21 ish kunidan kechikmay Agentlik veb-saytida va my.gov.uz orqali e'lon qilinadi. Kalendar kun emas, ish kuni hisoblanadi — dam olish va bayram kunlari bu muddatga kirmaydi.

Apellyatsiya tartibi qisqa muddatli: natija e'lon qilingan kundan boshlab besh ish kuni ichida my.gov.uz orqali shikoyat berasiz. Shikoyatni Agentlik direktorining buyrug'i bilan tuzilgan, 5 yoki 7 nafardan iborat Apellyatsiya komissiyasi ko'radi; komissiyaga imtihon komissiyasi a'zolari kiritilmaydi. Apellyatsiya ikki hafta mobaynida ko'rib chiqiladi va qaror sizga yozma yoki elektron shaklda yetkaziladi.

Chet tili malaka imtihonida muddat boshqacha: apellyatsiya shikoyati imtihon o'tkazilgan kundan boshlab uch ish kuni ichida beriladi, sertifikat esa natija e'lon qilingan kundan bir ish kuni ichida QR-kod bilan my.gov.uz orqali yuboriladi (73-son reglament, 35 va 37-bandlar).

Alohida holat: Agentlik testologiya me'yorlari buzilganini aniqlasa, natijalar bekor qilinadi. Bunday holatda talabgorning xohishiga ko'ra to'lov qaytariladi yoki qayta imtihon tashkil etiladi.

Imtihon oldidan tekshiruv ro'yxati

1. Ruxsatnomani my.gov.uz «Mening arizalarim» bo'limidan yuklab oldingizmi va undagi manzil, kun, aniq vaqt yozib qo'yilganmi?
2. Pasport yoki ID-karta yoningizdami? Bu hujjatsiz binoga qo'yilmaysiz.
3. Telefon, kalkulyator, lug'at, jadval va qog'oz sumkadan olib qo'yilganmi? Binoga kirishdan oldin tekshiring — ichkarida topilsa dalolatnoma yoziladi.
4. Kiyimda formula yoki eslatma yozuvi yo'qmi? Kiyimga yozilgan ma'lumot ham taqiqlangan ro'yxatda.
5. Fanning vaqt me'yorini bilasizmi? Tarixda 90, matematikada 150, ona tilida 180 daqiqa.
6. Kimyo yoki biologiya bo'lsa — birinchi 100 daqiqaning oxirgi 15 daqiqasini javoblar varaqasiga ko'chirishga rejalashtirdingizmi?
7. Bir kunda ikkinchi fanni topshirmoqchi emasmisiz? Bu taqiqlangan.
8. Natija sanasini belgilab qo'ydingizmi? 21 ish kuni, undan keyin apellyatsiya uchun 5 ish kuningiz bor.

Ishlab chiqilgan misol: 27-sentabr, kimyo imtihoni

Talabgor kimyo sertifikatini olmoqchi: imtihon 27-sentabr, to'lov 594 000 so'm, ariza va ruxsatnoma my.gov.uz orqali. Imtihon blankada o'tadi, jami 43 topshiriq va 180 daqiqa.

Vaqt rejasi shunday tuziladi. Birinchi 100 daqiqa — 40 ta topshiriq: agar oxirgi 15 daqiqa javoblar varaqasiga ko'chirishga ajratilsa, ishlashga 85 daqiqa qoladi, ya'ni bitta topshiriqqa 2,1 daqiqa. Ikkinchi 80 daqiqa — 41-, 42- va 43-topshiriqlar: yechimni yozish va ko'chirish bilan birga bitta topshiriqqa 26,7 daqiqa. Kalkulyator yo'q, davriy jadval berilmaydi — mol, massa ulushi va konsentratsiya hisoblari qo'lda bajariladi.

Natija 27-sentabrdan keyingi 21 ish kuni ichida chiqadi, ya'ni oktabr oyining ikkinchi yarmida. Agar T-ball 60 dan 64,9 gacha chiqsa — B+ darajali sertifikat, u DTM'da kimyo 1-mutaxassislik fani bo'lgan yo'nalishda 85,9 ball beradi. 46 dan past ball chiqsa sertifikat berilmaydi va keyingi sessiya — 22-noyabr, yangi ariza va yangi to'lov bilan.

Bog'liq maqolalar

• Sertifikat to'lovi 1-sentabrdan 594 000 so'm: hisob va chegirmalar
• 11 xorijiy tildan Multi-level sertifikat 1-sentabrdan
• Milliy sertifikat imtihonlari jadvali 2026

Manba: O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 12-oktabrdagi 646-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom (2, 7, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 17¹, 20, 21, 22 va 23-bandlar, 2026-yil 29-iyuldagi 411-son qarori tahririda); Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 16-fevraldagi 73-son qarori bilan tasdiqlangan Ma'muriy reglament (18 va 29-bandlar); Bilim va malakalarni baholash agentligining fan bo'yicha rasmiy test varianti tafsilotlari (spetsifikatsiyalar); O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 4-avgustdagi PQ-292-son qarori; Bilim va malakalarni baholash agentligining 2026-yil 20 va 24-avgustdagi e'lonlari; TestMakon bazasi (5 903 sertifikat, 575 baholangan mashq urinishi). Tekshirilgan sana: 2026-yil 29-avgust.